الاربعون حدیثا (شهید اول)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
الاربعون حدیثا
الاربعون حدیثا شهید اول.gif
اطلاعات کتاب
نویسنده: شهید اول
موضوع: چهل حدیث
سبک: روایی
زبان: عربی
ناشر: مدرسة الامام المهدى(عج)
تاریخ نشر: ۱۴۰۷ق

الاربعون حدیثا یا چهل حدیث کتابی حدیثی به زبان عربی اثر شهید اول است که احادیث چهلگانه آن، بیشتر بر محور مسائل فقهی و اخلاقی دور می‌زند. کتاب با حدیث مشهور نبوی درباره حفظ چهل حدیث آغاز و با روایتی درباره فضیلت نمازهای شب‌های ماه رمضان پایان می‌یابد. چهل حدیث شهید اول به‌دلیل جایگاه مؤلف آن مورد توجه و استناد عالمان دین قرار گرفته است.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: شهید اول

ابوعبدالله شمس‌الدین محمد بن مکی بن محمد شامی عاملی جزینی مشهور به شهید اول یا شیخ شهید از بزرگ‌ترین مجتهدان شیعه در قرن هشتم هجری است. شهید اول در فقه مذاهب اهل سنت نیز متبحر بود و به کشورهای مختلف اسلامی سفر کرد و اجازاتی نیز دریافت کرد. وی صاحب کتاب فقهی اللمعة الدمشقیة است و در سال ۷۸۶ق به دست مخالفان شیعه به شهادت رسید.

سنت اربعین‌نویسی

سیره عده‌ای از علمای گذشته بر این بوده است که در ضمن تألیف کتاب‌های گوناگون، به عنوان تیمّن و تبرّک و توجّه و اهمیت به احادیث پیامبر و امامان، «چهل حدیث» را به سلیقه خود از میان مجامع روایی برمی‌گزیدند و به حدیث‌دوستان و پیروان خاندان نبوّت و رسالت عرضه می‌کردند. معمولا این‌گونه احادیث را با ذکر سند از استاد و مشیخه خود گرفته و همین طور سلسله سند حدیث را تا پیشوای معصوم ادامه داده و نقل روایت می‌کردند.[۱]

تاریخ نگارش

شهید اول، این کتاب را در سال ۷۸۲ق، یعنی چهار سال پیش از شهادتش نوشته است.[۲]

انگیزه نگارش

شهید اول چنان که خود می‌نویسد، این کتاب را در راستای عمل به حدیث شریف نبوی: مَنْ حَفِظَ عَلَی أُمَّتِی أَرْبَعِینَ حَدِیثاً، حَشَرَهُ اللَّهُ یوْمَ الْقِیامَةِ فَقِیها به رشته تحریر درآورده است. ایشان در این خصوص مجموعه‌هایی از سخنان معصومین(ع) را در قالب چهل حدیث فراهم آورده‌ است.[۳]

روش تألیف و محتوای کتاب

کتاب چنان که از نامش پیداست حاوی چهل حدیث از احادیث معصومین(ع) است که مؤلف بیشتر، احادیث مربوط به عبادات را در آن گردآورده و بعضی احادیث را نیز در موضوعات دیگر ذکر نموده است. کتاب با همان حدیث نبوی درباره فضیلت حفظ چهل حدیث آغاز و با حدیثی درباره فضیلت نمازهای مخصوص هر یک از شب‌های ماه مبارک رمضان و کیفیت آن پایان می‌یابد. مؤلف در نقل هر حدیث، سلسله سند آن را به طور کامل نقل می‌کند.[۴]

مشایخ روایی شهید در این کتاب

برخی از اساتید روایی که شهید از آنها نقل حدیث کرده بدین شرح است:

ترجمه الاربعون حدیثا

جایگاه کتاب

در میان کتاب‌هایی که با عنوان «چهل حدیث» به رشته تحریر در آمده کتاب «الاربعون حدیثا» شهید اوّل، برجستگی ویژه‌ای دارد. بی‌شک، تبحّر در حدیث‌شناسی، صداقت و اخلاص و حُسن انتخاب مؤلّف، در تألیف متقن و استوار این اثر ماندگار، تأثیر بسزایی داشته است. این احادیث چهل‌گانه، بیشتر بر محور مسائل فقهی و اخلاقی دور می‌زند. در اهمیت این روایات همین بس که مورد استناد فقهاء قرار گرفته است.[۶]

نسخه‌شناسی

  1. نسخه أ: نسخه‌ای که همراه با کتاب الغیبة نعمانی در سال ۱۳۱۸ق به طبع رسیده است.
  2. نسخه ب: نسخه‌ایست نفیس که در حاشیه آن تعلیقات و تصحیحاتی نگاشته شده است. این نسخه به خط سلطان حسین محمدی در مشهد مقدس به سال ۹۶۰ق نگاشته شده و از نسخه‌ای که آقا بزرگ طهرانی آن را قدیمی‌تر می‌داند، قدمت بیشتری دارد.
  3. نسخه ج: نسخهایست که در کتابخانه آیت‌الله بروجردی در مسجد اعظم شهر قم نگهداری می‌شود. تاریخ کتابت این نسخه نفیس به قرن ۸ یا ۹ هجری قمری بازمی‌گردد.[۷]

ترجمه، تحقیق و چاپ

ترجمه این اثر توسط محمدعلی کوشا به سال ۱۳۷۴ش صورت پذیرفت.
این کتاب، توسط مدرسة الامام المهدی(عج) در قم مورد تحقیق قرار گرفته و در سال ۱۴۰۷ق منتشر شده است. در پایان این نسخه، فهرستی از اعلام و راویان و کنیه‌های موجود در کتاب ارائه شده است.

پانویس

  1. شهید اول، المزار، ترجمه کتاب، ۱۳۷۴ش، ص۶ و ۷.
  2. شهید اول، المزار، ترجمه کتاب، ۱۳۷۴ش، ص۸.
  3. شهید اول، الاربعون حدیثا، ۱۴۰۷ق، ص۱۷-۱۹.
  4. شهید اول، الاربعون حدیثا، ۱۴۰۷ق، ص۱۲.
  5. شهید اول، الاربعون حدیثا، ۱۴۰۷ق، ص۸.
  6. شهید اول، المزار، ترجمه کتاب، ۱۳۷۴ش، ص۸.
  7. شهید اول، الاربعون حدیثا، ۱۴۰۷ق، ص۱۲ و ۱۳.

منابع

  • شهید اول، محمد بن مکی، الأربعون حدیثا، قم، مدرسه امام مهدی، ۱۴۰۷ق.
  • شهید اول، محمد بن مکی، چهل حدیث، ترجمه محمد علی کوشا، قم، نهاوندی، ۱۳۷۴ش.