اعلام الدین فی صفات المؤمنین (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
اعلام الدین فی صفات المؤمنین
کتاب اعلام الدین.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: دیلمی
موضوع: اخلاق
زبان: عربی
ناشر: مؤسسه آل‌البیت
تاریخ نشر: ۱۴۰۸ق

أعْلامُ الدّین فی صِفاتِ المُؤمنین نوشته حسن بن ابی الحسن دیلمی، از علمای قرن هشتم هجری در موضوع اصول و فروع دین و فضائل و رذائل اخلاق و اعمال است. این کتاب، یکی از مآخذ بحارالانوار و مستدرک الوسائل است.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: حسن بن محمد دیلمی

حسن بن ابی الحسن بن محمد دیلمی عالم قرن هشتم هجری،از بزرگان امامیه در علوم مختلف، به ویژه فقه و حدیث و عرفان است. ابن فهد حلی و علامه مجلسی در کتاب هایشان از او نقل روایت کرده‌اند. دیگر آثار او کتاب ارشاد القلوب و غرر الاخبار نام دارد.[۱]

درباره کتاب

دیلمی، همان طور که در مقدمه إرشاد القلوب بیان کرده، هدفش موعظه و انذار و تبشیر بوده نه نوشتن کتاب علمی و فنی. این رویه علاوه بر ارشاد، در اعلام الدین هم به طور واضح به چشم میخورد. دیلمی در کتاب خود، کتاب البرهان علی ثبوت الایمان ابوالصلاح حلبی را به طور کامل نقل کرده است. ابوالصلاح در البرهان یک دوره اصول عقاید را در چند صفحه به صورت استدلالی بیان کرده است.[۲]

علاوه بر کتاب البرهان، کتاب الاربعون حدیثا ابن ودعان هم به صورت کامل در اعلام الدین آمده؛ البته چون روایات آن معروف بوده و در کتب روایی موجودند، اسناد روایات را کلا حذف کرده است. پس از آن، چهل حدیث هم از کتاب الخصال نقل کرده است.[۳]

ترتیب کتاب

دیلمی کتاب خود را طوری ترتیب داده که هر کس با مطالعه آن، یک دوره اصول و فروع دین را به صورت استدلالی و از راه روایات بیاموزد. او ابتدای کتاب خود را بحث اصول دین قرار داده و مباحثی مانند اثبات وجود خداوند از راههای عقلی، توحید، عدل، وجوب عصمت و راههای اثبات احکام شرعی را بیان کرده و پس از آن، کلمات مبسوطی از ائمه(ع) در باب توحید ذکر نموده است.

بحث علم و جهل و ارزش علم و عالم از دیدگاه روایات بحث بعدی کتاب است.

سپس عظمت قرآن و صفات مؤمن و اقسام مؤمنین را مفصلا بیان کرده است.

همچنین مواعظ و وصایایی از پیامبر(ص) و ائمه(ع) آورده و بحث تقریبا مفصلی از ثواب الاعمال و عقاب الاعمال به آن ضمیمه کرده است.[۴]

مؤلف در خاتمه کتاب می‌گوید: حال که بحث به اینجا رسید و کتاب به پایان خود نزدیک شد چند جمله نصیحت را حسن ختام کلام خود می‌نمایم. و نصایح و مواعظی را آمیخته با کلام امیر المؤمنین(ع) خطاب به همه خوانندگان می‌گوید.[۵]

در پایان کتاب نیز، چند جمله دعا به پیشگاه الهی عرضه می‌دارد و بدین سان کتاب سراسر موعظه و نصیحت خود را به پایان می‌برد.

چاپ

اعلام الدین در سال ۱۴۰۸ق توسط مؤسسه آل‌البیت در قم به چاپ رسید.

پانویس

  1. دیلمی، اعلام الدین، مقدمه تحقیق، ۱۴۰۸ ق، ص ۱۲ به بعد.
  2. دیلمی، اعلام الدین، ۱۴۰۸ ق، ص۲۶ و ۲۷.
  3. دیلمی، اعلام الدین، ۱۴۰۸ ق، ص۲۹.
  4. دیلمی، اعلام الدین، ۱۴۰۸ ق، ص ۲۸ و ۲۹.
  5. دیلمی، اعلام الدین، ۱۴۰۸ ق، ص۴۶۴.

منابع

  • دیلمی، حسن بن محمد، أعلام الدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۰۸ ق.