یوم الفصل
یَوْمُالْفَصْل، به معنای: روز جدایی یا روز داوری یکی از نامهای روز قیامت در قرآن است.[۱] مفسران این عنوان را به جدایی حق از باطل و تمایز انسانها بر اساس باورها و اعمالشان در روز قیامت نسبت دادهاند.[۲] این اصطلاح در آیات مختلف قرآن در زمینه هشدار به منکران و تکذیبکنندگان بهکار رفته است.[۳] همچنین در برخی آیات، «یوم الفصل» به عنوان روز گردآمدن انسانها[۴] و داوری نهایی معرفی شده است؛ روزی که در آن امکان یاریرسانی میان افراد وجود ندارد، مگر برای کسانی که مشمول رحمت الهی شوند.[۵]
علامه طباطبایی، با استناد به آیه ۱۷ سوره حج یوم الفصل را روز جدایی نهایی میان حق و باطل و میان نیکوکاران و بدکاران دانسته و آیاتی مانند «وَامْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ» [۶] را تأییدکننده این تفسیر معرفی کرده است.[۷] علامه مجلسی نیز این روز را زمان داوری الهی و پاداش و کیفر اعمال انسانها دانسته است.[۸] در تفسیر نمونه نیز یوم الفصل به روز داوری تفسیر شده که در آن حقیقت اعمال آشکار میشود.[۹]
مرتضی مطهری این مفهوم را به دو نوع جدایی تفسیر میکند: جدایی روح از بدن و جدایی انسانها بر اساس باطن و ویژگیهای اخلاقی آنان. به نظر او، انسانها در دنیا بر پایه روابط ظاهری در کنار یکدیگر زندگی میکنند، اما در قیامت بر اساس حقیقت درونی و اعمال خود گروهبندی میشوند.[۱۰]
پانویس
- ↑ سوره صافات، آیه۲۱.
- ↑ قرشی بنابی، قاموس قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۵، ص۱۸۰.
- ↑ نگاه کنید به سوره صافات، آیه۲۱؛ سوره مرسلات، آیه۳۸.
- ↑ سوره نبا، آیه۱۷.
- ↑ سوره دخان، آیه۴۰.
- ↑ سوره یس، آیه۵۰.
- ↑ طباطبایی، المیزان، منشورات اسماعيليان، ج۱۷، ص۱۳۰.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۴، ص۲۰۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۵۴-۱۳۸۷ش، ج۱۹، ص۳۲.
- ↑ مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۹ش، ج۲۸، ص۲۸۳.
منابع
- قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش.
- مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مرتضی مطهری، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۹ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، مؤسسة الوفاء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۵۴-۱۳۸۷ش.