رقص

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

رَقْص حرکات موزون و هماهنگ بدنی که معمولاً همراه با آواز و موسیقی است. برخی از فقها رقص را حرام می‌دانند؛ اما برخی دیگر معتقدند تنها رقصی که همراه با لهو باشد و باعث فساد شود، حرام است. برخی از صوفیان نوعی رقص را در مکان و زمان خاصی انجام می‌دهند و آن را رقص سماع می‌نامند.

مفهوم‌شناسی

رقص به حرکات موزون و هماهنگ بدنی گفته می‌شود که معمولا همراه با آواز و موسیقی است. [۱]

رقص‌های رایج در سرزمین‌های اسلامی، غالبا هنگام برگزاری آیین‌ها و مراسم اجرا می‌شدند. در بسیاری از این رقص‌‌ها، تفریح و سرگرمی با صرف خلاقیت هنری منظور نبوده، بلکه اهداف و کارکردهایی مذهبی و آیینی نیز داشته است.[۲]

احکام رقص

فقها از رقص، در بحث تجارت‌های حرام سخن گفته‌اند. برخی از فقیهان معتقدند، رقص، هرچند بدون موسیقی لهوی و وسایل لهو باشد حرام است، مگر رقص زن برای شوهر که بنابر قول بسیاری از فقهاء، بدون وسایل لهو و موسیقی جایز است.[۳]

برخی دیگر رقص را به خودی خود حرام نمی‌دانند، مگر آن رقصی که همراه با موسیقی باشد و باعث تهییج شهوت و فساد شود.[۴]

روایات نیز به شکل عام، هر کار بیهوده‌ای را حرام دانسته‌اند که از جمله آنها رقص و موسیقی است. در مجموعه این روایات، به حرام‌بودن رقص، به طور مطلق و در برخی با قید‌هایی مانند لهو و لعب اشاره شده است.[۵]

سماع

نوشتار اصلی: سماع

صوفیان نوعی رقص را در مکان و زمان خاصی انجام می‌دهند و معتقدند با این حرکت، حالت شور و وَجدی پیدا می‌کنند که به خداوند نزدیک می‌شوند؛[۶] اما برخی از آنان رقص و آهنگ را برای صوفی جایز نمی‌دانند.[۷]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. مهربانی، «رقص»،‌ ۱۳۹۴ش، ص۲۱۵.
  2. مهربانی، «رقص»،‌ ۱۳۹۴ش، ص۲۱۶.
  3. هاشمی شاهرودی، محمود، فرهنگ فقه، ۱۳۸۹ش، ج۴، ص۱۲۴.
  4. هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۹ش، ج۴، ص۱۲۴.
  5. کلینی،‌ الكافی، ۱۴۰۷ق، ج‏۶، ص۴۳۲.
  6. نوروزی طلب،‌ عادلوند، «مطالعه تطبیقی رقص شیوا و رقص سماع»،‌ ص۱۹.
  7. کاشانی، مصباح الهدایه، ۱۳۷۶ش، ص۱۷۸.

منابع

  • کاشانی، عزالدین محمود، مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، تصحیح جلال‌الدین همایی، نشر هما، تهران، ۱۳۷۶ش.
  • كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، الكافی، تهران، دار الكتب الإسلامية، چاپ: چهارم، ۱۴۰۷ق.
  • مهربانی،‌امین، «رقص»، در دانشنامه جهان اسلام، تهران، موسسه فرهنگی هنری کتاب مرجع، ۱۳۹۴ش.
  • نوروزی طلب، علیرضا،‌ عادلوند، «مطالعه تطبیقی رقص شیوا و رقص سماع»،‌ پدیده، در مجله باغ نظر، تهران، مرکز پژوهشی هنر، معماری و شهرسازی نظر، ۱۳۹۳ش.
  • هاشمی شاهرودی، محمود، فرهنگ فقه، قم، نشر دایرة المعارف فقه اسلامی،‌ چاپ اول، ۱۳۸۹ش.