بنی اسرائیل

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
فرش دستباف مربوط به وقایع بنی‌اسرائیل در بیابان سینا.

بنی اسرائیل، به دوازده فرزند یا قومی گفته می‌شود که به نام پدر و جدشان اسرائیل (یعقوب) نام گذاری شده‌اند. خداوند در قرآن ۴۱ بار از آنها یاد کرده است. اسرائیل و پسرانش به سبب قحطی در کنعان، به مصر رفتند و نسل آنها تا زمان موسی (ع) در مصر ماندند. پس از وفات موسی (ع)، یوشع و پس از وی ، عصر داوران بنی‌اسرائیل شروع شد. آنان پادشاه نبودند و فقط به حل اختلافات می‌پرداختند. سال‌ها بعد، عصر پادشاهان بنی‌اسرائیل با طالوت و سپس داود و سلیمان (ع) آغاز شد. بعد از سلیمان (ع) فرزندش به پادشاهی رسید اما ده طایفه از بین دوازده طایفه بنی‌اسرائیل از او پیروی نکردند و فقط دو طایفه بنیامین و یهودا از او پیروی کردند و در منطقه‌ای به نام یهودا در اورشلیم ساکن شدند و نام یهودی از همین طایفه ریشه دارد. در دوران سلیمان (ع)‌ معبدی برای عبادت ساخته شده بود به نام هیکل سلیمان که به سبب اختلاف میان اقوام بنی‌اسرائیل و اشغال اورشلیم چند بار تخریب شد. آنها بعد از آنکه موسی (ع) به طور سینا رفت و مدتی غایب بود به گوساله‌پرستی روی آوردند. خداوند در قرآن از نعمت‌ها،‌ دستورات و توبیخ های فراوانی که به بنی‌اسرائیل داده است، نام می‌برد.

تاریخچه

بنی‌ اسرائیل، به دوازده فرزند یا قومی گفته می‌شود که به نام پدر و جدشان اسرائیل (یعقوب) نام گذاری شده‌اند.[۱] خداوند در قرآن ۴۱ بار از آنها یاد کرده است.[۲] این قوم در نگاه عرب پیش از اسلام به دلیل برخورداری از کتاب آسمانی، مناسک دینی خاص و پیشینه تاریخی، اقلیتی فرهیخته‌تر دانسته می‌شدند. با وجود فرهنگ قرآنی صدر اسلام، بنی اسرائیل به منزله گروهی با هویت رقیب قرار گرفتند. [۳]

اسرائیل و پسرانش به سبب قحطی در کنعان، به مصر رفتند[۴] و نسل آنها تا زمان موسی (ع) در مصر ماندند و به رهبری موسی(ع) از فشار حکومت فرعون فرار و دوباره به کنعان بازگشتند. آنها حدود چهل سال در صحرای سینا سرگردان بودند[۵] تا اینکه پس از وفات موسی، یوشع جانشین وی شد و بتدریج کنعان را فتح کرد.[۶]

داوران بنی‌اسرائیل

پس از یوشع (ع) شخصیت‌های متعددی به رهبری بنی‌ اسرائیل پرداختند که داوران بنی‌ اسرائیل نامیده‌ می‌شوند. آنان پادشاه نبودند و فقط به حل اختلافات داخلی بنی‌ اسرائیل می‌پرداختند. آخرین داور بنی‌ اسرائیل سموئیل بود و بعد از ایشان، عصر پادشاهان بنی‌ اسرائیل با طالوت و سپس داود و سلیمان (ع) آغاز شد.[۷]

نقاشی گوستاو دوره نقاش معروف فرانسوی از کوروش، فتح بابِل و آزادی بنی اسرائیل.

ریشه یهود

به گفته عهد عتیق، سال‌ها پس از شروع پادشاهی و پس از رحلت سلیمان (ع)، فرزندش حکومت را به دست گرفت و چون وی به ستمکاری پرداخت، ده طایفه از طایفه‌های دوازده‌گانه بنی‌ اسرائیل از فرمان او سر باز زدند و تنها دو نوه یهودا و بنیامین در سرزمینی کوچکی به نام یهودا که شامل شهر اورشلیم(قدس) می‌شد برای او باقی ماند. و نام یهودی از اینجا می‌آید. ده نوه دیگر حکومت مستقلی به نام اسرائیل به رهبری یکی از سرداران سلیمان (ع) تشکیل دادند. [۸]

هیکل سلیمان

نام معبدی است که سليمان (ع) در مدت هفت سال و نيم آن را بنا کرد. این معبد در اورشليم بر كوه موريا بنا شده بود. [۹] بعد از جدایی بنی اسرئیل از یکدیگر، بُخْتُ‌النَّصْر پادشاه بابِل این معبد را تخریب می کند و این قوم به اسارت به بابِل برده شدند.[۱۰]مدتی بعد ایران قدرت یافت و کوروش، بابِل را فتح کرد و به بنی‌ اسرائیل اجازه داد به سرزمین خود برگردند. آنها دوباره معبد را بازسازی کردند ولی بعد از مدتی بین آنها اختلاف ایجاد شد و رومی‌ها که از حضور آنها احساس خطر می‌کردند، در سال ۷۰م اورشلیم را اشغال کردند و معبد سلیمان (ع) را برای مرتبه دوم خراب کردند و پس از آن بنی‌ اسرائیل به کلی در مناطق مختلف پراکنده شدند. [۱۱]

کاربرد واژه

بنى‌ اسرائيل، در لغت به هر كدام از فرزندان يعقوب (ع) گفته می‌شود اما کاربرد اصطلاحی آن، يك قوم و ملت است؛ نه فقط فرزندان یعقوب (ع). زندگى بنى‌ اسرائيل، ویـژگی هـا و نوع برخورد خداوند با آنها و رفتار آنان با پیامبران، حوادث مختلف و متعددی دارد.[۱۲]

اگـر چه قـوم بنی اسرائیل پس از یعقوب (ع) و فرزندان او به وجود آمدند، ولی آنچه در قرآن بیشتر به عنوان مخاطب این‌ نام‌ قرار گـرفته، پیـروان و نسل پس از موسی(ع)اسـت. [۱۳] در قرآن به واژه بنی‌اسرائیل ۱۲ نقیب نسبت داده‌اند که مفسران برای نقیب معانی مختلفی ذکر کردند [۱۴] از جمله:

  • رئیسان قوم.[۱۵]
  • شاهدانی که در برابر آنها خدا یا موسی (ع) با بنی‌اسرائیل بیعت کردند.[۱۶]
  • ضامنانی که خدا یا موسی (ع) از آنها عهد گرفت.[۱۷]
  • فرزندان اسرائیل.[۱۸]

کتب مقدس

اگرچه ترکیب بنی اسرائیل قرآنی است و ایـن اصـطلاح به صورت‌ مرکّب‌ نخستین بار در قرآن به کار رفته، اما در کتاب مقدس، حـکایات‌ گـوناگونی‌ دربـاره‌ فرزندان و نوادگان یعقوب (ع) بیان شده است.[۱۹] در کتاب مقدس درباره واژه بنی اسرائیل سه معنا مانند نسل اسرائیل (یعقوب)، گروهی از مومنان که اولاد روحانی خدا‌ به‌ شـمار مـی آیـند و ملک اسرائیل یا قبیله‌های ده‌گانه برای جدایی آنان از یهودا. اما آنچه‌ از‌ این کاربردها رواج بیشتری دارد و بـه صـورت مطلق از این لفظ فهمیده‌ می‌ شود معنای نخست این اصطلاح است. [۲۰]

ماجرای بنی اسرائیل و پدرشـان اسـرائیل در‌ عهد‌ عتیق از ماجرای قحطی کنعان و هجرت یعقوب (ع) به مصر آغاز می‌شود و در ادامه به مشکلات پیش روی بنی‌ اسرائیل و و حضور پیامبران متعددی در میان این قوم اشاره کرده است.[۲۱]

عید پِسَح

بعد از قتل و فشار حاکمان مصر به بنی‌اسرائیل، بـه‌ ادعای عهد عتیق، موسی (ع) به دستور خداوند برای نجات آنها؛ رهبران قوم را جمع کرد و از‌ آنان خـواست بـرای نجات خـود بـه مـنطقه کنعان برگردند تا از نـعمت‌های آن بهره‌مند شوند. موسی و برادرش‌ هارون به مصر رفتند و با معجزه مـشکلاتی را بـرای فرعون به وجود آوردند که او مجبور شد بنی‌اسرائیل را آزاد کند. یـهودیان ایـن روز رهایی را به عنوان‌ عید‌ پسح جشن می گیرند.[۲۲]

گوساله پرستی

بنابر گزارش عهد عتیق‌، موسی (ع) در برگشت از طور سینا تاخیر کرد و بنی‌ اسرائیل نزد هارون (ع) رفتند و از او خواستند که برای آنها خدایی بسازد که گوساله‌ای از طلا ساختند و آن را عبادت می‌کردند حضرت موسی (ع) با مشاهده گوساله پرسـتی بنی اسرائیل ناراحت شد و لوح سنگی را شکست و دوباره برای دریـافت‌ آن چـهل روز عبادت کرد، تا آنکه این لوح بار دیگر به او داده شد.[۲۳] قرآن این داستان را تقریبا به همین شکل نقل می‌کند جز اینکه هارون (ع)‌ را از ساختن بت مبرا دانسته و سازنده گوساله را فردی به نام سامری معرفی می‌کند.[۲۴]

پیامبران

ازمیان پیامبران بنی‌اسرائیل موسى و عيسى (ع) را اولوالعزم و صاحب شريعت می‌گویند. یعنی آزادانه به آنها قوانين و دستوراتی وحى شده که مامور ابلاغ آن بوده‌اند.[۲۵]

گروه دیگر پيامبرانى هستند كه از خود شريعتی نداشته‌‏اند، بلكه مأمور تبليغ شريعت و قوانينى بوده‌‏اند كه در آن زمان وجود داشته است. برخی پیامبران بنی‌ اسرائیل از جمله يعقوب، یوسف، يوشع، هارون، داود، سلیمان، الیاس، یونس، عزیر، زکریا و دیگر پیامبران از اين جمله‌اند. [۲۶]

به نقل از برخی احادیث شیعه نخستين پيغمبر بنى اسرائيل موسى (ع) و آخرين پيغمبرشان عيسى (ع) بوده است و تمامی پیامبران قوم بنی اسرائیل را ششصد نفر دانسته‌اند.[۲۷]

نعمت های خـداوند به بنی‌اسرائیل

بنی اسرائیل از اقوامی هستند که‌ قرآن‌ در موارد گوناگون به نعمت‌هایی که از آن بـرخوردار شـده‌اند‌ اشاره‌ نموده است.[۲۸] این نعمت ها عبارتند از:

  • اعطای حکم(تشخیص خیر و شر)، نبوت و کتاب.[۲۹]
  • بهره‌ مندی‌ از روزی‌ طیّب‌.[۳۰]
  • سایه انداختن ابر برای حفظ بنی اسرائیل از گرمای بیابان.[۳۱]
  • برتری بر عالمیان.[۳۲]
  • نجات از دشمنان.[۳۳]
  • ایجاد بهترین مکان برای زندگی.[۳۴]
  • نشان دادن معجزات الهی.[۳۵]
  • نزول منّ و سلوی.[۳۶]

دستورهای خدا بـه بـنی اسرائیل

خداوند در قرآن در برابر نعمت هایی که به بنی‌ اسرائیل‌ داده است از آنان می خواهد برخی از کـارها را بـه جـا بیاورند دستوراتی مانند:

  • وفای به‌ عهد‌.[۳۷]
  • تـرس‌ از خـدا.[۳۸]
  • ایـمان بـه وحی.[۳۹]
  • عدم خلط حق و باطل و کتمان حق‌.[۴۰]
  • اقامه نماز و ادای زکات‌.[۴۱]
  • عبادت خدا، احـسان بـه والدیـن و دست‌ گیری‌ از یتیمان و بینوایان.[۴۲]
  • گفتار نیکو.[۴۳]
  • پرهیز از زیاده‌روی.[۴۴]

مذمّت بنی‌ اسرائیل‌

بنی اسرائیل در آیات متعددی مزمت شده‌اند و در این آيات به عذاب‌هایی مانند لعن، کور دلی و رسوایی در دنیا و آخرت اشاره و این عذاب را به دلیل گناهان این قوم می‌داند.[۴۵] از جمله:

جستارهای وابسته

پانویس

  1. مهروش، «بنی اسرائیل»،‌ ج۱۲. ص۶۲۹.
  2. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۵۵
  3. مهروش، «بنی اسرائیل»،‌ ج۱۲. ص۶۲۹.
  4. پژوهشكده تحقيقات اسلامى‏، فرهنگ شيعه‏، ۱۳۸۶ش، ص۲۶۲.
  5. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۳.
  6. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۳.
  7. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۹۱ و ۹۳.
  8. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۹۵.
  9. حسن‌زاده آملی، دروس معرفت نفس، ۱۳۸۱ش، ص۶۱۵.
  10. فيض كاشانى، الأصفى في تفسيرالقرآن، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۰۹.
  11. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۳.
  12. هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، ۱۳۸۵ش، ج۶، ص ۲۹۴.
  13. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۵۸.
  14. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۵۸.
  15. طوسی‌، التبیان‌، بی‌تا، ج۳، ص۴۶۵.
  16. طوسی‌، التبیان‌، بی‌تا، ج۳، ص۴۶۵.
  17. قمي مشهدي، تفسير كنز الدقائق، ۱۳۶۸ش، ج۴، ص۶۰.
  18. العروسى الحويزى، تفسير نور الثقلين، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۸۷.
  19. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۵۶.
  20. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۵۶.
  21. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۵۶.
  22. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۵۶.
  23. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۹.
  24. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۹.
  25. مطهری، مجموعه آثار،۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۶۸.
  26. مطهری، مجموعه آثار،۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۶۸.
  27. صدوق،‌ خصال، بی‌تا،‌ ج۲، ص۶۲۴.
  28. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص۵۸.
  29. سوره جاثیه، آیه۱۶.
  30. سوره جاثیه، آیه۱۶.
  31. سوره بقره، آيه۵۷.
  32. سوره بقره، آيه۱۲۲.
  33. سوره طه، آیه ۸۰.
  34. سوره اسراء، آیه۱۰۴.
  35. سوره یونس، آيه۹۰.
  36. سوره طه، آیه۸۰.
  37. سوره بقره، آیه۴۵.
  38. سوره بقره، آیه۴۰.
  39. سوره بقره، آیه۴۱.
  40. سوره بقره، آیه۴۲.
  41. سوره بقره، آیه۴۳.
  42. سوره بقره، آیه۸۳.
  43. سوره بقره، آیه۸۳.
  44. سوره طه، آیه ۸۱
  45. روحی، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص ۶۰.
  46. سوره بقره، آيه ۲۱۱.
  47. سوره بقره، آیه ۲۴۶.
  48. سوره شعراء، آیه۱۹۷
  49. سوره بقره، آیه ۸۵
  50. سوره مائده، آیه ۳۲.
  51. سوره مائده، آیه ۷۲.
  52. سوره مائده، آیه۱۱۰.
  53. سوره یونس، آیه ۹۳.
  54. سوره اسراء، آيه ۴.
  55. سوره بقره،‌ آیه ۴۴.
  56. سوره بقره،‌ آیه ۵۱.
  57. سوره بقره،‌ آیه ۵۵.
  58. سوره بقره،‌ آیه ۶۱.
  59. سوره بقره،‌ آیه ۲۴۷.
  60. سوره بقره،‌ آیه ۸۴ و ۸۵.

منابع

  • قرآن
  • ابن بابويه، محمد بن على، الخصال، ترجمه فهرى، تهران، علميه اسلاميه، چاپ اول، بى تا.
  • العروسى الحويزى، عبد على بن جمعة، تفسير نور الثقلين، قم، اسماعيليان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ ق.
  • پژوهشكده تحقيقات اسلامى‏، فرهنگ شيعه‏، قم‏، نشر زمزم هدايت‏، چاپ دوم‏، ۱۳۸۶ش‏.
  • توفیقی، حسین، ادیان بزرگ، تهران، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد، چپ سیزدهم، ۱۳۸۹ش.
  • حسن زاده آملى‏، حسن، دروس معرفت نفس‏، قم،‌ انتشارات الف لام ميم‏، چاپ اول‏، ۱۳۸۱ ش‏.
  • روحی، ابوالفضل، «سیمای بنی اسرائیل در قرآن و عهدین»، در مجله معرفت، شماره ۹۵، آبان ۱۳۸۴ش.
  • طوسى محمد بن حسن، التبيان فى تفسير القرآن، بيروت، دار احياء التراث العرب، بی‌تا.
  • فيض كاشانى، ملا محسن، الأصفى فى تفسيرالقرآن، قم، مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى، چاپ اول، 1418 ق.
  • قمي مشهدي، محمد بن محمدرضا، تفسير كنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چاپ اول، ۱۳۶۸ش.
  • مطهری مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری،تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۷۷ش.
  • مهروش، فرهنگ، «بنی اسرائیل»،‌ در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، نشر مرکزدائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران،‌ ۱۳۸۳ش.
  • هاشمی رفسنجانی، اکبر، فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۵ش.

پیوند به بیرون