عزیزالله عطاردی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
عزیز الله عطاردی

زادروز آذر ۱۳۰۷ش
زادگاه روستای بیگلر قوچان
درگذشت ۳ مرداد ۱۳۹۳ش - تهران
محل زندگی مشهد
استادان محسن حکیم، ابوالقاسم خویی، محمدهادی میلانی و..
شناخته‌شده برای کتاب‌های مسند اهل‌بیت، فرهنگ خراسان و..
نقش‌های برجسته پژوهشگر حدیث، تاریخ و جغرافیا و ادبیات
آثار مسندهای اهل‌بیت، فرهنگ خراسان،
گاهشمار زندگی عزیزالله عطاردی[۱]
۱۳۰۷ تولد در روستای بِیگلَر قوچان
۱۳۱۲ رفتن به مکتب‌خانه و آموختن قرآن و کتب فارسی
۱۳۲۱ آغاز تحصیل علوم دینی
۱۳۲۵ ورود به حوزه علمیه قوچان در مدرسه عوضیه
۱۳۲۷ ورود به مشهد و سکونت در مدرسه بالاسر
۱۳۳۱ ورود به مدرسه علمیه عبدالعظیم شهر ری
۱۳۳۲ انتقال به مدرسه شیخ عبدالحسین تهرانی
۱۳۳۴ آغاز به کار تصحیح و تحقیق
۱۳۴۳ سفر به نجف اشرف و استفاده از اساتید حوزه نجف
۱۳۴۴ ملاقات با علامه امینی و پیشنهاد تحقیق پیرامون کتاب تاج العروس
۱۳۴۴ سفر به مکه و مدینه
۱۳۴۵ سفر اول به هند، پاکستان و افغانستان
۱۳۴۸ سفر مجدد به پاکستان و هند
۱۳۵۳ سفر به کشورهای یمن، مصر، سوریه، لبنان پس از سفر حج
۱۳۵۴ سفر به اروپا و دیدار از کشورهای انگلستان، فرانسه، بلژیک، آلمان و ترکیه
۱۳۵۹ سفر سوم به هند
۱۳۵۶ شروع به تحقیق پیرامون نهج البلاغه هم زمان با هزاره نهج البلاغه
۱۳۶۰ سفر چهارم به هندوستان و اقامت به مدت سه سال
۱۳۶۲ چاپ کتاب الرجال فی تاج العروس در هند
۱۳۶۶ سفر به روسیه و دیدار از کتابخانه‌های مسکو، پترزبورگ و سفر به ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان
۱۳۸۱ تجلیل از وی در چهارمین دوره کتاب سال ولایت و چاپ مجموعه هفت جلدی فرهنگ خراسان
۱۳۸۳ تجلیل از وی در دومین جشنواره فرهنگی و هنری امام رضا و اعطای نشان خدمت به آستان قدس رضوی
۱۳۸۴ چاپ مسند امام صادق(ع) در ۲۲ جلد
۱۳۸۵ برگزاری همایش بزرگداشت
۱۳۹۳ درگذشت


عزیزالله عطاردی (۱۳۰۷-۱۳۹۳ش) نویسنده شیعی قرن چهاردهم و پانزدهم، صاحب آثار متعدد در زمینه‌های حدیث، تاریخ و جغرافیا، لغت شناسی و فهرست نگاری. وی که تحصیل‌کرده حوزه‌های علمیه قوچان، مشهد، تهران و نجف است، مجموعه‌ای از مَسانید اهل‌بیت را منتشر کرده و دو مجموعه «فرهنگ خراسان» و «فرهنگ سیستان» از دیگر آثار او است. عطاردی سفرهای علمی بسیاری نیز به کشورهای مختلف داشته است.

تحصیلات

تحصیلات ابتدایی را در زادگاه خود یعنی روستای بِیگلَر از توابع قوچان شروع کرد. در چهارده سالگی جامع المقدمات را در همانجا فراگرفت. سپس به حوزه قوچان رفت. در سال ۱۳۲۷ش راهی مشهد شد و در مدرسه بالاسر ساکن شد. علاقه به کتاب شرح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید) و بحار الانوار او را به تحقیق درباره نهج البلاغه و حدیث کشاند. در ۱۳۳۱ش راهی تهران شد. یک سال در مدرسه عبدالعظیم شهر ری و سپس در مدرسه شیخ عبدالحسین بازار حجره گرفت. از ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۰ به پیشنهاد علی اکبر غفاری به تصحیح متون و همکاری با ناشران و محققان مشغول شد.[۲] در این مدت به قم رفت و آمد داشت و از اساتید قم بهره می‌گرفت.

در ۱۳۴۳ به نجف اشرف رفت. پس از یک سال به دلیل گرما و ضعف مزاج به ایران بازگشت. عطاردی از آقابزرگ تهرانی، سید محمد هادی میلانی، سید ابوالقاسم خویی، سید محسن حکیم و... اجازه نامه دریافت کرده است.[۳]

اساتید

سفرهای علمی

عزیزالله عطاردی برای تکمیل تحقیقات خود از کتابخانه‌های بسیاری در ایران و کشورهای مختلف بازدید کرد. نخستین سفر عطاردی در سال ۴۴ به مکه و مدینه و اقامت طولانی در آنجا آغاز شد. پس از آن به قصد مطالعه و تحقیق سفرهای متعددی به هند، پاکستان، افغانستان، یمن، مصر، سوریه، لبنان، انگلستان، ایتالیا، هلند، فرانسه، بلژیک، آلمان، ترکیه، روسیه، ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان داشت و اطلاعات وسیعی در این سفرها جمع‌آوری کرد. وی با هزینه شخصی این سفرها را انجام می‌داد و در مدارس و مراکز اسلامی سکونت می‌کرده است.

آثار

آثار عطاردی بیش از پنجاه عنوان و بیش از صد جلد است. آثار او در سه عرصه تألیف، ترجمه و تصحیح است و در موضوعات تاریخ، جغرافیا، حدیث، لغت و فهرست‌نگاری قلم زده است. اهتمام او بیشتر معطوف به سرزمین خراسان در موضوع تاریخ و جغرافیا و مسانید امامان شیعه در موضوع حدیث است.[۴] عزیزالله عطاردی به تدوین مُسنَد اهل‌بیت پرداخته است. مسند در اصطلاح به مجموعه حدیثی گفته می‌شود که از یک راوی نقل شده باشند. با گذشت زمان دامنه معنای مسند گسترش یافته و در نتیجه هر کتابی را که تنها مرویات یکی از پـیـشـوایان معصوم علیهم السلام یا مرویات یکی از راویان را در برداشته باشد, مسند خوانده‌اند.[۵]

آثار او حاصل تلاش‌های شخصی است و یادداشت‌برداری، نگارش و نمونه‌خوانی را خود انجام می‌داد.

بزرگداشت

همایش گرامیداشت استاد عطاردی.JPG

در آذر ۱۳۸۵ همایش گرامیداشت عطاردی در تهران برگزار شد. سید محمد خاتمی، آیت الله جعفر سبحانی و برخی از عالمان حوزوی و برخی از وزرا و نمایندگان مجلس شورای اسلامی از جمله حاضران در این مراسم بودند.[۶]

مجموعه آثار این همایش در کتابی با عنوان گرامی نامه استاد عطاردی در دو جلد منتشر شده است. این کتاب در شش بخش زندگی‌نامه، آثار حدیثی، تاریخ و جغرافیا، لغت شناسی، فهرست نگاری و مقالات دیگر تنظیم شده است.

درگذشت

عزیزالله عطاردی در سوم مرداد ۱۳۹۳ در تهران در سن ۸۶ سالگی درگذشت. پیکر او در تهران و مشهد تشییع شده و در حرم رضوی مدفون شد.[۷] آیت الله خامنه‌ای[۸]، رهبر جمهوری اسلامی ایران، مراجع تقلید[۹] و شخصیت‌های بسیاری از جمله آیت الله خامنه‌ای، آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله هاشمی رفسنجانی درگذشت وی را تسلیت گفتند.[۱۰]

پانویس

منابع

  • گرامی نامه استاد عطاردی،ج۱، تهران، موسسه تحقیقات و توسعه علوم اسلامی، ۱۳۸۵
  • سوگنامه استاد عزیزالله عطاردی، آموزه‌ها و بایسته‌ها؛ عبدالحسین طالعی
  • «پیام تسلیت رهبر معظم انقلاب در پی درگذشت عالم پارسا حاج شیخ عزیزالله عطاردی قوچانی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۴ مرداد ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۳ دی ۱۳۹۷ش.
  • «هاشمی رفسنجانی درگذشت آیات عطاردی قوچانی و شب زنده دار را تسلیت گفت»، خبرگزاری ایسنا، تایخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۳ دی ۱۳۹۷ش.
  • «مکارم‌شیرازی درگذشت آیت ‌الله شب‌زنده‌دار و عطاردی را تسلیت گفت»، خبرگزاری ایسنا، تایخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۳ دی ۱۳۹۷ش.