سید جلال‌الدین حسینی ارموی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید جلال‌الدین حسینی ارموی
سید جلال الدین محدث ارموی2.JPG
اطلاعات فردی
لقب: محدث ارموی
زادگاه: ارومیه
محل زندگی: تهران
محل دفن: حرم عبدالعظیم
شهر وفات: تهران
خویشاوندان
سرشناس:
جلال آل احمد
اطلاعات علمی
استادان: سید علی ولدیانی • سید حسین عرب‌باغی
محل تحصیل: ارومیه • حوزه علمیه مشهد
اجازه روایت از: آقا بزرگ تهرانی
تألیفات: کشف الکربه فی شرح دعاء الندیه
سایر: تصحح کتب قدیمی
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی: مدیریت قسمت کتاب‌های خطّی کتابخانه ملی

سید جلال‌الدین حسینی اُرمَوی معروف به محدث ارموی(۱۲۸۳-۱۳۵۸ش) تصحیح‌کننده متون قدیمی اسلامی و شیعی.

محدث ارموی بیش از ۷۰ جلد کتاب و رساله تصحیح کرده است وی ضمن تصحیح آثار به معرفی نویسنده آنها نیز پرداخته است. از جمله کارهای او تصحیح تفسیر گازر و نقض و تألیف کشف الکربه فی شرح دعاء الندبه است. در تصحیح‌های او برخی آثار فارسی مانند شرح مصباح الشریعه و شرح غررالحکم دیده می‌شود.

زندگی‌نامه

سید جلال الدین حسینی ارموی، فرزند سید قاسم در رمضان ۱۳۲۳ق، برابر با دوم آذر ۱۲۸۳ش، در شهر ارومیه متولد شد. او ادبیات فارسی و مقدمات را در زادگاهش فرا گرفت. سپس برای ادامه تحصیل به مشهد رفت و پس از واقعه مسجد گوهرشاد، به تهران مهاجرت کرد.[۱] در ۱۶ مهر ۱۳۱۸ش، به استخدام وزارت فرهنگ تهران درآمد و در دبیرستان نظام تبریز تدریس می‌کرد. با ورود روس‌ها به آذربایجان در سال ۱۳۲۰ش، به تهران بازگشت و به تدریس در دبیرستان‌های این شهر مشغول شد. وی همزمان مدیریت قسمت کتاب‌های خطّی کتابخانه ملی را برعهده داشت. در ۱۳۳۵ش به سِمت دبیری دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران منصوب شد و در سال ۱۳۴۷ش، بازنشسته شد.[۲] او در ۵ ذی‌الحجه ۱۳۹۹ قمری در ۷۶ سالگی درگذشت و در حرم عبدالعظیم دفن شد.[۳]

آقابزرگ از وی با کنیه ابی‌محمد و شهرت محدث یاد کرده است.[۴]

او در سال ۱۳۲۰ با دختر سید احمد طالقانی، خواهر جلال آل احمد ازدواج کرد و از وی صاحب ۸ فرزند شد.[۵]

تحصیل و تدریس

محدث دروس حوزوی را در ارومیه نزد سید علی ولدیانی و سید حسین عرب‌باغی فرا گرفت.[۶]سید حسین عرب باغی او را محدث خواند.[۷] سپس چهار سال در حوزه علمیه مشهد درس خواند. او می‌خواست برای ادامه تحصیل به نجف برود، اما موفق نشد.[۸] در سال ۱۳۴۲ش، از رساله دکتری خود در رشته ادبیات عرب دفاع کرد.

او از آقا بزرگ تهرانی،محمدعلی معزی دزفولی و دیگران اجازه روایت داشت.[۹]

تدریس

او از سال ۱۳۱۸ش در دبیرستان نظام تبریز و دبیرستان‌های تهران ادبیات فارسی و عربی درس می‌داد. از سال ۱۳۳۵ش تا ۱۳۴۷ش در دانشگاه تهران تدریس می‌کرد.[۱۰]

تصحیح کتب

سید جلال با سید نصرالله تقوی آشنا شد، این آشنایی سبب شد تا وی دیوان ابوالفضل تهرانی را تصحیح کند. او از طریق تقوی با عباس اقبال آشتیانی و محمد قزوینی نیز ارتباط برقرار کرد.[۱۱]

محدث ارموی بیش از ۷۰ جلد کتاب و رساله را تصحیح کرده است تاریخ چاپ نخستین تصحیح وی سال ۱۳۲۴ش و آخرین آنها سال ۱۳۵۸ش است. تصحیح برخی از کتاب‌ها توسط وی سال‌ها به طول می‌انجامید؛ تفسیر گازر را حدود ۵ سال و کتاب الاربعین من الاربعین عن الاربعین فی فضائل امیرالمومنین را چندین سال تصحیح کرد.[۱۲] وی در تصحیح کتب نگاهی نقادانه داشت[۱۳] و ضمن تصحیح مؤلف اثر را نیز معرفی می‌کرد. مهارت و جدیت او در تصحیح کتب مورد ستایش برخی از معاصران وی قرار گرفته است.[۱۴]

تفسیر گازر، نقض و الغارات را به امام زمان(عج) اهدا کرده است. او شرح دعای ندبه را به عشق اهل بیت(ع) تألیف و کتاب «زادالسالک» فیض کاشانی و «شرح مصباح الشریعه» عبدالرزاق گیلانی را تصحیح کرد.[۱۵] او جمع اسم و کنیه حضرت رسول(ص) را فقط برای امام زمان(ع) جایز می‌دانست.[۱۶]

آثار

فعالیت‌های او در تحقیق و پژوهش که بیش از ۷۰ اثر است، به سه دسته تقسیم می‌شوند:

تصحیح

از محدث تصحیح بیش از ۷۰ جلد کتاب و رساله چاپ شده است برخی همچون تصحیح کتاب الاربعین من الاربعین عن الاربعین فی فضائل امیرالمومنین تألیف منتجب الدین رازی چاپ نشده است.[۱۷]

تألیف

  • کشف الکربة فی شرح دعاء الندبه[۱۹]
  • شرح بر «الأصول الأصلیه» فیض کاشانی.
  • برگ سبز، که جُنگ نظم و نثر است.
  • ایمان و رجعت، در چهار جلد.
  • تشریح الزلازل بأحادیث الأفاضل؛
  • عشق و محبت[۲۰]
فهرست کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه محدث ارموی

ترجمه

  • ترجمه «وسیلة القربه فی شرح الندبه» که تاکنون چاپ نشده است.

محدث ارموی الفصول الفخریه،احمد بن عنبه را، با تصحیح سید کاظم موسوی به چاپ رساند. این کتاب علاوه بر مقدمه محدث، مقدمه‌ای نیز از جلال الدین همایی دارد.[۲۱]

کتابخانه

محدث ارموی کتابخانه شخصی داشت. در کتابخانه او نسخ‌هایی از کتب به دست مؤلفان آن‌ها و کتاب‌های چاپ بولاق، بمبئی، مصر و کلکته وجود داشت.[۲۲] بیش از ۱۵،۰۰۰ جلد کتاب چاپی، ۳۰۰۰ نسخه چاپ سنگی و ۳،۵۰۰ نسخه خطی در این کتابخانه نگهداری می‌شد. پس از درگذشت وی کتابخانه او توسط مرکز احیاء میراث اسلامی در قم خریداری شد. در کتابخانه محدث اجازه هایی از عالمان وجود داشت.[۲۳]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. شریف‌رازی، اختران فروزان ری و طهران، ص۲۱۱.
  2. جویا، مرحوم محدث ارموی احیاگر میراث تشیع، ۱۳۷۸ش، ص۷۴-۷۳.
  3. شریف‌رازی، اختران فروزان ری و طهران، مکتبة الزهرا، ص۲۱۱.
  4. آقا بزرگ، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۱۸، ص۴۰۰.
  5. بررسی ویژگی‌های علمی و شخصیتی استاد محدث ارموی، ص۵.
  6. بررسی ویژگی‌های علمی و شخصیتی استاد محدث ارموی، ص۶.
  7. جویا، مرحوم محدث ارموی احیاگر میراث تشیع، ۱۳۷۸ش، ص۷۴-۷۳.
  8. شریف‌رازی، اختران فروزان ری و طهران، ص۲۱۱.
  9. محدث، مختصری از شرح حال و کتابشناسی آثار استاد فقید سید جلال الدین محدث ارموی، ۱۳۸۶ش، ص۱۳.
  10. جویا، مرحوم محدث ارموی احیاگر میراث تشیع، ۱۳۷۸ش، ص۷۴-۷۳.
  11. محدث، مختصری از شرح حال و کتابشناسی آثار استاد فقید سید جلال الدین محدث ارموی، ۱۳۸۶ش، ص۱۲.
  12. محدث، مختصری از شرح حال و کتابشناسی آثار استاد فقید سید جلال الدین محدث ارموی، ۱۳۸۶ش، ص۱۳-۱۵.
  13. مردی، محدث ارموی؛ راوی شکوه ری، ص۳۰.
  14. عطاردی، ترجمه الغارات، ۱۳۷۳ش، ص۱۹؛ نک: مردی، محدث ارموی؛ راوی شکوه ری، ص۳۷.
  15. جویا، آشنایی با مصححان و محققان: مرحوم محدث ارموی احیاگر میراث تشیع، ص۷۴.
  16. دیوان قوامی رازی، ص۳۹ به نقل از مردی، محدث ارموی؛ راوی شکوه ری، ص۳۰
  17. محدث، مختصری از شرح حال و کتابشناسی آثار استاد فقید سید جلال الدین محدث ارموی، ۱۳۸۶ش، ص۱۳.
  18. آقا بزرگ، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۲۴، ص۱۳۳.
  19. آقا بزرگ، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۱۳، ص۲۶۰، ج۱۸، ص۵۵، ۴۰۰.
  20. شریف‌رازی، اختران فروزان ری و طهران، مکتبة الزهرا، ص۲۱۲-۲۱۱.
  21. جویا، آشنایی با مصححان و محققان: مرحوم محدث ارموی احیاگر میراث تشیع، ص۷۹.
  22. بررسی ویژگی‌های علمی و شخصیتی استاد محدث ارموی، ص۷.
  23. حسینی اشکوری، دفتر ثبت کتابخانه محدث ارموی، ص۲۳.
  1. نام اصلی این تفسیر «جِلاء الاذهان و جَلاء الاحزان» است محدث در مقدمه‌ای به معرفی کتاب و نویسنده آن پرداخته است. او در این مقدمه پس از مقایسه تفسیر گازر با تفسیر ابوالفتوح، تفسیر گازر را برگرفته از تفسیر ابوالفتوح دانسته است وی اظهار تعجب می‌کند که چرا جرجانی نامی از ابوالفتوح نبرده است اما در تکلمه جلد یازدهم از سخن خود برگشته است. تفسیر گازر، مقدمه، به نقل از مردی، محدث ارموی؛ راوی شکوه ری، ص۳۱.
  2. مصحح مقدمه‌ای به این کتاب نگاشته است وی در آن احمد برقی را معرفی و گفتار کسانی که به وی ضعف‌هایی نسبت داده‌اند، را رد می‌کند.
  3. محدث باب ۶۹ را به این کتاب افزوده است؛ بابی که به نام معرفة الائمه، در مصباح الشریعه بوده، اما در برخی نسخه‌های آن حذف و باب معرفه الصحابه جایگزین آن شده است. محدث، مختصری از شرح حال و کتابشناسی آثار استاد فقید سید جلال الدین محدث ارموی، ۱۳۸۶ش، ص۱۳-۱۵.

منابع

پیوند به بیرون