آیه اعراف
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه اعراف |
| واقع در سوره | اعراف |
| شماره آیه | ۴۶ |
| جزء | ۸ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | بیان جایگاه اصحاب اعراف در قیامت |
آیه اعراف چهلوششمین آیه از سوره اعراف است[۱] که درباره جایگاه اعراف (منطقهای میان بهشت و دوزخ) و اصحاب آن سخن میگوید.[۲] براساس این آیه، در منطقۀ اعراف مردانی وجود دارند که هر یک از بهشتیان و جهنمیان را به چهرههایشان میشناسند و بر بهشتیان سلام داده و دوزخیان را عتاب و سرزنش میکنند.[۳]
﴿وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَى الْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيمَاهُمْ وَنَادَوْا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ ٤٦﴾ [اعراف:46] ﴿و میان آن دو [گروه] حایلی است و بر اعراف مردانی هستند که هر یک [از آن دو دسته] را از سیمایشان میشناسند و بهشتیان را که هنوز وارد آن نشده و[لی] [بدان] امید دارند آواز میدهند که سلام بر شما ٤٦﴾
مفسران در تفسیر آیه ۴۶ سوره اعراف، بیش از آنکه درباره جایگاه اعراف سخن گفته باشند، درباره اصحاب اعراف و ویژگیهای آنان سخن گفتهاند.[۴] علامه طباطبایی در تفسیر المیزان با جمعآوری نظرات مفسران به ۱۲ نظر دست یافته که آنها را در سه نظریه جامع خلاصه میکند.[۵] برایناساس گروهی با استناد به روایاتی معتقدند: اعرافیان در جایگاهی برتر از دوزخیان و فروتر از بهشتیان هستند که گناهانشان آنان را از بهشت دور و حسنات، آنان را از آتش دوزخ بازداشته است و در نهایت با لطف و رحمت خداوند آمرزیده شده و به بهشت وارد میشوند.[۶] این نظریه از ابن عباس، ابن مسعود، حذیفه و برخی تابعین نقل شده و روایاتی از امامان شیعه نیز بر آن تاکید میکند.[۷]
گروهی دیگر از محققان اصحاب اعراف را انسانهای بزرگ و بندگان ویژه الهی میدانند که بر همه آفریدگان اِشراف داشته و آنها را میشناسند؛ چنانکه در دنیا اهل خیر و ایمان، اهل شر و طغیان را میشناختند. آنان بر بهشتیان درود میفرستند و به آنها تسلی میدهند و دوزخیان را سرزنش میکنند.[۸] طبق روایتی از امام علی(ع) اصحاب اعراف اهلبیت(ع) هستند که در روز قیامت بین بهشت و جهنم ایستاده و هرکس آنان را به ولایت بشناسد وارد بهشت و هرکس ولایت آنها را انکار کرده باشد وارد جهنم میشود.[۹] در نهایت، برخی نیز معتقدند اصحاب اعراف فرشتگانی هستند که به صورت مردانی بر اعراف آشکار شده و مامور تشخیص مؤمنان از کافران هستند.[۱۰]
پانویس
- ↑ راضی، سبیل النجاه فی تتمه المراجعات، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۵۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۶، ص۱۸۴؛ محققیان، «سوره اعراف»، ص۶۸۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۸، ص۱۲۱.
- ↑ پاکتچی، «اعراف»، ص۳۷۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۸، ص۱۲۶-۱۲۹.
- ↑ عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱۸؛ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۸۱، ۴۰۳، ۴۰۸؛ طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۸، ص۱۳۶-۱۳۸.
- ↑ پاکتچی، «اعراف»، ص۳۷۶.
- ↑ ملا صدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعه، ۱۴۲۸ق، ج۹، ص۳۱۷؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۸، ص۱۲۳-۱۲۵.
- ↑ صفار، بصائر الدرجات، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۴۹۷.
- ↑ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۷، ص۲۱۲؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۶۵۲.
منابع
- پاکتچی، احمد، «اعراف»، در دائره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۹ش.
- راضی، حسین، سبیل النجاة فی تتمة المراجعات، بیروت، ۱۴۰۲ق.
- صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، تحقیق: میرزا حسن کوچهباغی، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۴۰۴ق.
- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
- طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن(تفسیر الطبری)، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۱۲ق.
- عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیة، ۱۳۸۳ق.
- قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۶۴ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
- محققیان، رضا «سوره اعراف»، در دانشنامه معاصر قرآن کریم، قم، انتشارات سلمان آزاده، ۱۳۹۶ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش.
- ملاصدرا، محمد بن ابراهیم، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، قم، طلیعة النور، ۱۴۲۸ق.
پیوند به بیرون