سید محمد سرور واعظ بهسودی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمد سرور واعظ
بهسودی.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: سید محمد سرور واعظ
لقب: واعظ بهسودی
تاریخ تولد: ۱۲۹۵ شمسی
زادگاه: بهسود
محل زندگی: افغانستان
استادان: میر علی احمد حجتآیت الله خوییآیت الله حکیم
محل تحصیل: افغانستان • نجف
اجازه اجتهاد از: آیت الله حکیم
تألیفات: مصباح الاصول
سایر: تدریس
اجتماعی: تأسیس مسجد محمدیه کابل • راه اندازی ماهنامه برهان • مبارزه با افکار کمونیستی

سید محمد سرور واعظ بهسودی حسینی، مشهور به واعظ بهسودی از علمای افغانستان. وی در سال ۱۲۹۵ شمسی در کجاب بهسود به دنیا آمد و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی، عازم نجف گردید. سپس بعد از چندین سال شرکت در درس خارج آیت الله حکیم و آیت الله خویی موفق به دریافت اجازه اجتهاد از آیت الله حکیم گردید و به دستور وی، به افغانستان بازگشت و به فعالیت های فرهنگی و اجتماعی پرداخت.

کتاب مصباح الاصول از تألیفات اوست. واعظ بهسودی در ۱۳۵۷ شمسی به دستور نور محمد ترکی رئیس جمهور دولت کمونیستی افغانستان، به زندان افتاد، و از آن زمان تاکنون از سرنوشت وی خبری در دست نیست.

ولادت و دوران کودکی

سید محمد سرور واعظ در ۱۲۹۵ شمسی در روستای کجاب از نواحی حصه دوم ولسوالی بهسود -از توابع ولایت وردک- به دنیا آمد. پدرش سید حسن‌رضا بود. به دلیل فقر خانواده، سید محمد دوران کودکی خود را به چوپانی، حمل هیزم و کشاورزی گذراند و در کنار آن، به فراگیری قرآن کریم و برخی كتاب‌های معمول چون دیوان حافظ، سعدی، و... مشغول شد.[۱]

تحصیلات

تحصیلات در زادگاه

سید محمد، پس ا ز تعلیم قرآن کریم و کتاب‌های متداول فارسی، به فراگیری صرف و نحو (جامع المقدمات) نزد سید مصطفی بزرگ خاندان واعظ پرداخت. او در بیشتر محافل سوگواری اهلبیت عصمت و طهارت (ع) شرکت می‌کرد و با بیان شیوا مصائب آل محمد (ع) را برای حاضران بیان می‌کرد، از این رو، نزد مردم به واعظ کوچک مشهور گشت.

تحصیلات در کابل

وی در حدود ۱۳۱۰ شمسی، به قصد ادامه تحصیل عازم کابل گردید. وی در پنج سال كتاب های مغنی، منطق، شرح لمعه، رسائل ، مکاسب و كفایه را نزد آیت الله میرعلی احمد حجت و شیخ محسن فراگرفت و خود نیز در این مدت برخی دروسی را كه خوانده بود، برای طلاب حوزه آیت الله حجت تدریس کرد. سپس برای سامان دادن اوضاع نابسامان زادگاهش، به بهسود بازگشت و مدرسه محمدیه را در آن جا تأسیس نمود.

تحصیلات در نجف

او پس از یک دهه فعالیت در زادگاهش، به قصد ادامه تحصیل به همراه خانواده عازم حوزه علمیه نجف گردید. در مسیر راه، مدت کوتاهی در حوزه علمیه قم توقف کرد و حدود شش ماهی از محضر آیت الله بروجردی بهره برد.[۲] سید محمد سرور واعظ بیشتر در درس خارج فقه و اصول آیت الله خویی و آیت الله حکیم شرکت می‌کرد و در حلقه مباحثه و نقد و نظر شهید سید محمد باقر صدر و سید محمد حسین فضل الله و غیره نیر مشارکت داشت. وی اوقات دیگرش را به تدریس كفایة الاصول و تقریر خارج اصول آیت الله خوئی اختصاص داد و توانست كتاب مصباح الاصول را پدید آورد و اجازه اجتهاد از آیت الله حکیم دریافت نمود. سید محمد سرور واعظ در مباحث فقهی، فلسفی، كلامی، علوم قرآن و حدیث نیز صاحب نظر بود.[۳]

اساتید

دستگیری و زندان

آیت الله واعظ در حدود ۱۳۳۳ شمسی با هم فکری استادش آیت الله حکیم به افغانستان بازگشت و فعالیت های فرهنگی و سیاسی اش را بار دیگر آغاز کرد. وی در شرایطی به افغانستان بازگشت که قبل از او نهضت شیعیان افغانستان به رهبری سید اسماعیل بلخی توسط حکومت وقت سرکوب و رهبر نهضت به زندان افکنده شده بود. فعالیت های دینی و اجتماعی آیت الله واعظ موجب هراس حکومت وقت گردید و در ۱۳۴۰ شمسی به دستور داود خان به مدت سه سال به زندان افتاد و پس از برکناری داود خان از صدر اعظمی و روی کار آمدن دکتر محمد یوسف خان، وی با جمعی از روحانیون شیعه از جمله شهید بلخی آزاد گردیدند.[۴]

پس از كودتای هفت ثور (اردیبهشت) ۱۳۵۷ و روی کار آمدن رژیم کمونیستی در افغانستان، مخالفت علنی رژیم با ارزش های اسلامی و فشار و اختناق دوچندان گردید، دستگیری وسیع مسلمانان از كابل شروع شد و در كوتاه ترین زمان در دیگر ولایات شیوع پیدا كرد. آیت الله واعظ و صدها روحانی دیگر در حمله‌ای شبانه دستگیر و راهی زندان گردیدند. به دنبال اعتراضات شدید مردم، آیت الله واعظ به طور موقت آزاد گردید، و دوباره دستگیر و به مکان نامعلومی انتقال داده شد که تا کنون خبری دقیقی از ایشان در دست نیست. ببرک کارمل رئیس جمهور کمونیست افغانستان با ادعای اینکه تمامی زندانیان سیاسی به دستور حفیظ الله امین (رییس جمهور سابق حزب کمونیست) به قتل رسیده‌اند، به صورت مزورانه‌ای برای آنان مراسم گرامی داشت و فاتحه برگزار کرد.[۵]

فعالیت های علمی و فرهنگی

آیت الله واعظ در کنار فعالیت‌های علمی، تدریس، وعظ و خطابه به حل معضلات اجتماعی جامعه خود پرداخت. برخی خدمات ایشان عبارتند از:

  1. تأسیس مدرسه علمیه کجاب بهسود
  2. تأسیس مسجد محمدیه کابل[۶]
  3. تأسیس مدرسه علمیه محمدیه کابل
  4. راه اندازی ماهنامه برهان: این ماهنامه که با همکاری جمعی از نویسندگان و دانشمندان به منظور آگاهی بخشی جوانان با آموزه های اسلامی و مبارزه با اندیشه های مارکسیستی منتشر می‌شد، پس از انتشار یازده شماره، از سوی حکومت وقت توقیف گردید.

آثار

  1. مصباح الاصول: این کتاب که تقریرات درس خارج اصول استادش آیت الله خوئی است، به شکل بدیع و با قلم شیوا و روان به نگارش در آمده است. این کتاب جایگاه ممتازی در سطوح عالی حوزه های علمیه شیعه دارد.
  2. خاطرات زندان: این کتاب که در زندان‌های كابل به رشته تحریر درآمده است محصول حلقه‌های درس اخلاق او بوده و در بردارنده موضوعاتی است که در زندان مطرح شده است.
  3. سیف الاسلام: پاسخ به كتاب سیف الابرار است كه شخصی به نام مولوی مبارك به تحریك برخی دولتمردان وهّابی مسلك برای تفرقه شیعه و سنی نگاشته بود.
  4. تحفة الفقیه: بحث فقهی پیرامون حدود (كر) است.
  5. شرح مكاسب (خطی)
  6. قضاء در مذهب شیعه (خطی)
  7. تقریرات كفایة یا نهج الاصول: توسط وحیدی بهسودی تدوین شده است.[۷]

پانویس

  1. ربانی خلخالی، شهدای روحانیت، ج۱، ص۳۵۳.
  2. سایت فرهیختگان
  3. رجوع شود به: ربانی خلخالی، شهدای روحانیت شیعه، ج۱، ص۳۵۴.
  4. ربانی خلخالی، ج۱، ص۳۵۵.
  5. ربانی خلخالی، ج۱، ص۳۵۸.
  6. بختیاری، شیعیان افغانستان، ص۳۸۵.
  7. رجوع شود به: ربانی خلخالی، شهدای روحانیت، ج۱، ص۳۵۶؛ شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ج۶، ص۲۳۰.

منابع

  • ربانی خلخالی، علی، شهدای روحانیت شیعه در یکصد ساله اخیر، پیام اسلام، قم، ۱۴۲۰ق.
  • شریف رازی، محمد، گنیجینه دانشمندان، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۴ش.
  • بختیاری، محمدعزیز، شیعیان افغانستان، موسسه شیعه‌شناسی، قم، ۱۳۸۵ش.