سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد
سید عبدالکریم هاشمی نژاد 02.png
اطلاعات فردی
نام کامل: سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد
تاریخ تولد: ۵ مرداد ۱۳۱۱ش
زادگاه: بهشهر
محل زندگی: مشهد
تاریخ وفات: ۷ مهر ۱۳۶۰ش
محل دفن: حرم امام رضا(ع)
استادان: آیت اللّه کوهستانی، سید رضا صدر، آیت‎الله بروجردی، امام خمینی
تألیفات: مناظرۀ دکتر و پیر، درسی که حسین علیه‌السلام به انسان‌ها آموخت
سیاسی: عضو خبرگان قانون اساسی، دبیر حزب جمهوری اسلامی مشهد
اجتماعی: راه‎اندازی کانون بحث و انتقاد دینی

سید عبدالکریم هاشمی نژاد (۱۳۶۰-۱۳۱۱ش) عالم، نویسنده و از روحانیون مبارز انقلاب اسلامی در ایران. وی مبارزه با رژیم پهلوی را از سال ۱۳۴۲ آغاز تا پیروزی انقلاب ادامه داد و پس از انقلاب دبیر حزب جمهوری اسلامی در مشهد بود. هاشمی نژاد با رای مردم استان مازندران به عنوان نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی انتخاب شد. «مناظرۀ دکتر و پیر»، درسی که حسین علیه‌السلام به انسان‌ها آموخت و «راه سوم بین کمونیزم و سرمایه داری» از مشهورترین آثار اوست.

هاشمی‌نژاد روز هفتم مهرماه ۱۳۶۰ هم زمان با شهادت امام جواد(ع) در محل دفتر حزب جمهوری اسلامی مشهد طی یک عملیات انتحاری ترور شد و به شهادت رسید.

ولادت و کودکی

سید عبد الکریم هاشمی نژاد فرزند سید حسن، متولد پنجم مرداد ماه سال ۱۳۱۱ش در شهرستان بهشهر استان مازندران. مادر وی ساره نام داشت که تربیت ابتدایی عبدالکریم را عهده‌دار بود. پدرش مغازه نفت‎فروشی داشته و در میان مردم به تقوا و ایمان مشهور بود. هاشمی نژاد تحصیلات ابتدایی را تا چهارده سالگی در همان محل سکونت پدری گذراند و پس از آن برای تحصیلات بیشتر به حوزه علمیه آیت اللّه کوهستانی واقع در روستای کوهستان (شش کیلومتری شهرستان بهشهر) در استان مازندران رفت. این دوران همزمان با حکومت رضاخان در ایران بود.[۱]

هجرت و ادامه تحصیل

هاشمی نژاد در طول ۴ سال دروس مقدمات حوزی و مقداری از سطح فقه و اصول را به پایان رساند. پس از طی مقدمات تحصیل در کوهستان، برای تکمیل دانش به قم نقل مکان کرد. در این شهر شیخ علی کاشانی فریدالاسلام را به عنوان استاد اخلاق برگزید. وی مقاطع بالاتر دانش حوزوی را در مجلس درس اساتیدی چون محمد صدوقی، سید رضا صدر، آیه الله مجاهدی، شیخ علی کاشی و آیت الله داماد گذراند. وی سپس در در درس خارج فقه و اصول آیت‎الله بروجردی، علامه طباطبایی و امام خمینی شرکت کرد. مدت اقامت او در قم ۱۴ سال به طول انجامید. [۲]
پس از فوت آیه الله بروجردی در سال ۱۳۴۰، هاشمی نژاد به مشهد مقدس مهاجرت کرده و در آنجا علاوه بر تدریس فقه و اصول برای طلاب و تشکیل جلسات و منابر تبلیغی، در درس فقه آیت الله سید محمد هادی میلانی و مدتی نیز در درس آیه الله شیخ مجتبی قزوینی به تحصیل پرداخت. [۳]

مبارزات سیاسی

هاشمی نژاد در کنار آیت‎الله خامنه‎ای و طبسی

پس از آغاز نهضت انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی در ۱۳۴۱، هاشمی نژاد نیز به جریان فعال انقلابیون پیوست و با سخنرانی‌های تند خود در مبارزه مشارکت داشت. وی در نیمه شب ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، به همراه تعدادی از علما و فضلا و وعاظ در تهران دستگیر شد و به مدت چهل و یک روز زندانی گردید. پس از آزادی بار دیگر به دلیل سخنرانی انقلابی و حملة صریح به شاه در مسجد فیل مشهد، دستگیر و روانه زندان شد که بر اثر اعتراضات مردمی و تلاش علما،‌ سرانجام پس از گذشت بیش از سه ماه حبس آزاد گردید. [۴]
وی در کنار آیت الله خامنه‌ای و آیت الله واعظ طبسی، سه قطب رهبری مبارزات بر علیه رژیم پهلوی را در مشهد شکل داده بود. [۵]
هاشمی نژاد در دوران مبارزه بارها بازداشت و زندانی گردید؛ در سال ۱۳۵۰ دستگیر و برای همیشه ممنوع‌المنبر شد، در ۲۴ خرداد ۱۳۵۳ و به مناسبت سالگرد قیام ۱۵ خرداد، ‌راهپیمایی اعتراض‎آمیزی در مشهد ترتیب داد و بار دیگر دستگیر شد و روانه زندان گردید و در سال ۱۳۵۴ با ایراد سخنرانی پرشور دیگری علیه رژیم توسط ساواک دستگیر و به ۲ سال زندان محکوم گردید. [۶]

هاشمی نژاد در اسناد ساواک
هاشمی نژاد در اسناد ساواک

در آبان ماه ۵۶ با درگذشت مصطفی خمینی، هاشمی نژاد یکی از رهبران اصلی حرکت بر علیه رژیم در مشهد بود. اعلامیه‌ای که وی به همراه دو تن دیگر از روحانیون برجستة مشهد انتشار داد و در آن به شخص شاه حمله شده بود، موجب دستگیری مجدد او گردید اما به دلیل خشم و تظاهرات مردم مشهد پس از یک شبانه روز آزاد شد؛ مدتی بعد به قصد ترور وی به منزل مسکونیش مواد منفجره پرتاب شد.

در جریان پیروزی انقلاب اسلامی، ‌وی به همراه تنی چند از روحانیون سرشناس مانع از حمله به پادگان شهر و مصادره اسلحه آن گردید.[۷]

پس از انقلاب

هاشمی نژاد از بدو پیروزی انقلاب، ‌مبارزه خود را با منافقین و لیبرال‎ها را آغاز کرد. وی در سال ۱۳۵۸ دبیر حزب جمهوری اسلامی خراسان گردید.[۸]
او در همان دوران با رأی قاطع مردم استان مازندران به مجلس خبرگان راه یافت [۹] و در تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نقش برجسته‌ای داشت. [۱۰]
در قضایای جنگ تحمیلی چند بار به همراه آیت اللّه خامنه‌ای به مناطق جنگی رفت و هم چنین در افشای اعمال بنی صدر و جبهه متحد سلطنت طلب‌ها و منافقین سهم به سزایی داشت. هاشمی نژاد در سال ۱۳۵۸ به همراه هیأتی از جمهوری اسلامی ایران به کشور لیبی رفت و در بهمن ۱۳۵۹ به دو کشور ژاپن و بنگلادش سفر کرد و اهداف انقلاب و نظام اسلامی را برای علاقه‎مندان شرح داد. [۱۱]

فعالیت‌های علمی و دینی

سید عبدالکریم هاشمی نژاد با همکاری شوهر خواهر خود سید حسن ابطحی «کانون بحث و انتقاد دینی» را در مشهد و در سال ۱۳۴۳ جهت تربیت دینی نسل جوان تشکیل دادند که در آن روش جدید تبلیغ به صورت مباحثه و انتقاد، سؤال و جواب برای جوانان تحصیل‎کرده به کار گرفته می‎شد. کانون دارای دو شعبه بود که به ترتیب قبل از ظهر روز جمعه و بعد از ظهر همان روز در محل‌های مختلف شکل می‎گرفت. سال‌های بعد ‌یک شعبه مرکزی و یک کتابخانه به این مجموعه اضافه گردید. در سال ۱۳۴۴ ساواک به نقل از اساس‏‎نامه آن را غیر سیاسی و فعالیت آن را فقط پاسخ گفتن به شبهات دینی و پاسخ به سؤالات و پرسشهای اعتقادی اعلام کرد.
این تشکیلات از ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۰ به فعالیت پرداخت و در سال ۱۳۵۱ فعالیتش متوقف شد. [۱۲]

کانون بحث و انتقاد دینی

شرکت مؤثر در جلسات «انجمن جوانان بهشهر» که فعالیتی مشابه با کانون بحث و انتقاد دینی داشت، از دیگر فعالیت‎های هاشمی نژاد بود.[۱۳]
هاشمی نژاد در جهت فعالیت تبلیغی به تالیف کتاب نیز پرداخته است. «مناظره دکتر و پیر» از مشهورترین آثار اوست که در زمان خود با استقبال زیادی مواجه گردید تا جایی که رژیم پهلوی چاپ و نشر آن را ممنوع کرد. [۱۴] وی در این کتاب که در سال‎های دهه چهل تالیف نمود در قالب یک رمان به نقد تمدن غرب و در کنار آن معرفی تمدن اسلامی و افتخارات جهان اسلام می‌پردازد. [۱۵]

تالیفات

از دیگر آثار او که بیشتر پیرامون مسایل اعتقادی اسلام با زبانی در سطح فهم عموم مردم نوشته شده‎اند می‌توان از این تالیفات نام برد:

  • درسی که حسین علیه‌السلام به انسان‌ها آموخت.
  • پاسخ ما به مشکلات جوانان.
  • اصول پنج‎گانه اعتقادی.
  • راه سوم بین کمونیزم و سرمایه‎داری.
  • مشکلات مذهبی روز.
  • ضرورت تشکیلات.
  • مبارزه با جهل و مادیت.
  • قرآن و کتاب‌های دیگر آسمانی.
  • رهبران راستین.
  • مسایل عصر ما.
  • زهرا مکتب مقاومت.
  • رسالت انقلابی امام حسین(ع).
  • ولایت فقیه.
  • تقریرات اصول شیخ علی کاشانی به زبان عربی. [۱۶]
  • کتاب هستی بخش، که در ۲ جلد به چاپ رسیده است. [۱۷]
خبر شهادت در مطبوعات

شهادت

هفتم مهرماه ۱۳۶۰ هم زمان با شهادت امام جواد(ع)، سید عبدالکریم هاشمی نژاد در حال خروج از کلاس در توسط یکی از منافقین با عملیات انتحاری ترور شد و به شهادت رسید. پیکر وی در «دارالزهد» حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد و به مناسبت شهادت او در خراسان سه روز عزای عمومی اعلام گردید. امام خمینی پس از شهادت هاشمی نژاد در پیامی شخصیت وی را ستود. [۱۸]

پیوند به بیرون

پانویس

  1. فریادگر شهر شهادت، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  2. اسلامی، شهید هاشمی نژاد و استاد نخستین، ص۱۰۱.
  3. پایگاه اطلاع رسانی حوزه علمیه خراسان.
  4. فرهنگنامه علمای مجاهد، دانشنامه‌های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران.
  5. هاشمی نژاد، سید احمد، شهید هاشمی نژاد در قامت یک برادر، ص۱۳.
  6. مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  7. فرهنگنامه علمای مجاهد، دانشنامه‌های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران.
  8. فرهنگنامه علمای مجاهد، دانشنامه‌های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران.
  9. پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  10. مکارم شیرازی، سخنرانی‌های او از علل پیشرفت انقلاب بود، ص۵.
  11. فرهنگنامه علمای مجاهد، دانشنامه‌های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران.
  12. پایگاه اطلاع رسانی حوزه علمیه خراسان.
  13. توکلی،شهید هاشمی نژاد و جوانان، ص۱۲-۱۱.
  14. پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  15. اسماعیلی، شمسا، تقابل هویت اسلامی و هویت غربی در مناظره دکتر و پیره، ص۱۰۵-۱۰۲.
  16. اسماعیلی، شهید هاشمی نژاد در آینه آثار، ص۱۰۹-۱۰۸.
  17. سایت تبیان.
  18. پایگاه اطلاع رسانی حوزه.

منابع

  • اسلامی، محمد مهدی، «شهید هاشمی نژاد و استاد نخستین»، مجله شاهد یاران، شماره ۳۵، تهران، مهر ۱۳۸۷.
  • پایگاه اطلاع رسانی حوزه علمیه خراسان.
  • پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  • توکلی، احمد، «شهید هاشمی نژاد و جوانان»، مجله شاهد یاران، شماره ۳۵، تهران، مهر ۱۳۸۷.
  • سایت تبیان.
  • شمسا، علی، «تقابل هویت اسلامی و هویت غربی در مناظره دکتر و پیره»، مجله شاهد یاران، شماره ۳۵، تهران، مهر ۱۳۸۷.
  • فرهنگنامه علمای مجاهد.
  • مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  • اسماعیلی، قربان علی، «شهید هاشمی نژاد در آینه آثار»، مجله شاهد یاران، شماره ۳۵، تهران، مهر ۱۳۸۷.
  • مکارم شیرازی، ناصر، «سخنرانی‌های او از علل پیشرفت انقلاب بود»، مجله شاهد یاران، شماره ۳۵، تهران، مهر ۱۳۸۷.
  • هاشمی نژاد، سید احمد، «شهید هاشمی نژاد در قامت یک برادر»، مجله شاهد یاران، شماره ۳۵، تهران، مهر ۱۳۸۷.