سید محمدرضا سعیدی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمد رضا سعیدی
زادروز ۲ اردیبهشت ۱۳۰۸ش.
زادگاه نوغان
درگذشت ۲۱ خرداد ۱۳۴۲ش.
آرامگاه قم
محل زندگی قم،تهران
استادان ادیب نیشابورى، آیت الله بروجردى، امام خمینى، شیخ هاشم قزوینى، شیخ مجتبى قزوینى
نقش‌های برجسته روحانی شیعی، مبارز سیاسی.

سید محمدرضا سعیدی (۱۳۰۸ - ۱۳۴۹ش) روحانی شیعی و از مبارزین سیاسی انقلاب اسلامی. وی از حامیان امام خمینی در مبارزه با حکومت پهلوی بود که دستگیر، زندانی و شکنجه شد و در نهایت به شهادت رسید. سید محمد سعیدی تولیت حرم حضرت معصومه و سید محسن سعیدی نماینده مردم ایلام در مجلس خبرگان رهبری فرزندان او و سید احمد خاتمی امام جمعه موقت تهران داماد اوست.

زندگی‎نامه و تحصیلات

سید محمدرضا سعیدی در دوم اردیبهشت سال ۱۳۰۸ه‍.ش در «نوقان» مشهد متولد شد. در کودکی مادرش را از دست داد. پدرش سید احمد از روحانیون و وعاظ منطقه بود. پس از گذراندن دروس ابتدایی نزد پدر، تحصیل رسمی حوزه را در مشهد آغاز و در سال ۱۳۳۰ش. برای ادامه تحصیل به قم آمد.

اساتید

آثار

  • آزادی در اسلام
  • اتحاد در اسلام
  • کار در اسلام
  • تقریرات درس آیت الله بروجردی
  • آیا دین موجب عقب ماندگی است؟
  • رساله امر به معروف و نهی از منکر
  • نقد و بررسی بسیاری از کتاب‌های اجتماعی و سیاسی[۲]

فعالیت‌های تبلیغی و سیاسی

سعیدی در اواخر دهه سی برای سفر تبلیغی به اتفاق ابوالقاسم خزعلی، مکارم شیرازی، جعفر سبحانی و علی دوانی به خوزستان رفته بود و در خسروآباد آبادان انتقاداتی به حکومت پهلوی مطرح کرد که باعث شد تا وی مدتی زندانی شود.[۳] پس از درگذشت آیت الله بروجردی، سعیدی از مطرح کنندگان مرجعیت امام خمینی بود. وی در جریان مخالفت آیت الله خمینی با «لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی»، «انقلاب سفید» و لایحه مصونیت قضایی مستشاران نظامی آمریکا (کاپیتولاسیون) از حامیان امام خمینی بود. سعیدی در زمان واقعه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ در سفر تبلیغی کویت بود و پس از اطلاع از این حادثه طی یک سخنرانی کشتار مردم و دستگیری امام خمینی را محکوم کرد.[۴] او به همراه تعدادی از فضلا به آیت الله سید محسن حکیم و آیت‌الله خویی نامه‎ای نوشت.[۵]

پس از تبعید امام خمینی به ترکیه، سعیدی به همراه تعدادی از فضلای حوزه قم در نامه‎ای به هویدا در ۳۰ مهر ۱۳۴۴ش خواستار بازگرداندن وی به ایران شدند؛ سپس سعیدی به عراق و به نجف اشرف رفت. او معتقد بود که امام را باید به حوزه علمیه نجف شناساند. وی در یکی از مدارس علمیه در چند جلسه به معرفی آیت‌الله خمینی پرداخت.[۶]

سکونت در تهران

سعیدی در سال ۱۳۴۴ش به دعوت اهالی منطقه غیاثی در جنوب تهران به این شهر نقل مکان کرده، فعالیت خود را در مسجد موسی بن جعفر(ع) ادامه می‌دهد. تأسیس حوزه علمیه، تشکیل کلاس برای بانوان، تشکیل گروه امر به معروف و نهی از منکر و تأسیس کتابخانه از فعالیت‌های وی در این دوره است.[۷]

سعیدی در این سال‌ها سخنرانی‌های سیاسی انجام می‌داد و از امام خمینی دفاع و از حکومت پهلوی انتقاد می‌کرد. در گزارش شب ۵۴/۴/۱۳ ساواک آمده است:

«طبق اطلاع واصله ساعت ۲۰/۳۰ روز ۵۴/۴/۱۳ جلسه موسی بن جعفر با حضور قریب یک‎هزار نفر از طبقات مختلف تشکیل گردیده است. در این جلسه سعیدی ابتدا چند دقیقه درباره آیت الله خمینی و کتک زدن طلبه‎ها در قم صحبت کرد و مردم با شنیدن اسم خمینی صلوات فرستادند.
نامبرده...ضمن حمله به یهودیان فلسطین و آمریکا اضافه کرد: این‌ها کارشان در این مملکت بالا گرفته و دستشان در همه کار باز است و کسی از آنها جلوگیری نمی‌کند ولی جلسات ما را تعطیل می‌نمایند. سه سال پیش آیت‌الله خمینی از دولت خواست که اسرائیل در کشور سفارتخانه نداشته باشد ایشان این جریانات را پیش‌بینی می‌کرد».[۸]

نگرش

شهید سعیدی در یکی از بازجویی‌های ساواک منبع اصلی دیدگاه‌های خود را اسلام و انگیزه اصلی‌اش برای مبارزه با رژیم شاه را ترویج دین و احکام الهی اعلام می‌کند.[۹] وی رژیم شاه را رژیمی ظالم، مروج فساد و بی‌عفتی در جامعه و نابود کننده اسلام و مظاهر دینی در جامعه می‌دانست.[۱۰] روحانیون را هم از حافظان و مروجان دین دانسته که همواره در مقابل ظلم می‌ایستند. جدایی انداختن بین مردم و روحانیت را نیز از توطئه‌های دشمنان می‌دانست.[۱۱]

دستگیری

سعیدی پس از اعلام خبر مربوط به کنسرسیوم سرمایه‌گذاری آمریکا در ایران در اردیبهشت ۱۳۴۹ش، با آن مخالفت کرده و آن را مصیبتی بزرگتر از نهضت تنباکو و کاپیتولاسیون اعلام نمود.[۱۲] و در این رابطه نامه‌هایی به علما نوشت.[۱۳] ساواک در ۱۱ خرداد ۱۳۴۹وی را دستگیر کرد.

شهادت

وی پس از شکنجه در زندان «قزل قلعه» در شب ۲۱ خرداد ۱۳۴۹ در سن ۴۱ سالگی به شهادت رسید.[۱۴] ساواک به منظور ایجاد ارعاب در بین مبارزان، شهادت او را در مقاطعی خودکشی، خونریزی لوزالمعده و یا سکته قلبی[۱۵] جلوه داد. به نقل زندانیان پس از قطع برق و ایجاد تاریکی تعدادی ناشناس به سلول وی رفته و پس از درگیری وی را به شهادت رساندند.[۱۶][۱۷]

پانویس

  1. رنجبر، عروج از زندان، ۱۳۸۵ش، ص۵۰.
  2. رنجبر، عروج از زندان، ۱۳۸۵ش، ص۵۶.
  3. رنجبر، عروج از زندان، ۱۳۸۵ش، ص۲۰-۲۱.
  4. رنجبر، عروج از زندان، ۱۳۸۵، ص۳۲-۳۴.
  5. جمعی از پژوهشگران، گلشن ابرار، ج۲، ص۷۳۷.
  6. میری، فصلنامه ۱۵ خرداد ۱۳۸۴ش، شماره ۳.
  7. رنجبر، عروج از زندان، ۱۳۸۵ش، ص۱۵۶-۱۶۱.
  8. میری، فصلنامه ۱۵ خرداد ۱۳۸۴ش، شماره ۳.
  9. رنجبر، مقصود،عروج از زندان، ۱۳۸۵، ص۷۸.
  10. رنجبر، عروج از زندان، ۱۳۸۵ش، ص۷۸-۸۰.
  11. رنجبر، عروج از زندان، ۱۳۸۵ش، ص۹۷-۸۷.
  12. رنجبر، مقصود،عروج از زندان، ۱۳۸۵، ص۱۵۱-۱۵۵.
  13. زندگی‌نامه آیت‌الله شهید سعیدی، ص۱۸.
  14. لبیکی، تندیس استقامت، ۱۳۸۲، ص۵۹.
  15. گردآوری وزارت اطلاعات، یاران امام به روایت اسناد ساواک‌ ۱۳۷۶، ج۱، صص۴۸۰-۴۸۲.
  16. گردآوری وزارت اطلاعات، یاران امام به روایت اسناد ساواک‌ ۱۳۷۶، ج۱، ص۴۸۰.
  17. بررسی گمانه‌های گوناگون درباره شهادت آیت‌الله سعیدی.

منابع

  • رنجبر، مقصود، عروج از زندان (زندگی و مبارزات شهید آیت الله سعیدی)، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۵ش.
  • گردآوری وزارت اطلاعات، یاران امام به روایت اسند ساواک (شهید آیت‌الله سید محمدرضا سعیدی)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ‌۱۳۷۶، ج۱.
  • لبیکی، مصطفی؛ تندیس استقامت (ویژه‌نامه شهید آیت‌الله محمدرضا سعیدی)، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۲ش.
  • تعدادی از طلاب دفتر تبلیغات، زندگی‌نامه آیت‌الله شهید سعیدی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی،‌ بی‌تا.
  • گلشن ابرار، جلد۲، چاپ اول، قم، ۱۳۸۴ش.
  • بررسی گمانه‌های گوناگون درباره شهادت آیت الله سعیدی.
  • میری، زینب سادات، فصلنامه ۱۵ خرداد ۱۳۸۴ شماره ۳.