تفسیر نور (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
تفسیر نور
تفسیر نور.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: محسن قرائتی
موضوع: تفسیر قرآن
سبک: اجتماعی و تربیتی
زبان: فارسی
ناشر: مؤسسه در راه حق • وزارت فرهنگ و ارشاد
تاریخ نشر: ۱۳۷۴ش

تفسیر نور اثر محسن قرائتی از تفسیرهای قرآن کریم به زبان فارسی و در قالبی ساده و امروزین است. این تفسیر شامل کل قرآن بوده و در دو چاپ ۱۰ و ۱۲ جلدی منتشر شده است. تفسیر نور در سال ۱۳۷۶ به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برگزیده شد.

به گفته مؤلف، هدف از تدوین این تفسیر این بوده تا درس‌هایی از قرآن را به صورت تابلو و پیام درآورد. بیشتر پیام‌ها و درس‌ها از متون تفاسیر معتبر شیعه و سنی استفاده گردیده و مؤلف نیز نکات جدیدی بر آنها افزوده است. در این تفسیر از اصطلاحات فنی پرهیز شده و مطالب تفسیری در قالب نکاتی مختصر ارائه گردیده است.

مؤلف

نوشتار اصلی: محسن قرائتی

این تفسیر اثر محسن قرائتی از سخنرانان مشهور دوره معاصر است که در سال ۱۳۲۴ش در کاشان متولد شد. او رئیس ستاد اقامه نماز است و برنامه درسهایی از قرآن وی سالهای طولانی است از برنامه‌های پرمخاطب تلوزیونی است. روان‌گویی، مثالهای جالب و لطیفه‌های ظریف او بر جذابیت آثار و برنامه‌های او افزوده است.

شیوه آماده سازی تفسیر

علم تفسیر
تفسیرهای مهم

شیعی:

سنی:

گرایش‌های تفسیری
روش‌های تفسیری
شیوه‌های نگارش تفسیر
اصطلاحات علم تفسیر

در ابتدا چند نفر از همکاران مؤلف نکات تفسیرهای منتخب (فی ظلال القرآن سید قطب، مَراغی، تفسیر کبیر فخر رازی، تفسیر قُرطُبی، مجمع البیان، نور الثقلین، صافی، المیزان، نمونه، کَشّاف، اطیب البیان و فرقان) را استخراج کرده و به صورت مکتوب در اختیار مؤلّف قرار می‌دادند. مؤلف ضمن مطالعۀ آنها، خود نیز به تحقیق و تتبّع پرداخته و با توجّه به نیازهای دینی جامعه، پیام‌های راهبردی قرآن را برای نسل امروز در قالب نکات و پیام‌های آیه، با نثری ساده و روان می‌نوشت و در برخی موارد برداشت‌های خود را با برخی بزرگان حوزه مورد بحث و تبادل نظر قرار می‌داد. نوشته‌های او پس از ارائه در برنامه آینه وحی رادیو، ویراستاری شده و قبل از چاپ یکبار مورد بازبینی نهایی قرار گرفت.

شیوه ارائه تفسیر

مطالب در قالب چهار بخش ارائه شده است:

الف- متن آیات با ترجمه

ابتدا متن یک یا چند آیۀ مرتبط با هم به همراه ترجمه آنها آورده شده است، این ترجمه زیر نظر مؤلّف و با استفاده از ترجمه‌های موجود(حداقل ۶ ترجمه) و به صورت گروهی نگارش یافته و گاهی برای گویایی و روانی آن، توضیحاتی در میان پرانتز آمده است.

ب- نکته ها

پس از ترجمه، نکاتی از آیات بیان شده که شامل این موارد است:

  • بیان ریشه و ترجمۀ لغات مشکل آیه
  • بیان شأن نزول‌هایی که در فهم محتوای آیه مهم هستند
  • بیان آیات مرتبط با آیه که در فهم موضوعی قرآن تأثیر دارند
  • بیان روایات مربوط به آیه، که در این بخش با توجّه به گستردگی روایات، تنها به ذکر نمونه‌هایی بسنده شده است
  • بیان برخی توضیحات برای روشن‌تر شدن مفهوم آیه
  • طرح برخی پرسش‌ها و پاسخ‌گویی به آنها

ج- پیامها

در بخش بعد، پیام‌های آیات، که مقصود اصلی مؤلّف از این تفسیر نیز همین بخش بوده است نگاشته شده‌اند. مستند برداشت‌های مؤلّف، چنانکه در پایان هر پیام آمده است یکی از امور زیر می‌باشد :

  • مفردات کلمات هر آیه
  • عباراتی مرکب از چند کلمه
  • رابطۀ ابتدا و انتهای آیه
  • رابطۀ هر آیه با آیات قبل

د- پاورقی ها

پاورقی‌هایی هم در هر بخش وجود دارد که شامل این موارد است: آدرس آیات و روایات و مطالب مربوط به آیه که در قالب نکته‌ها و پیام‌ها نمی‌گنجیده است.

نسخه شناسی

تفسیر نور در ۱۲ جلد به قطع وزیری، از سال ۱۳۷۴ش توسط انتشارات مؤسسه در راه حق به چاپ رسید و سپس توسط مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن و در چاپخانه سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بارها به چاپ رسیده است. این کتاب بعدها با ویرایشی جدید در ۱۰ جلد منتشر شد.

در سال ۱۳۹۳ش این مجموعه به عربی ترجمه و چاپ شد.[۱]

کتاب‌های مرتبط

تفسیر برخی از سوره‌ها مانند سوره نور و حجرات به صورت جداگانه نیز چاپ شده و به عنوان متن مسابقات قرآنی در سطحی گسترده منتشر شده‌اند.

مجموعه‎ای از کتاب‎ها با عنوان «سیمای سیاست در قرآن»، «سیمای حقوق در قرآن»، «فرهنگ در قرآن»، «تبلیغ در قرآن»، «تفسیر موضوعی قرآن کریم؛ با رویکرد حقوقی (براساس تفسیر نور)»،[۲] «ساخت و ساز و بنایی در قرآن» از این تفسیر استخراج و منتشر شده‌اند.[۳]

تفسیر تک جلدی دیگری نیز به نام «تفسیر نور» از مصطفی خرم دل وجود دارد که تنها در نام با تفسیر مورد بحث مشترک است.

پانویس

منابع

  • مجلدات مختلف تفسیر نور و مقدمات آن.
  • دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی به کوشش خرمشاهی ج ۱ ص۷۷۵.
  • سیر تطور تفاسیر شیعه سید محمد علی ایازی ص۲۱۶.
  • طبقات مفسران شیعه عقیقی بخشایشی ج ۵ ص۷۰.
  • فصلنامه بینات، مؤ سسه معارف اسلامی امام رضا(ع) شماره مسلسل ۹، سال سوم شماره ۱ بهار ۱۳۷۵ صفحه ۱۰۹.

پیوند به بیرون