بامیان

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
بامیان
Bamian.jpg
نمای کلی شهر بامیان
اطلاعات کلی
کشور افغانستان
استان بامیان
مساحت ۳۵کیلومترمربع
جمعیت کل حدود۱۰۰هزار نفر
زبان فارسی با گویش هزارگی و تاجیکی
نژاد هزاره، تاجیک
مذهب اکثریت شیعه،اقلیت:اهل‌سنت و اسماعیلیه
اطلاعات تاریخی
نام قدیم بامیکا
قدمت پیش از میلاد
پیشینه اسلام کوشانی‌ها و بودایی
پیشینه تشیع ایلخانان
وقایع مهم تاسیس حزب وحدت اسلامی (۱۳۶۸ش)، تخریب مجسمه‌های بودا توسط طالبان(۱۳۷۹ش)، پایتخت فرهنگی سارک (۱۳۹۴ش)
مکان‌های تاریخی مجسمه‌های بودا،شهر ضحاک، شهر غلغله
اماکن
زیارتگاه سیدعلی یخ‌سوز
حوزه علمیه مدرسه امام صادق، مدرسه مهدیه فولادی
مساجد مسجد جامع رهبر شهید
مشاهیر
مذهبی آیت‌الله محمدی بامیانی

بامیان، از شهرهای باستانی و تاریخی افغانستان و مرکز ولایت بامیان با اکثریت هزاره و شیعه اثناعشری واقع در هزارستان است. حزب وحدت اسلامی مشهورترین حزب شیعیان افغانستان، در این شهر تشکیل شد. طالبان در دهه ۱۳۷۰ش با حمله به بامیان، به کشتار شیعیان و تخریب مجسمه‌های باستانی بودا دست زد.

تاريخ‌ باميان‌ از سلسله كوشانيان‌ در سده یک میلادی آغاز شده كه‌ بودایی بودند. بامیان سپس در قرن ۱۲قمری جزو قلمرو کشور تازه تشکیل شده افغانستان شد.

جایگاه سیاسی و اجتماعی

حزب وحدت اسلامی افغانستان که از تجمع نیروهای شیعه تشکیل شد، برای اولین بار در بامیان (تابستان ۱۳۶۸ش) تاسیس شد. بعد از سقوط مواضع این حزب در کابل و شهادت دبیرکل آن، عبدالعلی مزاری (۱۳۷۳ش) توسط طالبان؛ تشکیلات این حزب دوباره به بامیان منتقل شد.[۱]

بامیان در ۱۳۹۳ش به عنوان پایتخت فرهنگی سازمان همکاری‌‌های کشورهای جنوب آسیا (سارک) برای سال ۲۰۱۵م/۱۳۹۴ش اعلام شد.[۲] جشنواره‌ انتخاب بامیان به عنوان پایتخت فرهنگی سارک، در ۱۵ خرداد (جوزا)۱۳۹۴ش در این شهر با حضور مقام‌های ارشد حکومتی، مسئولان سازمان سارک، مسئولان کشورهای ناظر این سازمان و نمایندگان کشورهای عضو این سازمان برگزار شد.[۳]

مشخصات انسانی و جغرافیا

شهرهای ولایت بامیان

بامیان، مرکز ولایت بامیان است. جمعیت شهر بامیان در ۱۳۹۸ش حدود ۱۰۰هزار نفر تخمین زده شده که اغلب آن هزاره و شیعه و اقلیت آن تاجیک و سنی هستند. این شهر در همسایگی شیبر، سَیغان، یَک‌اَولنگ (حصه اول) و بِهسود (ولایت مَیدان) قرار دارد. وسعت شهر بامیان حدود ۳۵ کیلومتر مربع است.[۴]

بامیان زمستانی بسیار سرد و برف‌گیر دارد و در بهار و تابستان آب و هوای معتدل دارد.

ارتباط با مسلمانان

پیدایش تشیع در مناطق هزارستان، مربوط به دوران خلافت امام علی(ع) است که مردم غور اسلام را پذیرفتند. [۵]و این امام پرچمی برای حاکم غور فرستاد و او را به امارت ابقا نمود.[۶]

مراکز مذهبی

مسجد جامع رهبر شهید (عبدالعلی مزاری)، محل برگزاری نماز جمعه بامیان

عالمان و روحانیون

مدارس علمیه

روند تاریخی

تاريخ‌ باميان‌ از سلسله كوشانيان‌ در سده یک میلادی آغاز می‌گردد كه‌ بودایی بودند.[۲۱] نام بامیان در فارسی میانه «بامیکان » نوشته شده است.[۲۲] از دوره قبلِ اسلام، امیران باميان‌ عنوان «شیر» داشتند و منسوب به شاهان کوشانی بودند.[۲۳] این امیران در زمان منصور عباسی مسلمان شده و در زمان مهدی، بطور رسمی خلافت را پذیرفتند.[۲۴] با این وجود، تا ۲۵۶ق‌ که اين‌ ناحيه‌ به‌ تصرف‌ يعقوب‌ ليث‌ صفاری درآمد و معابد آن‌ ويران‌ و تاراج‌ شد، آیین بودایی رواج داشت.[۲۵] غزنویان حکومت شیران را از میان برداشتند.[۲۶] غوریان تا ۶۰۹ق بر بامیان حکومت کردند.[۲۷] در ۶۱۸ق‌ اين‌ شهر به‌ تصرف‌ سپاهيان‌ چنگيز درآمد و او به‌ خون‌خواهى‌ نوه‌اش «موتوگن‌»، كه‌ در محاصره باميان‌ كشته‌ شد، شهر را ويران‌، و مردم‌ را قتل‌ عام‌ كرد و آن‌ را «موباليغ‌»، يعنى‌ شهر بد و منحوس‌ ناميد.[۲۸] بعدها بامیان مدت چند قرن بصورت نیمه مستقل تحت حکومت‌های مختلف باقی ماند.[۲۹] بامیان سپس در قرن ۱۲ جزو قلمرو کشور تازه تشکیل شده افغانستان درآمد. بامیان صحنه نخستین جنگ میان انگلیس و افغانستان (۱۲۵۶ش/۱۸۴۰م) بود.[۳۰]

مناطق باستانی و تاریخی

شهر غلغله، شهر ضحاک، شهر شاهی، بالاحصار، چهل‌برج و پیکره‌های بودا.

ولایت بامیان

ولایت بامیان با ولایت‌های دایکندی، غور، سرپل، سمنگان، بغلان، پروان، میدان و غزنی همسایه است. بامیان، یَک‌اَولنگ حصه اول، یک‌اولنگ حصه دوم، پنجاب (پنج‌آب)، وَرَس، سَیغان، کهمرد و شیبَر شهرهای این ولایت است.[۳۱] مساحت ولایت بامیان، نزدیک به ۱۸ هزار کیلومتر مربع است. بامیان در سال ١٣٠٠ش زیر نظر ولایت کابل و در ١٣٣٨ش جزیی از حکومت اعلاى پروان قرار گرفت. در ١٣٤٣ش بامیان به ولایت مستقل درجه سه[۳۲] و در ۱۳۹۳ش به ولایت درجه دو تبدیل شد.[۳۳] [یادداشت ۱]

پانویس‌

  1. بهمنی قاجار، جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان در افغانستان، ۱۳۹۵ش.
  2. «بامیان پایتخت فرهنگی سارک شد»، وبگاه روزنامه اطلاعات روز.
  3. «بامیان پایتخت فرهنگی سارک شد»، سایت روزنامه اطلاعات روز.
  4. ولایت بامیان، پایگاه اینترنتی کابلی‌ها.
  5. فروغی ابری، تاریخ غوریان، ۱۳۸۱ش.
  6. فروغی ابری، تاریخ غوریان، ۱۳۸۱ش.
  7. «زیارت گاه های بامیان؛ از ارزش های دینی تا جاذبه های گردشگری»، صدای افغان.
  8. ویدئوی «ناگفته های شهر ۴:میرسیدعلی یخسوز»، تلویزیون بامیان.
  9. عادلی، کوثر النبی، ۱۳۸۹ش، ص۷۲.
  10. ««میرهاشم»؛ زیارتگاه و مأمن مردم افغانستان در بامیان»، خبرگزاری فارس.
  11. «گزارش تصویری:مراسم عاشورای حسینی در مسجد رهبر شهید مرکز بامیان و حوزه علمیه بزرگ کالو»، خبرگزاری شفقنا.
  12. «جشنواره موسیقى دمبوره حرام و نباید برگزار شود»، خبرگزاری شفقنا.
  13. انصاری، آینه پژوهش، ۱۳۹۶ش، ص۱۵۳-۱۵۴.
  14. «برگزاری دوره‌های آموزش قرآن در ولایت بامیان افغانستان»، خبرگزاری شفقنا.
  15. «مجتمع علمی فرهنگی امام صادق(ع) در مرکز بامیان»، وبلاگ بساتین.
  16. «سفر ریاست نمایندگی جامعۀ المصطفی در افغانستان به بامیان»، سایت نمایندگی جامعه المصطفی در کابل.
  17. «سفر ریاست نمایندگی جامعۀ المصطفی در افغانستان به بامیان»، سایت نمایندگی جامعه المصطفی در کابل.
  18. «سفرحجت الاسلام والمسلمین شهرستانی به ولایت بامیان؛دیدار با طلاب و روحانیون و بازدید از مدرسه “تربیت مدرس”»، خبرگزاری شفقنا.
  19. «سفر ریاست نمایندگی جامعۀ المصطفی در افغانستان به بامیان»، خبرگزاری شفقنا.
  20. «گزارشی از مراسم عزاداری مناطق مرکزی در دهه عاشورا»، سایت بینات.
  21. کرم همدانی، مدخل «بامیان»، ج۱۱، ص۲۷۵-۲۷۳.
  22. قرچانلو، مدخل «بامیان»، ج۲، ص۶۰-۵۸.
  23. کرم همدانی، مدخل «بامیان»، ج۱۱، ص۲۷۵-۲۷۳.
  24. قرچانلو، مدخل «بامیان»، ج۲، ۶۰-۵۸.
  25. کرم همدانی، مدخل «بامیان»، ج۱۱، ص۲۷۵-۲۷۳.
  26. قرچانلو، مدخل «بامیان»، ج۲، ۶۰-۵۸.
  27. قرچانلو، مدخل «بامیان»، ج۲، ۶۰-۵۸.
  28. کرم همدانی، مدخل «بامیان»، ج۱۱، ص۲۷۵-۲۷۳.
  29. قرچانلو، مدخل «بامیان»، ج۲، ۶۰-۵۸.
  30. قرچانلو، مدخل «بامیان»، ج۲، ۶۰-۵۸.
  31. «واحدهای اداری بامیان»، خبرگزاری پژواک.
  32. «واحدهای اداری بامیان»، خبرگزاری پژواک.
  33. «بامیان ولایت درجه دوم شد»، خبرگزاری صدای افغان.
  1. حکومت افغانستان از ۱۳۴۳ش در ساختار جدید تقسیمات کشوری، مناطق افغانستان را تحت ولایت‌های مختلف و با درجه‌‌های یک(بالا)، دو (متوسط) و سه (پایین) قرار داد. ولایت‌های محروم و با ظرفیت‌های پایین پیشرفت در درجه سه قرار گرفتند. ولایت‌های درجه یک، سهم بیشتری از بودجه ملی دریافت می‌کنند.

منابع

  • آلچین، بارتولد؛ قرچانلو، حسین، مدخل «بامیان»، در دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۷۵ش.
  • انصاری، ناصرالدین، «درگذشتگان»، نشریه آینه پژوهش، ش۱۶۳، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۶ش.
  • کرم همدانی، علی، مدخل «بامیان»، در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۱ش.
  • کهزاد، احمدعلی، «رهنمای بامیان»، کابل، انجمن تاریخ افغانستان، ۱۳۳۴ش.
  • موسیو گودار و خانم گودار، «آثار عتیقه بامیان»، ترجمه:احمد علی‌خان، قم، اسماعیلیان، ۱۳۷۲ش.
  • «واحدهای اداری بامیان»، خبرگزاری پژواک
  • «بامیان ولایت درجه دوم شد»، خبرگزاری صدای افغان
  • وبگاه روزنامه اطلاعات روز، «بامیان پایتخت فرهنگی سارک شد»
  • ولایت بامیان، پایگاه اینترنتی کابلی‌ها.
  • «زیارت‌گاه‌های بامیان؛ از ارزش های دینی تا جاذبه های گردشگری»، صدای افغان.
  • ویدئوی «ناگفته های شهر ۴:میرسیدعلی یخسوز»، تلویزیون بامیان.
  • ««میرهاشم»؛ زیارتگاه و مأمن مردم افغانستان در بامیان»، خبرگزاری فارس.
  • «گزارش تصویری:مراسم عاشورای حسینی در مسجد رهبر شهید مرکز بامیان و حوزه علمیه بزرگ کالو»، خبرگزاری شفقنا.
  • «جشنواره موسیقى دمبوره حرام و نباید برگزار شود»، خبرگزاری شفقنا.
  • «برگزاری دوره‌های آموزش قرآن در ولایت بامیان افغانستان»، خبرگزاری شفقنا.
  • «مجتمع علمی فرهنگی امام صادق(ع) در مرکز بامیان»، وبلاگ بساتین.
  • «سفر ریاست نمایندگی جامعۀ المصطفی در افغانستان به بامیان»، سایت نمایندگی جامعه المصطفی در کابل.
  • «سفرحجت الاسلام والمسلمین شهرستانی به ولایت بامیان؛دیدار با طلاب و روحانیون و بازدید از مدرسه “تربیت مدرس”»، خبرگزاری شفقنا.
  • «سفر ریاست نمایندگی جامعۀ المصطفی در افغانستان به بامیان»، خبرگزاری شفقنا.
  • «گزارشی از مراسم عزاداری مناطق مرکزی در دهه عاشورا»، سایت بینات.
  • «واحدهای اداری بامیان»، خبرگزاری پژواک.
  • «بامیان ولایت درجه دوم شد»، خبرگزاری صدای افغان.

پیوند به بیرون