مقاله متوسط
رده ناقص
شناسه ارزیابی نشده
نارسا
نیازمند خلاصه‌سازی

نماز لیلة الدفن

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از نماز وحشت)
پرش به: ناوبری، جستجو
معاد

نماز لَیلَةُ الدّفن یا نماز شب اول قبر، از نمازهای مستحبی که نماز هدیه و نماز وحشت نیز نامیده می‌شود، برای میت در شب اول قبر (از اول شب تا صبح) می‌خوانند و بهترین وقت آن بعد از نماز عشا است.

نام‎ها

نام‌های این نماز، نماز هدیه (صلاة الهدیه)[۱] و نماز شب دفن (صلاة لیلة الدفن)[۲] و نماز وحشت (صلاة الوحشة) است.[۳] به این سبب نماز وحشت نامیده شده که فردی که از دنیا رفته هنوز با عالم قبر انس ندارد و در خود احساس ترس و وحشت دارد و این نماز با فضل الهی وحشت را از او دور می‌کند. پس در واقع نماز رفع وحشت است نه نماز وحشت.[۴]

چگونگی ادای نماز

بنابر منابع فقهی، نماز وحشت را به یکی از دو صورت ذیل می‌توان خواند:

  • صورت اول: در رکعت اول یک مرتبه سوره حمد و دو مرتبه سوره توحید (قل هو اللَّه) و در رکعت دوم یک مرتبه سوره حمد و ده مرتبه سوره تکاثر را خوانده و بعد از سلام نماز بگوید: « اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحمّدٍ وَ آلِ مُحمّدٍ وَ ابْعَثْ ثَوابَها اِلی قَبرِ فلان بن فلان (به جای فلان بن فلان، نام میت و پدرش را بگوید)»
  • صورت دوم: در رکعت اول بعد از حمد، یک مرتبه آیة الکرسی[یادداشت ۱] و در رکعت دوم بعد از حمد، ده مرتبه سوره قدر بخواند، و بعداز سلام نماز بگوید: « اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحمدٍ وَ آلِ مُحمدٍ وَ ابْعَثْ ثَوابَها اِلی قَبرِ فلان بن فلان». (به جای فلان بن فلان، نام میت و پدرش را ببرد)[۵]

احکام

  • اگر نماز لیلة الدفن را به هر دو کیفیت بخواند، بهتر است.[۶]
  • نماز وحشت را در هر موقع از شب اول قبر (از اول شب تا صبح) می‌شود خواند، ولی بهتر است در اول شب بعداز نماز عشا خوانده شود.[۷]
  • اگر بخواهند میت را به شهر دوری ببرند، یا به جهت دیگر دفن او تأخیر بیفتد، باید نماز وحشت را تا شب اول قبر او تأخیر بیندازند.[۸]
  • می‌شود یک نفر چند مرتبه این نماز را به قصد اهداء ثواب به جا آورد.[۹]
  • هر‌گاه شخص نماز وحشت را سهواً به غیر کیفیتی که ذکر شد به جا آورد باید اعاده کند؛ اگر چه یک آیه از سوره قدر یا یک آیه از آیةالکرسی را فراموش کرده بود بخواند.[۱۰]
  • اجیر کردن و اجرت گرفتن برای خواندن نماز وحشت جایز است و احتیاط آن است که به عنوان بخشش و احسان به نمازگزار بذل نمایند و او هم نمازش را بدون در نظر گرفتن وجه مالی بخواند.[۱۱]

ثواب خواندن این نماز

پیامبر(ص) درباره ثواب خواندن این نماز فرمود:

«بر میت ساعتی سخت‌تر از شب اول قبر نمی‌گذرد. پس بر مردگان خود رحم کنید و برایشان صدقه دهید و اگر نتوانستید، دو رکعت نماز برای شخص درگذشته بخوانید. پس همان لحظه حق تعالی هزار فرشته به سوی قبر او می‌فرستد که با هر فرشته جامه‌ای و حلّه‌ای است، و تنگی قبر او را تا روز نفخ صور وسعت می‌دهد و به نمازگزار به عدد آنچه آفتاب بر آن طلوع می‌کند، حسنه عطا می‌کند و او را چهل درجه بالا می‌برد.»[یادداشت ۲]

عامل کاهش فشار قبر

محدث نوری در کتاب دارالسلام نقل می‌کند:

«استاد ما، ملا فتحعلی سلطان آبادی گفت: عادت من این بود که هرگاه فردی از دوستان خاندان رسالت از دنیا می‌رفت و خبر آن به من می‌رسید، دو رکعت نماز شب دفن (نماز وحشت) برای او می‌خواندم؛ خواه او را می‌شناختم یا نمی‌شناختم. و هیچکس از این عادت من آگاه نبود، تا روزی یکی از دوستان، در راهی من را ملاقات کرد و گفت: دیشب فلان شخص که به تازگی از دنیا رفته بود، را در عالم خواب دیدم و از چگونگی حال او بعد از مرگش پرسیدم، او گفت من بعد از مرگ در تنگنای سختی قرار گرفتم و هنگام حسابرسی، مرا به سوی عذاب بردند؛ تا اینکه فلانی (نام شما را برد) دو رکعت نماز برای من خواند؛ همان دو رکعت، مرا از عذاب نجات داد. خدا پدرش را رحمت کند که به من چنین احسانی نمود. آنگاه آن شخص، از من پرسید، آن دو رکعت نماز، چه نمازی بود. من طریقه خود را در مورد خواندن نماز شب دفن (نماز وحشت) برای او بیان کردم.»[۱۲]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۷، ص۱۶۸.
  2. یزدی، العروه الوثقی (المحشی)، ۱۴۱۹ق، ج۳، ص۴۰۱.
  3. امام خمینی، تحریر الوسیلة (ترجمه فارسی)، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۰۸.
  4. اسلام کوئست
  5. امام خمینی، تحریر الوسیلة (ترجمه فارسی)، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۰۸.
  6. امام خمینی، تحریر الوسیلة (ترجمه فارسی)، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۰۹ـ۱۰۸.
  7. امام خمینی، توضیح المسائل، ص۱۰۰، مسئله ۶۳۹.
  8. امام خمینی، توضیح المسائل، ص۱۰۰، مسئله ۶۴۰.
  9. قمی، الغایة القصوی، ۱۴۲۳ق، ج‌۱، ص۲۶۲.
  10. قمی، الغایة القصوی، ۱۴۲۳ق، ج‌۱، ص۲۶۲.
  11. امام خمینی، تحریر الوسیلة (ترجمه فارسی)، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۰۹.
  12. نوری، دارالسلام، ج۲، ص۳۴۸
  1. از دیدگاه امام خمینی احتیاط آن است که آیة الکرسی تا «هم فیها خالدون» خوانده شود. امام خمینی، تحریر الوسیلة (ترجمه فارسی)، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص: ۱۰۹. ولی از دیدگاه آیت الله گلپایگانی تا «و هو العلی العظیم» کفایت می‌کند. گلپایگانی، مجمع المسائل، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۹۰.
  2. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: لایأْتِی عَلَی الْمَیتِ سَاعَةٌ أَشَدُّ مِنْ أَوَّلِ لَیلَةٍ فَارْحَمُوا مَوْتَاكُمْ بِالصَّدَقَةِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَلْیصَلِّ أَحَدُكُمْ رَکْعَتَینِ یقْرَأُ فِی الْأُولَی بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مَرَّتَینِ وَ فِی الثَّانِیةِ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ مَرَّةً وَ أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ یسَلِّمُ وَ یقُولُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ابْعَثْ ثَوَابَهَا إِلَی قَبْرِ ذَلِكَ الْمَیتِ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ فَیبْعَثُ اللَّهُ مِنْ سَاعَتِهِ أَلْفَ مَلَکٍ إِلَی قَبْرِهِ مَعَ كُلِّ مَلَکٍ ثَوْبٌ وَ حُلَّةٌ وَ یوَسَّعُ قَبْرُهُ مِنَ الضِّیقِ إِلَی یوْمِ ینْفَخُ فِی الصُّورِ وَ یعْطَی الْمُصَلِّی بِعَدَدِ مَا طَلَعَتْ عَلَیهِ الشَّمْسُ حَسَنَاتٍ وَ تُرْفَعُ لَهُ أَرْبَعُونَ دَرَجَةً. نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۱۱۳.

منابع

  • امام خمینی، سید روح‌الله، تحریر الوسیلة (ترجمه فارسی)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۶ش.
  • امام خمینی، سید روح‌الله، توضیح المسائل حضرت امام خمینی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۷ش.
  • شیخ حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۹ق.
  • گلپایگانی، سید محمدرضا، مجمع المسائل،‌ قم، دار القرآن الکریم، ۱۴۰۹ق.
  • قمی، شیخ عباس، الغایه القصوی فی ترجمه العروه الوثقی، قم، صبح پیروزی، ۱۴۲۳ق.
  • نوری، میرزا حسین، دارالسلام فی ما یتعلق بالرویا و المنام، بیروت، دارالبلاغه، ۱۴۱۲ق.
  • نوری، میراز حسین، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • یزدی، سید محمد کاظم طباطبایی، العروه الوثقی فیما تم به البلوی (المحشی)، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۹ق.