هاویه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

هاوِیه از نام‌های جهنم که در قرآن آمده است. بنابر روایتی، هاویه پایین‌ترین طبقه جهنم و بنابر نقلی دیگر، مکانِ منکرانِ ولایت امام علی(ع) است.

مفهوم‌شناسی

هاویه در لغت به معنای افتادن و سقوط کردن است و به این دلیل که کافران و مجرمان در جهنم سقوط می‌کنند، به آن هاویه می‌گویند.[۱]

در قرآن

هاویه یک بار در سوره قارعه آمده است: (وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِینُهُ ـ فَأُمُّهُ هَاوِیةٌ ـ وَمَا أَدْرَاک مَا هِیهْ ـ نَارٌ حَامِیةٌ) «اما آن کس که ترازوهای (عمل) او سبک است پناهگاهش هاویه است. و تو چه می‌دانی هاویه چیست؟ آتشی است داغ و سوزان».[۲] برخی از مفسران واژه «اُمّ» را در این آیه، به معنای جایگاه تفسیر کرده‌اند و گفته‌اند همان‌گونه که مادر فرزند خویش را در آغوش می‌کشد دوزخ نیز افراد را در آغوش می‌گیرد.[۳] اما برخی دیگر «اُم» را در این آیه، به «مغز سر» تفسیر کرده‌اند، و می‌گویند «هاویه» توصیفی است برای دوزخیان زیرا با سر در آن سقوط می‌کنند.[۴]

در حدیث

در حدیثی امام علی(ع) هاویه را طبقه اول از هفت طبقه جهنم نام می‌برد.[۵] همچنین در بعضی از روایات هاویه طبقه هفتم و پائین‌ترین طبقه جهنم ذکر شده است.[۶]

بنابر روایتی حضرت عیسی(ع) از کنار شهری عبور کرد. دید تمام اهل آن مرده و بدن‌هایشان به روی زمین افتاده است. به درخواست یکی از حواریون فردی را زنده کرد و پرسید: عاقبت شما به کجا انجامید؟ گفت: شب را در خوشی و خرمی بودیم اما صبحگاهان در هاویه جهنم قرار گرفتیم. حضرت عیسی پرسید: هاویه چیست؟ عرض کرد: سجین است. سؤال کرد: سجین چیست؟ جواب داد: کوه‌هایی از سنگ است که مبدل به آتش می‌شود و بر ما افروخته می‌گردد.[۷]

امام جعفر صادق(ع) فرمود: منکر ولایت امام علی(ع) پناهگاهش هاویه است.[۸]

پانویس

  1. ابن فارس، معجم مقاییس اللغة، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۷۸.
  2. سوره قارعه، آیات ۸-۱۱.
  3. طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۴ق، ج۲۰، ص۳۴۹.
  4. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۳ش، ج۲۷، ص۲۶۷.
  5. طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۲۷ش، ج ۶، ص۵۱۹.
  6. حویزی، نورالثقلین، بی‌تا، ج۳، ص۱۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۸، ص۲۸۵.
  7. کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۱۹.
  8. ابن شهر آشوب، مناقب، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۵۱.

منابع

  • ابن شهرآشوب، رشید الدین محمد بن علی، مناقب آل أبی طالب، قم جامعه مدرسین، ۱۴۳۰ق.
  • ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی، ۱۳۹۴ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
  • حویزی، عبد علی، نورالثقلین، قم، مطبعة العلمیة، چاپ دوم، بی‌تا.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، موسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه‌، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۳ش.