قیام بیست و چهار حوت (هرات)
 نماد مقاومت مردم هرات | |
| مکان/خاستگاه | هرات |
|---|---|
| زمینهها/علل | تضاد اندیشه اسلام با مارکسیسم، اعتراض به برنامههای سوادآموزی و اصلاحات ارضی در هرات |
قیام بیست و چهارم حوت در هرات که از ۲۴ تا ۲۹ اسفند ۱۳۵۷ش به طول انجامید، واکنشی از سوی مردم هرات علیه حکومت کمونیستی افغانستان دانسته شده است. به گفته تحلیلگران مسائل افغانستان، این قیام با انگیزههای دینی و اجتماعی از جمله تضاد اندیشههای اسلام و مارکسیسم، و اعتراض به برنامههای سوادآموزی و اصلاحات ارضی شکل گرفت.[۱] این رویداد در ادامه خیزشهای پیشین شیعیان در مناطق دیگر افغانستان مانند درهصوف (بهمن ۱۳۵۷ش) و چهارکنت (اسفند ۱۳۵۷ش) رخ داد.[۲]
در شرح وقوع قیام گفته شده است که در بامداد ۲۴ حوت، مردم شهر گذره، با شعارهای اسلامی به سمت مرکز هرات حرکت کردند و با پیوستن اهالی شهر، تظاهرات گستردهای شکل گرفت. با وجود حمله نیروهای نظامی، قیامکنندگان با مقاومت، حتی با پیوستن تعدادی از افسران و دریافت اسلحه، توانستند مراکز دولتی را تصرف کنند. این قیام تا ۲۹ حوت ادامه یافت و در نهایت با دخالت نیروی هوایی افغانستان و شوروی، سرکوب شد. آمار قربانیان بین ۵۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰ نفر تخمین زده شده است.[۳]
اگرچه قیام هرات با مشارکت اهل سنت نیز همراه بود، اما گفته شده نقش برجسته شیعیان باعث شد دولت افغانستان آن را نتیجه دخالت مراجع دینی ایران از جمله شریعتمداری عنوان کرد.[۴] در پی سرکوب اهالی هرات، شریعتمداری، از رهبران دینی در ایران، کشتار مردم را محکوم کرد. دولت افغانستان به این پیام واکنش نشان داد و شماری از روحانیان و روشنفکران شیعه را دستگیر کرد.[۵]
اهالی هرات هر ساله، در ۲۴ اسفند، در منطقهای موسوم به دشت شهداء در شمال هرات گرد هم میآیند و سالروز این قیام را گرامی میدارند.
پانویس
منابع
- بختیاری، محمدعزیز، شیعیان افغانستان، قم، انتشارات شیعهشناسی، ۱۳۸۵ش.
- بینش، انصاری و خلوصی، محمدوحید، فاروق، محمدحسین، شیعیان افغانستان؛روابط، جایگاهها و جریان و احزاب، تهران، مؤسسه مطالعات اندیشه سازان نور، ۱۳۹۰ش.
- جمعی از نویسندگان افغانستان، شورای ائتلاف، مشهد، مؤسسه فرهنگی ثقلین، ۱۳۷۸ش.