سال ۱۳۱۳ هجری شمسی

از ویکی شیعه
سال ۱۳۱۳ هجری شمسی
< ۱۳۱۴ - ۱۳۱۲ >
۱۵ - قرن ۱۴ هجری شمسی - ۱۳
۱۳۵۲ و ۱۳۵۳ قمری؛ ۱۹۳۴ و ۱۹۳۵ میلادی
حکومت‌های سرزمین‌های اسلامی
پهلوی در ایران رضا شاه (حکومت:۱۳۰۴ش ـ ۱۳۲۰ش)
بارَک‌زایی در افغانستان محمد ظاهر شاه (سلطنت:۱۳۱۲ ـ ۱۳۵۲ش)
جمهوری در ترکیه مصطفی کمال آتا ترک (ریاست:۱۲۹۹ ـ ۱۳۱۷ش/۱۹۲۰ـ۱۹۳۸م)
هاشمی در عراق غازی اول (سلطنت:۱۳۱۲ش ـ ۱۳۱۸ش/۱۹۳۳ـ۱۹۳۹م)
آل‌سعود در عربستان عبدالعزیز بن عبدالرحمن (حکومت:۱۲۸۰ ـ ۱۳۳۲ش/۱۹۰۲ ـ ۱۹۵۳م)
راج بریتانیا در هند (شامل پاکستان و بنگلادش و میانمار) (۱۲۳۷ ـ ۱۳۲۶ش/۱۸۵۷ ـ ۱۹۴۷م)
حزب کمونیست در شوروی (شامل آسیای میانه و قفقاز) استالین (۱۳۰۱ش ـ ۱۳۳۱ش/۱۹۲۲ـ۱۹۵۳م)
وقایع مهم
سفر رضا شاه به ترکیه
ممنوعیت چادر برای دانش آموزان دختر ایرانی
تعطیلی مدارس بهاییان در ایران
درگیری زیدیان یمن و آل‌سعود
شروع حکومت آدولف هیتلر در آلمان
تولدها
سید محمدباقر صدر
اکبر هاشمی رفسنجانی
میرحسین صادقی پروانی
وفات‌ها
ابوالقاسم کبیر قمی

در سال ۱۳۱۳ هجری شمسی کشورهای خاورمیانه حکومت‌های اقتدارگرا داشتند و مردم این منطقه تغییرات پر شتابی را با هدف نوسازی پس از جنگ جهانی اول تجربه می‌کردند که بسیاری از آنها تقلید ظاهری از کشورهای اروپای غربی بود.

وضعیت کلی

در تابستان این سال رضا پهلوی، شاه ایران در تنها سفر خارجی خود، به ترکیه رفت و تغییرات آنجا وی را تحت تاثیر قرار داد. او در بازگشت، کارهایی مانند تغییر کلاه، تغییر نام کشور به ایران، تاسیس دانشگاه تهران و فرهنگستان زبان فارسی و کشف حجاب را پی‌گرفت.[۱] هم‌چنین در ماه مرداد، هیتلر در انتخابات ریاست جمهوری آلمان، با ۸۹درصد رای موافق به‌پیروزی رسید.[۲]

رضاشاه (چپ) و کمال آتاترک (راست)


روی‌دادها

  • فروردین تا ۲۴ خرداد. درگیری دولت‌های متوکلیان (امام یحیی زیدی) و آل ‌سعود در شمال غرب یمن فعلی و جنوب عربستان فعلی. براساس پیمان طائف، سعودی‌ها بر مناطق یمنی‌نشین جیزان، نجران و عسیر مسلط شدند و یمنی‌ها بندر حدیده را گرفتند و قرار گذاشتند هر ۲۰ سال درباره این پیمان گفتگوی دوباره کنند.[۳]
  • ۱۲ خرداد تا ۱۴ تیر. سفر رضا پهلوی به ترکیه و دیدار کمال آتا ترک، رهبر این کشور.[۴][یادداشت ۱] رضا پس از این دیدار گفته بود ترکیه در گرفتن تمدن اروپایی پیشرفت زیادی کرده ولی ایران عقب افتاده و باید با تمام قوا در پیشرفت ایران بخصوص آزادی زنان اقدام کنیم.[۵]
  • مرداد. آتا ترک مسجد ایاصوفیه را در استانبول به موزه، و تعطیلی هفتگی روز جمعه را به یکشنبه تبدیل کرد. هم‌چنین به‌دستور او، فرهنگستان زبان ترک، ۳۰ هزار واژه جایگزین برای ۷ هزار کلمه ممنوع‌شده عربی و فارسی پیشنهاد کرد.[۶]
  • شهریور: دولت ایران از آغاز سال تحصیلی، سر کردن چادر را برای دختران دانش‌آموز ممنوع کرد و برای آنان لباس یک‌دست درنظر گرفت.[۷]
  • مهر. حکومت ایران جشن و کنگره هزاره فردوسی (هزارمین سال تولد فردوسی) را در تهران برگزار کرد و رضا پهلوی مرقد فردوسی را در طوس افتتاح کرد.[۸]
  • ۱۷ آذر. محمدعلی فروغی، نخست‌وزیر ایران، با دستور پهلوی، از علی‌اصغر حکمت، سرپرست وزارت معارف و اوقاف خواست که مدرسه تربیت و دیگر مدارس خاص بهاییان را تعطیل کند.[۹]
  • دی. تصویب قانون اوقاف و تعیین سن ازدواج در قانون مدنی ایران با رای اکثریت مجلس ملی ایران. سن ازدواج برای دختران و پسران به‌ترتیب از ۱۵ و ۱۸ سال شروع می‌شد و با حکم دادگاه در سن ۱۳ (دختران) و ۱۵ (پسران) نیز اجازه داشتند.[یادداشت ۲].[۱۰][۱۱][۱۲]
  • سلطان محمد، آقاخان سوم، رهبر مذهب اسماعیلیه آقاخانیه و مقیم هند، با موافقت دولت بریتانیا، ریاست هیئت نمایندگی هند را در جامعه ملل به‌عهده گرفت و هم‌چنین عضویت شورای مشورتی انگلیس را بدست آورد.[۱۳]

نخستین چاپ و نشر

درگذشت و تولد

پانویس

  1. پورمحمدی املشی و محمدی، «تغییرات فرهنگی در دوره آتاترک و رضاشاه»، ۱۳۹۴ش، ص۹۹ـ۱۱۷.
  2. روزنامه اطلاعات، اطلاعات ۸۰ سال، ج۱ (۱۳۰۴ـ۱۳۵۷)، ص۵۴.
  3. التیامی‌نیا، باقری دولت آبادی و نیکفر، بحران یمن، ۱۳۹۵، ص۱۸۷.
  4. پورمحمدی املشی و محمدی، «تغییرات فرهنگی در دوره آتاترک و رضاشاه»، ۱۳۹۴ش، ص۹۹ـ۱۱۷.
  5. پورمحمدی املشی و محمدی، «تغییرات فرهنگی در دوره آتاترک و رضاشاه»، ۱۳۹۴ش، ص۹۹ـ۱۱۷.
  6. پورمحمدی املشی و محمدی، «تغییرات فرهنگی در دوره آتاترک و رضاشاه»، ۱۳۹۴ش، ص۹۹ـ۱۱۷.
  7. پهلوی، ماموریت برای وطنم، ۱۳۵۰ش، ص۴۶۴.
  8. پورمحمدی املشی و محمدی، «تغییرات فرهنگی در دوره آتاترک و رضاشاه»، ۱۳۹۴ش، ص۹۹ـ۱۱۷.
  9. شهسواری، اسناد فعاليت بهائيان در دوره محمدرضا شاه، ۱۳۸۷ش، صص ۶۲ـ۷۳.
  10. قانون اوقاف، مرکز پژوهش‌های مجلس.
  11. «سن قانونی ازدواج در گذر تاریخ»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران
  12. آذر، «۹۰ سالگی قانون ازدواج؛ از رضاخان تا جمهوری اسلامی»، سایت بی بی سی.
  13. Āgā Khān, The Memoires, 1954, p238,244,261,268.
  14. «نسخه شناسی ابوالفتوح رازی»، سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی
  15. آینه پژوهش، ۱۳۶۹ش، ج۱۱۸، ص۱۱.
  16. «معالم العلماء»، سایت بنیاد محیط طباطبایی
  17. محمدباقر آیتی بیرجندی، سایت حوزه.
  18. شیرعلی‌نیا، روایتی از زندگی و زمانه هاشمی رفسنجانی، ۱۳۹۵ش، ص۳۰.
  19. ابوالقاسم قمی (کبیر قمی)، سایت الشیعه.
  20. ابوزید العاملی، محمدباقر الصدر، السیره و المسیره، ۲۰۰۷م، ج۱، ص۳.
  21. «آیت‌الله "میرحسین صادقی پروانی" عضو مجمع عمومی مجمع جهانی اهل‌بيت‌(ع) دار فانی را وداع گفت»، خبرگزاری ابنا.
  1. این اولین و آخرین سفر خارجی رضاشاه بود
  2. امور اوقاف ایران در آن زمان زیر نظر وزارت معارف و اوقاف بود
  3. اصل این نسخه مشخص و موجود نیست.


منابع