محمدتقی مجلسی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از محمد تقی مجلسی)
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد تقی مجلسی
ضریح مقبره علامه مجلسی (پدر و پسر).jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: محمد تقی بن محمد تقی مجلسی اصفهانی
لقب: مجلسی اول
تاریخ تولد: ۱۰۰۳ ق
زادگاه: اصفهان
محل زندگی: اصفهان
تاریخ وفات: ۱۱ شعبان، ۱۰۷۰ق
محل دفن: مسجد جامع اصفهان
شهر وفات: اصفهان
خویشاوندان
سرشناس:
علامه مجلسی • ملا صالح مازندرانی
اطلاعات علمی
استادان: شیخ بهائیمیر دامادامیر اسحاق استرآبادی
شاگردان: علامه مجلسیآقا حسین خوانساری
محل تحصیل: اصفهان • نجف
اجازه روایت از: سید شرف‌ الدین علی شولستانی
اجازه روایت به: آقا حسین خوانساری
تألیفات: روضة المتقینلوامع صاحبقرانی حلیة المتقین • شرح صحیفه سجادیه
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی: اقامه نماز جمعه در مسجد جامع اصفهان

محمد تقی بن مقصود علی اصفهانی،(۱۰۰۳-۱۰۷۰ق) مشهور به مجلسی اول، پدر علامه مجلسی، از علمای شیعه در قرن یازدهم قمری و نویسنده آثاری همچون روضة المتقین و لوامع صاحبقرانی. مجلسی در اصفهان و نجف تحصیل کرد و در مسجد جامع اصفهان به تدریس علوم دینی مشغول بود. وی پس از استادانش شیخ بهائی و میر داماد، در این مسجد نماز جمعه اقامه می‌کرد. مجلسی در ۱۰۷۰ق در اصفهان درگذشت و در مسجد جامع این شهر مدفون شد. مهشورترین فرزند او علاوه بر علامه مجلسی، آمنه بیگم است که همسر ملا صالح مازندرانی بود.

زندگی‎نامه

محمد تقی در سال ۱۰۰۳ق در اصفهان، پایتخت صفویه، در خاندان مجلسی، از خاندان‎های علمی برجسته آن دوره به دنیا آمد.[۱] پدرش ملاعلی مجلسی از عالمان شیعه بود. نسب او از پدر به ابونعیم اصفهانی و از مادر به محمد بن حسن نطنزی می‌رسد.[۲] او ذوق شعری داشت و تخلص او "مجلسی" بود. در سال ۱۰۳۴، در ۳۱ سالگی به نجف رفت. در ۳۳ سالگی از سید شرف‌ الدین علی شولستانی از محدثان حوزه نجف، اجازه نقل حدیث گرفت. سپس به اصفهان بازگشت و در مسجد جامع اصفهان به تدریس مشغول شد.[۳] او پس از شیخ بهائی و میر داماد نخستین کسی بود که در اصفهان نماز جمعه اقامه می‌کرد. او سرانجام در ۱۱ شعبان سال ۱۰۷۰ق در اصفهان درگذشت[۴] و در مسجد جامع این شهر مدفون شد.[۵]

به گفته سید محمد باقر خوانساری، نویسنده کتاب روضات الجنات، محمدتقی نخستین کسی بود که پس از ظهور صفویه حدیث شیعه را نشر داد.[۶] همچنین به گفته وی، علامه مجلسی کرامات بسیاری از پدرش نقل کرده است.[۷]

استادان

محمد تقی علاوه بر پدرش، از چند استاد بهره برد که مشهورترین شان شیخ بهائی و میر داماد بودند. استادان دیگر او عبارتند از: ملا عبدالله شوشتری و امیراسحاق استرآبادی.[۸]

شاگردان

محمد تقی شاگردانی هم تربیت کرد که شاید برجسته ترین شان پسرش، محمد باقر، مشهور به علامه مجلسی بود که بحار الانوار را نوشت. از شاگردان دیگر او می توان از سید نعمت الله جزایری نام برد که از بزرگان جریان اخباری گری محسوب می شود و همچنین ملا محمد صالح مازندرانی که علاوه بر اینکه داماد محمدتقی بود، پای درس او نیز حاضر می شد و شرح مشهوری بر اصول کافی نوشت. آقا حسین خوانساری[۹] نیز از شاگردان محمدتقی است که در فقه و اصول شهرت داشت. وی در قبرستان تخت فولاد اصفهان دفن شده است و بخشی از این قبرستان به دلیل وجود قبر وی، به نام تکیه آقا حسین خوانساری مشهور گردیده است. نام دو فرزند دیگر محمد تقی یعنی عزیز الله و عبدالله نیز در فهرست دانش آموختگان کلاسهای درس پدر دیده می شود. از شاگردان دیگر او عبارتند از: سید عبدالحسین خاتون آبادی، ملامیرزای شیروانی، ملا محمد صادق کرباسی، سید شرف الدین علی گلستانه، میرزا ابراهیم اردکانی یزدی، مولا ابوالقاسم بن محمدگلپایگانی، بدرالدین بن احمد عاملی و میرزا تاج الدین گلستانه.

کتاب روضة المتقین

آثار

از مجلسی اول تألیفاتی بر جای مانده است.

سنگ قبر محمد تقی مجلسی
نوشتار اصلی: روضة المتقین

از بهترین شرح‌های نوشته شده بر من لایحضره الفقیه شیخ صدوق بوده است[۱۰] این شرح بارها به چاپ رسیده است. چاپ جدید آن در نوزده جلد منتشر شده است.

لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه کتابی فقهی به زبان فارسی است. این کتاب در شرح و ترجمه من لا یحضره الفقیه شیخ صدوق بوده است. مؤلف در این کتاب از پرداختن به اصطلاحات و مباحث پیچیده علمی خودداری کرده و به شرح فارسی و گاهی توضیحات کوتاه سندی و یا جواب برخی شبهات اکتفاء نموده است.

فرزندان

محمدباقر مجلسی مشهور به علامه مجلسی، مشهورترین فرزند محمدتقی است که کتاب بحارالانوار را نوشته است. دو پسر دیگر او عزیزالله و عبدالله نام داشتند که عبدالله [۱۴] به هند رفت و در آنجا در حدود سال ۱۰۸۴ درگذشت.[۱۵] از میان دختران محمدتقی، نام آمنه بیگم را می توان در منابع دید که همسر ملا صالح مازندرانی شارح اصول کافی[۱۶] بوده است. محمد تقی سه دختر دیگر داشته است که نامی از آنها ذکر نشده است ولی نام همسران شان ثبت شده که عبارتند از: محمد علی استرآبادی[۱۷]، ملا میرزا محمد شیروانی و میرزا کمال الدین محمد فسائی شارح شافیه[۱۸]

پانویس

  1. روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۳
  2. اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۲؛ روضات الجنات، ج۲، ص۱۱۹
  3. روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۳
  4. ریاض العلماء، ج۵، ص۴۷
  5. روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۲؛ اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۲
  6. اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۳، روضات الجنات، ج۲، ص۱۱۸
  7. روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۱
  8. روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۰؛ اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۲
  9. روضات الجنات، ج۲، ص۱۱۹
  10. روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۲
  11. روضات الجنات، ج۲، ص-۱۲۰،۱۱۹؛ اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۲
  12. روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۲؛ اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۲
  13. ریاض العلماء، ج۵، ص۴۷
  14. اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۲
  15. خاندان مجلسی
  16. روضات الجنات، ج۲، ص۸۸، ص۱۱۹؛ اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۳
  17. روضات الجنات، ج۲، ص۸۸
  18. فرزندان مجلسی

منابع

  • خوانساری، روضات الجنات، مکتبة اسماعیلیان، قم.
  • امین، سید محسن، اعیان الشیعه، تحقیق: حسن امین، دارالتعارف، بیروت، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.
  • افندی اصفهانی، میرزا عبدالله، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، تحقیق، محمود مرعشی، مکتبة خیام، قم، ۱۴۰۱ق.