نهج الحیاة (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
نهج الحیاة
نهج الحیاه.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: محمد دشتی
موضوع: حضرت زهرا(س)
زبان: عربی
تاریخ نشر: ۱۳۷۲ش

نهج الحیاة، یا فرهنگ سخنان فاطمه(س)، کتابی که راه و رسم زندگی را از سخنان حضرت زهرا(س) استنباط می‌کند. این کتاب در سال ۱۳۷۲ش توسط محمد دشتی و جمعی از پژوهشگران مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین(ع) و با حمایت اقتصادی بنیاد فرهنگی امام رضا(ع)، پس از شش سال کار به چاپ رسید و در زمان کوتاهی، چند نوبت تجدید چاپ شد. نویسندگان دنبال آن بودند تا کتابی مانند نهج البلاغه تدوین کنند. نقدهایی نیز بر این کتاب وارد شده است.

نویسنده کتاب

نوشتار اصلی: محمد دشتی

محمد دشتی در سال ۱۳۳۰ شمسی در محمودآباد مازندران به دنیا آمد. در ۱۲ سالگی وارد حوزه علمیه شد و یک سال بعد برای ادامه تحصیل به قم رفت و در درس میرزا هاشم آملی، مکارم شیرازی، مشکینی و جوادی آملی حاضر می‌شد. آثار او ۶۶ عنوان کتاب است که ترجمه نهج البلاغه، ۴ جلد راهنمای تحقیق نهج البلاغه و ۱۴ جلد تحلیل تاریخی سیاسی معصومین، مهمترین آن آثار هستند. در ۱۵ اردیبهشت ۱۳۸۰ در پی تصادف رانندگی درگذشت.[۱]

محتوای کتاب

در مقدمه این کتاب آمده است: «در تداوم تلاش جاودانه پاسداری از مرزهای اندیشه، به فکر جمع‌آوری سخنان حضرت زهرا(ع) افتادیم تا ارزش‌های اسلامی را و تفسیرهای واقعی آیات قرآنی را از کلمات نورانی آن بزرگ زن جهانیان فراگیریم و در این تلاش و جستجو، نام زیبای «نهج الحیاه» یا «راه و رسم زندگی» از دیدگاه حضرت زهرا(ع) را برگزیدیم که هم‌سنگ نهج البلاغه و راهنمای همه تشنگان حقیقت باشد.»[۲]

ویژگی‌ها

برخی از ویژگی‌های کتاب نهج الحیاة که در این کتاب ذکر شده،‌ عبارتند از:

  • الگوهای اصیل: هدف اصلی این کتاب، معرفی الگوهای اصیل و ارزش‌های ناب اسلامی به زنان و نسل جوان معاصر دانسته شده است تا آشنایی با زندگی و گفتارهای حضرت زهرا(س)، بتوانند بایدها و نبایدها را دریابند.[۳]
  • آسان‌سازی تحقیق: در این کتاب، راویان و محدثان روایت‌های مختلف به طور کامل ثبت شده تا برای اهل تحقیق قابل استفاده باشد. علاوه بر این، برای تشخیص صحت احادیث، از روش‌های مرسوم در حوزه‌های علمیه که جرح و تعدیل خوانده می‌شود، استفاده شده است.[۴]
  • توضیحات حاشیه‌ای: قبل از آوردن یک حدیث، در چند خط، علت صدور، مکان و زمان روایت و هدف حضرت زهرا(س) بیان شده تا مطالعه‌کننده به آسانی بتواند با اهداف سیاسی و عقیدتی وی آشنا شود. چنانکه نویسندگان گفته‌اند، در این بخش از روش شهید مطهری در کتاب داستان راستان استفاده شده است.[۵]

نقدها

نقدهای مختلفی بر کتاب نهج الحیاة وارد شده است که برخی از این موارد عبارتند از:

  • عدم پایبندی به سند روایات: بنابر مقاله‌ای که در فصلنامه علوم حدیث منتشر شده، ادعا شده است که بر اساس یک نمونه‌گیری از پنجاه حدیث اول و پنجاه حدیث آخر کتاب، ۴۵ درصد روایات استفاده شده در این کتاب، فاقد سند است و یا سندها ذکر نشده‌اند.[۶]
  • اشتباه در تعداد: چنان که محمد روحانی علی‌آبادی نوشته، تعداد سخنان حضرت فاطمه، ۲۱۳ مورد دانسته شده، در حالی که تعداد سخنان نقل شده از وی به نیمی از این مقدار هم نمی‌رسد.[۷]
  • مصادر غیرواقعی: بر اساس تحقیق روحانی علی‌آبادی، مصادری غیر واقعی برای احادیث ذکر شده در این کتاب آمده است؛ به عنوان نمونه، مصادر ذکر شده برای خطبه حضرت فاطمه(س) در مسجد مدینه، ۶۴ مأخذ است، در حالی که سه مورد آن، مکرر و ۲۵ مورد آن غیرواقعی است و متن خطبه حضرت فاطمه(س) در مسجد مدینه، در این ۲۵ کتاب وجود ندارد. یعنی حدود ۴۸ درصد مصادر این مورد، غیرواقعی است؛ چرا که محققان نهج الحیاة، مصادر احادیث این کتاب را خود ندیده‌اند، بلکه فهرست مصادر را از جای دیگر برداشته و بدون مطالعه و تطبیق، عینا نقل کرده‌اند.[۸]

پانویس

  1. «۱۵ اردیبهشت ۱۳۸۰ خورشیدی درگذشت محمد دشتی مترجم نهج البلاغه»، در سایت روزنامه خراسان، ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۴.
  2. دشتی، محمد، نهج الحیاه، نسخه الکترونیکی، کتابخانه مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  3. دشتی، محمد، نهج الحیاه، نسخه الکترونیکی، کتابخانه مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  4. دشتی، محمد، نهج الحیاه، نسخه الکترونیکی، کتابخانه مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  5. دشتی، محمد، نهج الحیاه، نسخه الکترونیکی، کتابخانه مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  6. روحانی علی‌آبادی، «نقد نهج الحیاة یا فرهنگ سخنان فاطمه(س)»، در فصلنامه علوم حدیث، شماره ۸، ص۲۲۴.
  7. روحانی علی‌آبادی، «نقد نهج الحیاة یا فرهنگ سخنان فاطمه(س)»، در فصلنامه علوم حدیث، شماره ۸، ص۲۲۶.
  8. روحانی علی‌آبادی، «نقد نهج الحیاة یا فرهنگ سخنان فاطمه(س)»، در فصلنامه علوم حدیث، شماره ۸، ص۲۲۶ و ۲۲۷.

منابع