محمدعلی انصاری قمی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمدعلی انصاری قمی |
| نسب | سعد بن عبدالله اشعری قمی |
| تاریخ تولد | ۱۳۲۹ق (۱۲۸۹ش) |
| زادگاه | قم |
| محل زندگی | قم |
| تاریخ وفات | ۷ صفر ۱۴۰۵ق (۱۳۶۳ش) |
| محل دفن | قبرستان شیخان قم، مقابر آل اشعریین |
| شهر وفات | قم |
| خویشاوندان سرشناس | برادران: مرتضی انصاری، محمود انصاری، احمد انصاری؛ داماد: سید محمدعلی علوی گرگانی؛ فرزند: ناصرالدین انصاری قمی |
| اطلاعات علمی | |
| محل تحصیل | قم، مدرسه علمیه رضویه |
| تألیفات | نهجالبلاغه منظوم، ترجمه غررالحکم و دررالحکم، دفاع از حسین شهید(ع)، دفاع از اسلام و روحانیت، محمد(ص) پیغمبر شناختهشده، و ... |
محمدعلی انصاری قمی، معروف به محمدعلی انصاری (۱۳۲۹–۱۴۰۵ق/۱۲۸۹–۱۳۶۳ش)، شاعر، نویسنده، مترجم و حدیثپژوه شیعه بود. نسب او به سعد بن عبدالله اشعری قمی از محدثان شیعه میرسد.
انصاری قمی احادیث معصومان(ع) را ترجمه و به نظم درمیآورد. از آثار شناختهشده او، نهجالبلاغه منظوم است که به گفته سید حسن امین، موجب شهرتش شد. انصاری قمی همچنین آثاری در پاسخ به شبهات اعتقادی و نقد دیدگاههای علی شریعتی و کتاب شهید جاوید نوشت.
معرفی و جایگاه
محمدعلی انصاری قمی، شاعر و مترجم شیعه، در سال ۱۳۲۹ق در قم زاده شد.[۱] او در زمینه شعر آیینی،[۲] حدیثپژوهی و ترجمه متون شیعی از جمله نهجالبلاغه فعالیت داشت.[۳] همچنین، آثاری در دفاع از تشیع و پاسخ به شبهات نوشت.[۴]
گفته شده، نسب انصاری قمی به سعد بن عبدالله اشعری قمی از محدثان قم میرسد.[۵] پس از درگذشت پدرش، سرپرستی خانواده را بر عهده گرفت و در بازار کار کرد.[۶] با این حال، شبها در مدرسه علمیه رضویه قم تحصیل میکرد؛ اما بهدلیل مشکلاتی نتوانست تحصیلات رسمی حوزه را ادامه دهد و به مطالعه شخصی در زمینه تاریخ، شعر، تفسیر و حدیث روی آورد.[۷] انصاری قمی در واقعه فیضیه هم حضور داشت و مجروح شد. برادرش، مرتضی انصاری قمی، از سخنرانان آن مراسم بود.[۸]
انصاری قمی در ۷ صفر ۱۴۰۵ق (۱۳۶۳ش) درگذشت. سید شهابالدین مرعشی نجفی، از مراجع تقلید، بر پیکرش نماز خواند و او در کنار قبور آل اشعریین در قبرستان شیخان قم، به خاک سپرده شد.[۹] بعد از ۳۵ سال از درگذشت او، در ۲۶ دی ۱۳۹۸ش در مراسم اختتامیه کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمؤمنین امام علی(ع)، از او تقدیر شد و نشان ولایت به او تعلق گرفت.[۱۰]
آثار
آثار محمدعلی انصاری قمی را میتوان در دو دسته کلی بررسی کرد:

آثار ادبی و مذهبی: انصاری از بیستسالگی به سرودن اشعار دینی، ترجمه و منظومسازی احادیث پرداخت.[۱۱] مهمترین آثار این دوره عبارتاند از:
- نهجالبلاغه منظوم: مهمترین اثر انصاری قمی است که به گفته سید حسن امین باعث شهرت او شد.[۱۲] این کتاب در ده جلد و حدود سیهزار بیت، به زبان فارسی و به سبک کتاب خسرو و شیرین نظامی، سروده شده است.[۱۳] گفته شده، این کتاب نخستین اثری است که نهجالبلاغه را بهطور کامل به نظم درآورده است.[۱۴] سرودن آن پنج سال به طول انجامید[۱۵] و عالمانی همچون سید محسن طباطبایی حکیم، سید ابوالقاسم خویی، سید شهابالدین مرعشی نجفی،[۱۶] میرزا محمد فیض قمی و سید صدرالدین صدر،[۱۷] بر آن تقریظ نوشتند.
- ترجمه غررالحکم و دررالکلم: ترجمه این کتاب در سال ۱۳۳۵ش آغاز و در سال ۱۳۳۷ش به پایان رسید.[۱۸]
- دیوان اشعار: شامل بیش از پنجاههزار بیت، عمدتاً در مدح و مرثیه اهلبیت(ع)، عالمان و مراجع تقلید.[۱۹]
آثار در دفاع از تشیع و پاسخ به شبهات: انصاری قمی از نیمه دوم دهه ۱۳۴۰ش آثاری در نقد برخی دیدگاههای اعتقادی و پاسخ به شبهات نوشت. از جمله این آثار میتوان به این موارد اشاره کرد: «محمد(ص) پیغمبر شناختهشده» در پاسخ به کتاب «محمد(ص) پیغمبری که از نو باید شناخت» اثر کنستان ویرژیل گئورگیو، «دفاع از حسین شهید(ع)» در نقد کتاب «شهید جاوید» و «دفاع از اسلام و روحانیت» در نقد دیدگاههای علی شریعتی و سید ابوالفضل برقعی.[۲۰]
پانویس
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ ش، ص۱۳۴؛ برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۴۰۱.
- ↑ به عنوان نمونه نگاه کنید به: دیوان اشعار انصاری.
- ↑ نگاه کنید به: ترجمه غررالحکم و دررالکلم، آیین جهانداری، خورشید روشن، درج گهر (یا دریای نور).
- ↑ نگاه کنید به: محمد(ص) پیغمبر شناختهشده، دفاع از حسین شهید(ع)، دفاع از اسلام و روحانیت، انتقاد از چند نویسنده معاصر، پاسخ به بداندیشان.
- ↑ انصاری، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۲۷.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۳۴.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۳۴-۱۳۵.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری قمی، ۱۳۵۸ش، ص۱۴۱.
- ↑ انصاری قمی، آذرستان، ۱۳۹۷ش، ص۱۱؛ جواهر کلام، تربت پاكان قم، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۱۷۲۹.
- ↑ معرفی برگزیدگان نشان ولایت، پایگاه بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمؤمنین امام علی.
- ↑ انصاری قمی، آذرستان، ۱۳۹۷ش، ص۹.
- ↑ امین، مستدركات أعيان الشيعة، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۲۷۵.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۱۷.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۵۵۰، تقریظ میرزا محمد فیض قمی.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۱۷.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۲-۸.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۲، ص۵۴۶-۵۵۲.
- ↑ انصاری قمی، ترجمه غرر الحکم و دررالکلم، ۱۳۸۰ش، ص۱۳.
- ↑ برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۴۰۱.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۴۷-۱۴۸؛ انصاری قمی، آذرستان، ۱۳۹۷ش، ص۱۰-۱۱.
منابع
- امين، سید حسن، مستدركات أعيان الشيعة، دار التعارف للمطبوعات، بيروت، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.
- انصاری قمی، محمدعلی، آذرستان (گزیده آثار ۸)، به اهتمام: ناصرالدین انصاری، چاپ دوم، ۱۳۹۷ش.
- انصاری قمی، محمدعلی، دفاع از حریم تشیع (گزیده آثار۱۱)، به اهتمام: ناصرالدین انصاری، چاپ دوم، ۱۳۹۷ش.
- انصاری قمی، محمدعلی، دیوان اشعار انصاری، مصحح: علی اکبر اصولی، ۱۳۵۸ش.
- انصاری قمی، محمدعلی، شرح نهج البلاغه، تهران، به خط حسن هریسی.
- انصاری قمی، محمدعلی، غرر الحکم و درر الکلم کلمات امیرالمؤمنین(ع)، مصحح: مهدی انصاری قمی، مؤسسه امام عصر(عج)، قم، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.
- برقعی، سید محمد باقر، سخنوران نامی معاصر ایران، نشر خرم، قم، چاپ اول، ۱۳۷۳ش.
- جواهر كلام، عبد الحسين، تربت پاكان قم، انصاريان، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- معرفی برگزیدگان نشان ولایت، پایگاه بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمؤمنین امام علی، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۵ش.