پرش به محتوا

حمید بن مسلم ازدی

مقاله متوسط
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
از ویکی شیعه
حمید بن مسلم
مشخصات فردی
نام کاملحُمَید بن مسلم ازدی
محل زندگیکوفه
نسب/قبیلهقبیله ازد
نقش در واقعه کربلا
اقداماتمنصرف کردن شمر از به شهادت رساندن امام سجاد(ع)
نقش‌های برجستهگزارشگر وقایع کربلا
دیگر فعالیت‌هاشرکت در قیام توابین


حُمَید بن مُسلم اَزْدی، از گزارشگران واقعه کربلا که در روز عاشورا از لشکر عمر بن سعد بود و شمر بن ذی الجوشن را از به شهادت رساندن امام سجاد(ع) منصرف کرد و در آتش زدن خیمه‌ها با او به مجادله پرداخت. به دستور عمر بن سعد او به همراه خولی سر امام حسین(ع) را نزد ابن زیاد بردند.

حمید بن مسلم، پس از واقعه کربلا در قیام توابین شرکت کرد. او پس از شکست توابین تلاش می‌کرد خود را به مختار نزدیک کند اما احتمالاً وقتی دید عزم مختار برای کشتن قاتلان امام حسین(ع) جدی است، از وی فاصله گرفت. یاران مختار او را تعقیب کردند، اما به وی دست نیافتند.

واقعه عاشورا

حمید بن مسلم، از لشکریان عمر بن سعد و از راویان حاضر در واقعه کربلا است. حمید روایت کرده که در روز عاشورا هنگامی که شمر بن ذی الجوشن خواست خیمه‌های امام را آتش بزند، با او به مجادله پرداخت.[۱] همچنین حمید نقل کرده که پس از شهادت امام حسین(ع)، شمر را از به شهادت رساندن امام سجاد(ع) منصرف کرد.[۲]

او به همراه خولی به دستور عمر بن سعد سر امام حسین(ع) را نزد ابن زیاد بردند.[۳] حمید بن مسلم با عمر بن سعد[۴] و ابراهیم بن مالک اشتر[۵] رابطه دوستی داشته است. پس از واقعه عاشورا ابن سعد او را فرستاد تا خبر پیروزی و سلامتی‌اش را به خانواده‌اش برساند.[۶] شیخ طوسی، حمید بن مسلم کوفی را در شمار اصحاب امام سجاد(ع) آورده است.[۷]نمازیدر مستدرکات علم رجال الحدیث نقل کرده که اورا از مجاهیل اصحاب امام سجاد(ع) برشمرده اند. [۸][یادداشت ۱][۹]

گزارشگری واقعه

حمید بن مسلم، بسیاری از حوادث واقعه کربلا را گزارش کرده است. ابومخنف با واسطۀ افرادی مانند سلیمان بن ابی راشد[۱۰] و صقعب بن زبیر[۱۱] وقایع کربلا را از وی گزارش کرده است. روایات سلیمان، از حرکت شمر بن ذی الجوشن به سمت کربلا آغاز می‌شود و با شهادت عبدالله بن عفیف پایان می‌یابد.[۱۲] طبری نیز بیشتر وقایع حادثه کربلا را به نقل ابومخنف از وی گزارش کرده است. از او گزارش‌هایی از نبرد توابین[۱۳] و قیام مختار نیز نقل شده است.

گزارش‌ها

برخی گزارش‌های حمید بن مسلم از واقعه کربلا عبارتند از:

قیام توابین

پس از واقعه عاشورا با سلیمان بن صرد به عین الورده رفت و در قیام توابین شرکت کرد.[۲۹] او از گزارشگران قیام توابین نیز بوده است.[۳۰]

قیام مختار

هنگامی که مختار در زندان ابن زیاد بود، حمید بن مسلم با او دیدار و سخنانی از وی نقل کرده است.[۳۱] پیش از قیام مختار، از باب رابطه دوستی که با ابراهیم بن مالک اشتر داشت، او را در دیدار با مختار همراهی می‌کرد.[۳۲]

در قیام مختار، توسط سائب بن مالک اشعری تحت تعقیب قرار گرفت. او با عبدالله و عبدالرحمن پسران اصلخب نزد قبیله عبدالقیس[۳۳] فرار کردند. آن دو برادر دستگیر شدند ولی حمید بن مسلم نجات یافت.[۳۴] او خود این جریان را گزارش کرده است.[۳۵]خود او در این زمینه شعری سروده است[یادداشت ۲] که ترجمه آن چنین است:

دیدی که چگونه از آن وحشت نجات یافتم
در حالی که هیچ امیدی به نجات نداشتم
امید به خدا نجاتم داد
و من به جزاو به کسی امیدی نداشتم[۳۶]


پانویس

  1. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، ۱۴۱۷ق، ص۲۲۹؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۳۸؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۸۳.
  2. ↑ ابن اثیر، الکامل، بیروت، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م، ج۴، ص۷۹؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۴؛ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۸۸.
  3. ↑ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م،ج۵، ص۴۵۵؛ ابن اثیر، الکامل، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م، ج۴، ص۸۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، بیروت، ۱۹۷۷ق/۱۳۹۷م،ج۳، ص۲۰۶؛ ابن نما، مثیرالاحزان،قم، ۱۴۰۶ق، ص۸۴؛ سید بن طاوس، لهوف،تهران، ۱۳۴۸ش، ص۱۴۲؛ طبرسی، اعلام الوری، ،‌دار الکتب الاسلامیة، ص۲۵۱؛ مفید، الارشاد، قم ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۱۳.
  4. ↑ دینوری، اخبارالطوال، قم ۱۳۶۸ش، ص۲۶۰.
  5. ↑ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۶، ص۱۸.
  6. ↑ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۶؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۹۰.
  7. ↑ طوسی، رجال، قم ۱۴۱۵ق، ص۱۱۲.
  8. ↑ نمازی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ۱۴۱۴ق، ۳، ص۲۸۹.
  9. ↑ سبحانی، اصول الحدیث، دار إحياء التراث العربي، ج۱، ص۱۱۹.
  10. ↑ طبری،تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۱۲، ۴۱۴، ۴۲۹، ۴۳۸، ۴۴۶، ۴۴۷، ۴۵۱، ۴۵۳، ۴۵۶، ۴۵۷.
  11. ↑ ابن کثیر، البدایه و النهایه،بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۸۸؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۲۹،۴۵۲.
  12. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، قم ۱۴۱۳ق، ص۳۳.
  13. ↑ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۵۵۴، ۶۵۵-۵۸۴، ۵۹۷، ۵۹۸، ۶۰۰-۶۰۷.
  14. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م،ج۵، ص۴۱۴.
  15. ↑ ابومخنف، وقعة الطف،قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۱۲.
  16. ↑ ابومخنف، وقعة الطف،قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۱۲.
  17. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۲۹.
  18. ↑ ابومخنف، وقعة الطف،قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۴۶؛ مجلسی،بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۵، ص۴۴.
  19. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، قم ۱۴۱۷ق،ص۳۳،۲۴۴-۲۴۳؛ طبری، تاریخ، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۴۷-۴۴۸؛ ابن نما، مثیرالاحزان، قم ۱۴۰۶ق، ص۶۹-۷۰؛ طبرسی، اعلام الوری، دارالکتب الاسلامیه، ص۲۴۵؛ مفید، الارشاد، کنگره جهانی شیخ مفید، قم ۱۴۱۳ق،ج۲، ص۱۰۷: اصفهانی، مقاتل الطالبیین، دارالمعرفة، بیروت، ص۹۳.
  20. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۱، ۴۵۲-۴۵۳؛ طبرسی، اعلام الوری،دار الکتب الاسلامیة، ص۲۵۰؛ مفید، الارشاد، قم ۱۴۱۳ق،ج۲، ص۱۱۱
  21. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م،ج۵، ص۴۵۴، ۴۳۸.
  22. ↑ ابومخنف، وقعة الطف،قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۳۸.
  23. ↑ ابومخنف، وقعة الطف،قم ۱۴۱۳ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۵.
  24. ↑ ابومخنف، وقعة الطف،قم ۱۴۱۷ق، ص۲۵۹؛ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۶؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۹۰.
  25. ↑ ابومخنف، وقعة الطف،قم ۱۴۱۷ق،ص۳۳؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۹۰؛ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م،ج۵، ص۴۵۶.
  26. ↑ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۸؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۹۴؛ ابن نما، مثیرالاحزان،قم ۱۴۰۶ق، ص۹۰.
  27. ↑ ابن کثیر، البدایه و النهایه،بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۱۹۴؛ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۸.
  28. ↑ ابومخنف، وقعة الطف، قم ۱۴۱۷ق، ص۳۳؛ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۵۹-۴۵۸.
  29. ↑ طبری، تاریخ، ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م،ج۵، ص۵۹۸؛ مجلسی، بحارالانوار،بیروت ۱۴۰۴ق، ج۴۵، ص۳۶۱.
  30. ↑ طبری، تاریخ، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م،ج۵، ص۵۵۴، ۶۵۵-۵۸۴، ۵۹۷، ۵۹۸، ۶۰۰-۶۰۷.
  31. ↑ طبری،تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۵، ص۵۸۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م، ج۸، ص۲۵۰.
  32. ↑ طبری، تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۶، ص۱۸.
  33. ↑ طبری، تاریخ،تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۶، ص۵۸.
  34. ↑ طبری،تاریخ،بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م،ج۶، ص۵۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، بیروت، ۱۹۷۷ق/۱۳۹۷م، ج۶، ص۴۰۹.
  35. ↑ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۶، ص۵۸.
  36. ↑ طبری، تاریخ، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م، ج۶، ص۵۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، بیروت، ۱۹۷۷ق/۱۳۹۷م، ج۶، ص۴۰۹.

یادداشت

  1. ↑ مجهول کسی است که یا در کتب رجالی معرفی نشده است ونامی از او نیست ویا نامش آمده ولی گفته‌اند که مجهول(ناشناخته ) است.
  2. ↑ ألم ترني عَلَى دهش ... نجوت وَلَمْ أكد أنجو... رجاء اللَّه أنقذني ... وَلَمْ أك غيره أرجو

منابع

  • ابومخنف کوفی، وقعة الطف، جامعه مدرسین، چاپ سوم، قم، ۱۴۱۷ق.
  • ابن اثیر، علی محمد، الکامل فی التاریخ، دارصادر، بیروت، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م.
  • ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، دارالفکر، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م.
  • ابن نما حلی، مثیرالأحزان، انتشارات مدرسه امام مهدی (عج)، قم، ۱۴۰۶ق.
  • اصفهانی، ابوالفرج علی بن الحسین، مقاتل‌الطالبیین، تحقیق: سید احمد صقر، دارالمعرفة، بیروت، بی‌تا.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، انساب‌الأشراف(ج۳)، البلاذری، تحقیق: محمد باقر المحمودی، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۹۷۷ق/۱۳۹۷م.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، کتاب جمل من انساب‌الأشراف، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، دارالفکر، بیروت، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۶م.
  • دینوری، احمد بن داود، الأخبارالطوال، تحقیق: عبدالمنعم عامر مراجعه جمال‌الدین شیال، منشورات الرضی، قم، ۱۳۶۸ش.
  • رازی (ابن مسکویه)، تجارب‌الأمم، تحقیق: ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش.
  • سید طاوس، علی بن موسی، اللهوف، انتشارات جهان، تهران، ۱۳۴۸ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الوری،‌دار الکتب الاسلامیة، تهران.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمدأبوالفضل ابراهیم، دارالتراث، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م.
  • طوسی، رجال الشیخ الطوسی، انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، قم، ۱۴۱۵ق.
  • مجلسی، بحارالأنوار، مؤسسة الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.
  • مسعودی، علی بن حسین، مروج‌الذهب و معادن الجوهر، تحقیق: اسعد داغر، قم،‌دار الهجرة، چ دوم، ۱۴۰۹ق.
  • مفید، الإرشاد، انتشارات کنگره جهانی شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ق.


برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=حمید_بن_مسلم_ازدی&oldid=1505519»