النادی الحسینی
 | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| بنيانگذار | شیخ عبدالحسین صادق (درگذشت: ۱۹۴۲م) |
| تأسیس | ۱۹۰۹م |
| کاربری | حسینیه |
| مکان | نبطیه لبنان |
| نامهای دیگر | حسینیه نبطیه |
| مشخصات | |
| وضعیت | فعال |
| امکانات | کتابخانه • حوزه علمیه |
اَلنّادی الحسینی یا حسینیه نَبَطیه، نهادی دینی در شهر نبطیه لبنان که کهنترین حسینیه در لبنان و سوریه بهشمار میرود و در سال ۱۹۰۹م توسط شیخ عبدالحسین صادق (درگذشت: ۱۹۴۲م) بنیان نهاده شده است. این نهاد، افزون بر کارکرد مذهبی در برگزاری مراسم عزاداری محرم و صفر، بهعنوان یک تشکل سیاسی-اجتماعی نیز در منطقه جبلعامل نقشآفرینی کرده و در تحولاتی مانند مخالفت با اشغال اسرائیل و حمایت از وحدت عربی مؤثر بوده است. حسینیه شامل کتابخانهای با ۲۵ هزار جلد کتاب، خدمات اجتماعی، تیم امداد و حوزه علمیه است و فعالیتهایی چون تعزیهخوانی با قدمت ۱۲۰ سال، جشنواره شعر و میزگردهای ماهانه برگزار میکند.
حسینیه نبطیه در طول تاریخ، مواضع جنجالآفرینی در حمایت از قمهزنی داشته که موجب اختلاف با علمایی چون سید محسن امین و نیز تضاد با جریانهایی مانند حزبالله شده است. همچنین گزارشهایی درباره عدم شفافیت مالی، پوشش محدود رسانهای و اتکا به نیروهای داوطلب وجود دارد. کتابی مستقل با عنوان «حسینیة النبطیة؛ مؤسسة دینیة و قوة ضغط» به تحلیل ابعاد دینی و سیاسی این نهاد پرداخته است.
اهمیت و کارکردها
«النادی الحسینی» در شهر نبطیه لبنان، اولین و قدیمیترین حسینیه در کل کشور لبنان و سوریه شناخته میشود.[۱] این نهاد از ابتدای تأسیس بهعنوان یک مرکز مهم دینی و فرهنگی برای برگزاری مراسم عزاداری امام حسین(ع) بهویژه در ماههای محرم و صفر فعالیت داشته است.[۲]
حسینیه نبطیه بهصورت وقفی و موروثی در اختیار خاندان صادق بوده و در تحولات سیاسی لبنان، از جمله مخالفت با اشغال اسرائیل و حمایت از وحدت عربی نقش داشته است.[۳] در گزارشی آمده است که کارکرد این حسینیه نه فقط یک مکان مذهبی برای عزاداری امام حسین(ع)، بلکه بهعنوان یک نیروی فشار سیاسی و اجتماعی قدرتمند در منطقه جبلعامل ایفای نقش میکند.[۴]
جنجالهای مذهبی و نقدها
حسینیه نبطیه در طول تاریخ، مواضعی در حمایت از برخی شعائر عاشورا مانند قمهزنی داشته که به اختلاف با علمایی چون سید محسن امین انجامیده و با جریانهای دیگر مثل حزبالله در تضاد بوده است. گفته شده شیخ عبدالحسین صادق، بنیانگذار حسینیه با استناد به فتوای میرزای نائینی، این آیینها را مجاز میدانست و ردیهای هم بر رساله التنزیه لاعمال الشبیه نوشت.[۵]
همچنین گزارش شده که حسینیه، خود را مؤسسهای غیرحزبی معرفی میکند، درحالی که در انتخابات شهرداریهای ۲۰۰۴، شیخ عبدالحسین دوم نوه بنیانگذار در کنار جنبش امل مقابل حزبالله ایستاد که باعث قطع رابطه موقت با حزبالله شد.[۶] درباره منابع مالی آن نیز آمده است که هیچ شفافیتی در مورد هزینهها و منابع مالی (خمس، کمکهای داخلی و خارجی) وجود ندارد؛ پوشش رسانهای فعالیتهایش تقریباً صفر گزارش شده و بخش اعظم کارها بر پایه داوطلبی انجام میشود.[۷]
کتابی نیز با عنوان «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و قوّة ضغط؟» (حسینیهٔ نبطیه: نهادی دینی و نیروی فشار؟) نوشته شده که با تمرکز بر دو وجه به تحلیل حسینیه نبطیه میپردازد؛ نخست، کارکرد دینی و آیینی آن بهعنوان یک نهاد و دوم، جایگاه آن بهعنوان یک «قوه فشار» در معادلات سیاسی و اجتماعی منطقه. نویسنده به بررسی چگونگی تعامل این نهاد دینی با قدرت سیاسی و نقش آن در بسیج اجتماعی، بهویژه در بستر تاریخی و سیاسی جنوب لبنان پرداخته است.[۸]
تاریخچه و متولیان
حسینیه نبطیه در سال ۱۹۰۹م (۱۳۲۷ق) توسط فقیه و شاعر، شیخ عبدالحسین بن ابراهیم صادق (متوفای ۱۹۴۵م) بنا شده است.[۹] او پس از بازگشت از حوزه علمیه نجف، این مکان را بهعنوان اولین حسینیه رسمی در جبلعامل و لبنان احداث کرد.[۱۰]
سلسله متولیان خاندان صادق بهترتیب جانشینی پس از شیخ عبدالحسین اول (متوفای ۱۹۴۲م)، پسرش شیخ محمدتقی صادق (۱۸۹۶–۱۹۶۵)، نوهاش شیخ جعفر صادق (۱۹۱۸–۱۹۷۷) و سپس فرزندش شیخ عبدالحسین صادق دوم متولی کنونی (تا ۲۰۲۶م) بودهاند.[۱۱]
بخشها و فعالیتها
حسینیه نبطیه شامل بخشهای خدماتی مانند کتابخانه، خدمات اجتماعی، تیم امداد و حوزه علمیه است.[۱۲] کتابخانه حسینیه در سال ۱۹۸۵م توسط نوادگان بنیانگذاری شد و با معماری اسلامی-عباسی، دارای حدود ۲۵ هزار جلد کتاب، بخش مخطوطات، منابع به زبانهای انگلیسی و فرانسوی، و تجهیزات کامپیوتری و اینترنت است.[۱۳]
فعالیتهای شاخص دیگر حسینیه شامل راهپیمایی عاشورا، تعزیهخوانی، جشنواره شعر و خطابه، میزگردهای ماهانه و اردوهای تابستانی است که با رویکرد مردمی و حضور گسترده علما و هنرمندان برگزار میشود.[۱۴] بنابر گزارشهای خبری، مراسم شبیهخوانی یا تعزیه عاشورا در شهر نبطیه لبنان دارای سابقهای تاریخی حدود ۱۲۰ سال قدمت گزارش شده که همزمان با ساخت حسینیه شکل گرفت و متنِ شرعیِ این تعزیه را خود شیخ عبدالحسین صادق عاملی نوشت.[۱۵]
پانویس
- ↑ امین، خطط جبل عامل، ۱۴۲۳ق، ص۱۵۹.
- ↑ «آشنایی با تعدادی از مراکز فرهنگی اسلامی لبنان»، مجله پژوهه، شماره ۱۸.
- ↑ سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و"قوّة ضغط"؟»، مناطقنت.
- ↑ سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و"قوّة ضغط"؟»، مناطقنت.
- ↑ سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و"قوّة ضغط"؟»، مناطقنت؛ حسون، قراءة فی رسالة التنزیه (للسید محسن الأمین)، ۱۴۲۳ق، ج۱، ص۲۰.
- ↑ سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و"قوّة ضغط"؟»، مناطقنت.
- ↑ سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و"قوّة ضغط"؟»، مناطقنت.
- ↑ سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و"قوّة ضغط"؟»، مناطقنت.
- ↑ مهنا، مشاهیر الشعراء والادباء، ۱۴۱۰ق، ص۱۴۲
- ↑ إسراء عباس، «الحسينية وأهميتها في المجتمع الشيعي»، العتبة العلویة المقدسة.
- ↑ سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و"قوّة ضغط"؟»، مناطقنت.
- ↑ إسراء عباس، «الحسينية وأهميتها في المجتمع الشيعي»، العتبة العلویة المقدسة.
- ↑ طباجه عدنان، «للمدينة تاريخ مع المكتبات الخاصة دينية وثقافية وروائية مكتبـة حسينيـة النبطيـة واحـة فكـريـة للمـدارس والقـراء»، سایت السفیر.
- ↑ «آشنایی با تعدادی از مراکز فرهنگی اسلامی لبنان»، مجله پژوهه، شماره ۱۸.
- ↑ احمد مالک عبدالله، «النبطية وتمثيل مشهدية عاشوراء ٢٠٢٤»، سایت الخیام.
منابع
- احمد مالک عبدالله، «النبطية وتمثيل مشهدية عاشوراء ٢٠٢٤»، سایت الخیام، تاریخ انتشار: ۱۸\۷\۲۰۲۴، تاریخ بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ش.
- إسراء عباس، «الحسينية وأهميتها في المجتمع الشيعي»، العتبة العلویة المقدسة، تاریخ انتشار: ۲۰۲۶-۰۷-۱۴، تاریخ بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ش.
- امین، سید محسن، خطط جبل عامل، بیروت، دار المحجة البیضاء، ۱۴۲۳ق.
- «آشنایی با تعدادی از مراکز فرهنگی اسلامی لبنان»، مجله پژوهه، خرداد و تیر ۱۳۸۵، شماره ۱۸.
- حسون، محمد، قراءة فی رسالة التنزیه (للسید محسن الأمین)، قم، سعید بن جبیر، ۱۴۲۳ق.
- سلوی فاضل، «حسينيّة النبطية مؤسّسة دينيّة.. و“قوّة ضغط“؟»، مناطقنت، تاریخ انتشار: ۲۰۲۴-۰۷-۱۰، تاریخ بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ش.
- طباجه عدنان، «للمدينة تاريخ مع المكتبات الخاصة دينية وثقافية وروائية مكتبـة حسينيـة النبطيـة واحـة فكـريـة للمـدارس والقـراء»، سایت السفیر، تاریخ انتشار: ۲۰۰۹-۰۷-۱۴، تاریخ بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ش.
- مهنا، عبدالله علی، مشاهیر الشعراء والادباء، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.