ابوالشهداء (کتاب)
 کتاب أبوالشهداء | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | عبّاس محمود العقّاد |
| تاریخ نگارش | ۱۹۲۹م چاپ اول در قاهره |
| موضوع | بررسی زندگی و قیام امام حسین(ع) |
| سبک | توصیفی، تحلیلی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱ |
| تعداد صفحات | ۲۴۱ صفحه |
| ترجمه به دیگر زبانها | فارسی |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | سعد مصر بالفجالة |
| محل نشر | مصر |
| نوبت چاپ | اول |
| نسخه الکترونیکی | «کتاب ابوالشهداء الحسین بن علی» |
أَبُوالشُهَداء الحسین بنِ علی کتابی تحلیلی درباره قیام امام حسین(ع) به زبان عربی، نوشته عباس محمود العَقّاد (۱۸۸۹-۱۹۶۴م)[۱]، نویسنده مصری اهلسنت است،[۲] که در دهه ۱۹۲۰ میلادی تألیف شده است.[۳]
برخی پژوهشگران همچون حمید عنایت این اثر را از نخستین آثار نوگرایانه در تاریخنگاری واقعه کربلا و ازجمله کتابهای مؤثر در شکلگیری رویکردی جدید برای تحلیل قیام امام حسین(ع) دانستهاند.[۴] بهگفته محققان، پیش از نگارش کتاب ابوالشهداء، شماری از نویسندگان اهلسنت واقعه کربلا را عمدتاً در چارچوب نزاع سیاسی بر سر قدرت یا خروج امام حسین(ع) از مدینه علیه حاکم وقت (یزید) تحلیل میکردند،[۵] اما عقّاد با نقد این رویکرد، قیام امام حسین(ع) را حرکتی آگاهانه در برابر حکومت اموی و دفاع از ارزشهای دینی و اخلاقی تفسیر کرده است.[۶]
به گفته پژوهشگران، عقّاد قیام عاشورا را در چارچوب تقابل ارزشهای دینی و اخلاقی با قدرت سیاسی تحلیل میکند و ریشه این تقابل را در تفاوت میان بنیهاشم و بنیامیه میداند.[۷] همچنین طبق بررسیهای محققان او با نقد دیدگاه کسانی چون ابنخلدون که قیام امام حسین(ع) را با معیار سود و زیان سیاسی میسنجیدند، انگیزه و پیامدهای آن را الهی ارزیابی کرده و شکست در کربلا را زمینهساز فروپاشی حکومت اموی و پیروزی نهایی این قیام میداند.[۸] عقّاد همچنین حضور خانواده امام حسین(ع) در این رویداد را بر اساس سنت عربی «شاهد آوردن» تبیین میکند.[۹] عقاد در فصول پایانی، ضمن تفکیک جایگاه معاویه از یزید، بازتاب واقعه کربلا را در سرودههای شاعرانی مانند فرزدق، دعبل و کمیت مورد بررسی قرار میدهد.[۱۰]
کتاب ابوالشهداء در ده فصل و با نثری روان و ساختاری رمانگونه نوشته شده و فاقد ارجاعات فنی رایج در متون تاریخی است.[۱۱] این اثر بارها در کشورهای عربی منتشر شده است.[۱۲] از جمله چاپهای آن، نسخه تحقیقشده محمدجاسم ساعدی است که مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی آن را منتشر کرده است.[۱۳] کتاب ابوالشهداء به فارسی نیز ترجمه شده است؛ ازجمله ترجمه محمدکاظم مُعِزّی با عنوانهای «پیشوای شهیدان» و «ابوالشهداء الامام حسین(ع)»[۱۴] و ترجمه غلامحسین انصاری با عنوان «حسین بن علی ابوالشهدا».[۱۵]
پانویس
- ↑ العقاد، أنا، ۲۰۰۵م، ص۲۴؛ عبدالکریم، العقاد (عباس محمود)، ص۳۰۸.
- ↑ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعد، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۱.
- ↑ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
- ↑ عنایت، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ۱۳۶۵ش، ص۳۱۷.
- ↑ «امام حسین و عاشورا از دیدگاه برخی از نویسندگان معاصر»، پایگاه خبری استاد حسین انصاریان.
- ↑ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
- ↑ عنایت، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ۱۳۶۵ش، ص۳۱۷.
- ↑ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعر، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۷.
- ↑ العَقّاد، ابوالشهداء، ۱۳۹۵ش، ص۱۷۶.
- ↑ العقّاد، أبوالشهداء، ۲۰۰۶م، ص۱۲۶؛ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
- ↑ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۷.
- ↑ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
- ↑ العقاد، ابوالشهداء، ۱۳۸۸ش، ص۳؛ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعر، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۸.
- ↑ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعر، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۹.
- ↑ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
منابع
- «امام حسین و عاشورا از دیدگاه برخی از نویسندگان معاصر»، پایگاه اطلاعرسانی استاد حسین انصاریان، تاریخ بازدید ۱۸ تیر ۱۴۰۵ش.
- العقّاد، عبّاس محمود، أبوالشهداء الحسین بن علی، نهضة مصر، چاپ هشتم، ۲۰۰۶م.
- العقّاد، عبّاس محمود، أنا، نهضة مصر، چاپ سوم، ۲۰۰۵م.
- العقّّاد، عباس محمود، ابوالشهداء (حسین بن علی علیهما السلام)، ترجمه غلامحسین انصاری، شرکت چاپ و نشر بین الملل، تهران، ۱۳۹۵ش.
- الویری، محسن، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، فصلنامه علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره ۶ و ۷، ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ش.
- رضانژاد، عزّالدین، «عباس محمود عقاد، شاعر، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، فصلنامه اندیشه تقریب، مجمع تقریب مذاهب اسلامی، شماره۱۳، ۱۳۸۶ش.
- عبدالکریم، محمدحسین، «العقاد (عباس محمود-)»، الموسوعة العربیة، اللغة العربیة والأدب العربی، أعلام ومشاهیر، ج۱۳، دمشق، ۲۰۰۵م.
- عنایت، حمید، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، چاپ دوم، خوارزمی، تهران، ۱۳۶۵ش.