ابوالشهداء (کتاب)
 کتاب أبوالشهداء | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | عبّاس محمود العقّاد |
| تاریخ نگارش | ۱۹۲۹م. چاپ اول در قاهره |
| موضوع | بررسی زندگی و قیام امام حسین(ع) |
| سبک | توصیفی، تحلیلی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱ |
| تعداد صفحات | ۲۴۱ صفحه |
| ترجمه به دیگر زبانها | فارسی |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | سعد مصر بالفجالة |
| محل نشر | مصر |
| نوبت چاپ | اول |
| نسخه الکترونیکی | «کتاب ابوالشهداء الحسین بن علی» |
کتاب «أَبُوالشُهَداء الحُسِینِ بنِ عَلِی» اثری تحلیلی به زبان عربی، نوشته عباس محمود العَقّاد (۱۸۸۹-۱۹۶۴م)[۱]، نویسنده و متفکر برجسته مصری است[۲] که در دهه سوم قرن بیستم میلادی به رشته تحریر درآمده است.[۳] اهمیت بنیادین این اثر در جایگاه پیشگامانه آن به عنوان یکی از نخستین مکتوبات تجدیدنظر طلبانه در تاریخنگاری عاشورا است؛[۴] به گونهای که اندیشمندانی چون حمید عنایت[۵]، این کتاب را سرآغاز رویکردی نو در تحلیل قیام امام حسین(ع) دانستهاند.[۶] این اثر با عبور از نگاههای توصیفی صرف و همچنین ارزیابیهای تقلیلگرایانه، افق جدیدی در بازخوانی واقعه کربلا گشود و نقش مهمی در تغییر نگرشهای پیشین، به ویژه در میان اندیشمندان اهلسنت، ایفا کرد.[۷]
از منظر محتوایی، این کتاب در ده فصل و با نثری روان و ساختاری رمانگونه، بدون بهرهگیری از ارجاعات فنی متداول در متون تاریخی تدوین شده است.[۸] نویسنده قیام عاشورا را نه یک رویداد مقطعی، بلکه نماد جاودان مقاومت اخلاقی و رویارویی حق و باطل معرفی میکند و ریشه این نزاع را در تقابل سرشت معنوی بنیهاشم و منفعتطلبی بنیامیه جستجو مینماید.[۹] عقاد با رد دیدگاه کسانی چون ابنخلدون که قیام را با معیار سود و زیان سیاسی میسنجیدند، انگیزه و دستاورد این حرکت مسالمتآمیز را الهی ارزیابی کرده و شکست ظاهری در کربلا را زمینهساز فروپاشی حکومت اموی و یک پیروزی جاودانه میشمارد.[۱۰] وی همچنین همراهی خانواده امام در این رویداد را بر اساس سنت عربی «شاهد آوردن» تبیین میکند[۱۱] و در فصول پایانی، ضمن تفکیک جایگاه معاویه از یزید، به بررسی بازتاب این حماسه در سرودههای شاعران نامدار عرب نظیر فرزدق، دعبل و کمیت میپردازد.[۱۲]
این اثر تاکنون بارها در جهان عرب به چاپ رسیده و مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است؛ از جمله نسخههای معتبر آن، نسخه تحقیقشده توسط محمدجاسم ساعدی است که از سوی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی منتشر شده است.[۱۳] در زبان فارسی نیز ترجمههای متعددی از این کتاب در دسترس است که از میان آنها میتوان به ترجمه محمدکاظم مُعِزِّی با عناوین «پیشوای شهیدان» و «ابوالشهداء الامام حسین(ع)»[۱۴] و همچنین ترجمه غلامحسین انصاری با عنوان «حسین بن علی ابوالشهدا» اشاره کرد.[۱۵]
پانویس
- ↑ عقاد، أنا، ۲۰۰۵م، ص۲۴؛ عبدالکریم، أعلام و مشاهیر، ۲۰۰۵م، ج۱۳، ص۳۰۸.
- ↑ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعد، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۱.
- ↑ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعد، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۱؛ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
- ↑ عنایت، ترجمه: خرمشاهی، «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر»، ۱۳۶۵ش، ص۳۱۷.
- ↑ نگاهی به اندیشه و افکار سیاسی «حمید عنایت»، پایگاه خبرگزاری فارس.
- ↑ عنایت، ترجمه: خرمشاهی، «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر»، ۱۳۶۵ش، ص۳۱۷.
- ↑ امام حسین و عاشورا از دیدگاه برخی از نویسندگان معاصر، پایگاه خبری استاد حسین انصاریان.
- ↑ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
- ↑ عنایت، ترجمه: خرمشاهی، «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر»، ۱۳۶۵ش، ص۳۱۷.
- ↑ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعد، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۷.
- ↑ العَقّاد، مترجم: انصاری، ابوالشهداء (حسین بن علی علیهما السلام)، ۱۳۹۵ش، ص۱۷۶.
- ↑ العقّاد، أبوالشهداء الحسین بن علی، ۲۰۰۶م، ص۱۲۶؛ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
- ↑ عقاد، ابو الشهداء الحسین بن علی علیه السلام، کتابخانه دیجیتال نور؛ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعد، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۸.
- ↑ رضانژاد، «عباس محمود عقّاد؛ شاعد، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، ص۱۲۹.
- ↑ الویری، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، ص۲۳۳.
منابع
- العقّاد، عبّاس محمود، أبوالشهداء الحسین بن علی، نهضة مصر، الطبعة الثامنة، ۲۰۰۶م.
- العقّاد، عبّاس محمود، أنا، نهضة مصر، الطبعة الثالثة، ۲۰۰۵م.
- العقّّاد، عباس محمود، مترجم: انصاری، غلامحسین، ابوالشهداء (حسین بن علی علیهما السلام) سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین الملل، تهران، ۱۳۹۵ش.
- الویری، محسن، «معرفی کتاب ابوالشهداء حسین بن علی»، فصلنامه علوم انسانی، تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ش، شماره ۶ و ۷.
- امام حسین و عاشورا از دیدگاه برخی از نویسندگان معاصر، پایگاه اطلاعرسانی استاد حسین انصاریان، تاریخ بازدید ۱۸ تیر ۱۴۰۵ش.
- رضانژاد، عزّالدین، «پیشگامان تقریب: عباس محمود عقاد، شاعر، ادیب و نویسنده اصلاحگر مصری»، فصلنامه اندیشه تقریب، تهران، مجمع تقریب مذاهب اسلامی، ۱۳۸۶ش، شماره۱۳.
- عبدالکریم، محمدحسین، اللغة العربیة والأدب العربی، «أعلام ومشاهیر»، دمشق، ۲۰۰۵م.
- عنایت، حمید، ترجمه: خرمشاهی، بهاءالدین، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، چاپ دوم، انتشارات خوارزمی، تهران، ۱۳۶۵ش.
- نگاهی به اندیشه و افکار سیاسی «حمید عنایت» خبرگزاری فارس، تاریخ درج: ۶ مرداد ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۱۹ تیر ۱۴۰۵ش.