قربانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

قربانی یا قربانی کردن، کشتن حیواناتی مانند گوسفند و شتر به نیت تقرب به خدا، یکی از مناسک حج است که در روز عید قربان انجام می‌شود. این کار بر کسانی که در حج تمتع شرکت کرده و در سرزمین منا باشند واجب است؛ همچنین بر کسانی که در سال‌های قبل، حج به جا آورده و یا حج نرفته‌اند، مستحب موکد است. قربانی کردن، یکی از مهمترین آداب و رسوم در فرق و ادیان گوناگون وجود داشته و دارد.

مفهوم‌شناسی

قربانی و قربانی کردن، به کشتن گوسفند، گاو، شتر و مانند آنها به نیت تقرب به خدا اطلاق می‌گردد.[۱] قربانی یکی از قدیمی‌ترین سنت‌های بشری است و در هر دوره‌ای دارای آداب و رسوم ویژه‌ای بوده است. طبق آنچه در روایات و تفاسیر قرآن آمده، قربانی کردن گوسفند در مناسک حج یادبودی از ماجرای ذبح اسماعیل است که خداوند قربانی ابراهیم را از وی پذیرفته و آن را ذبح عظیم دانست.[۲]

قربانی، یکی از قوانین مهم اسلامی در مناسک حج است که از قبل از اسلام در بین اعراب شبه‌جزیره عربستان مرسوم بوده که اسلام آن را با شرایط خاصی در کنار ماه حرام و بیت الله الحرام بیان نموده است.[۳]

تابلوی آزمون بزرگ اثر استاد فرشچیان

احکام قربانی

در اسلام دو نوع قربانی وجود دارد؛ قربانی واجب و قربانی مستحب؛ قربانی کردن در چند صورت واجب است؛ از جمله در مناسک حج، کفاره برخی اعمال در حج، و همچنین نذر و عهد و قسم.[۴]

علاوه بر موارد واجب، قربانی کردن در روز عید قربان، به شرط تمکن مالی، مستحب مؤکد است؛ چه کسانی که سال قبل یا سالها قبل حج را به جای آورده باشند، و چه کسانی که به حج نرفته‌اند.[۵] عقیقه، قربانی کردن در روز هفتم ولادت فرزند، یکی دیگر از موارد مستحب قربانی است.[۶]

پانویس

  1. انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ۱۳۸۱ش، ص۵۵۱۵.
  2. سوره صافات، آیه ۱۰۰-۱۱۱.
  3. سوره مائده، آیه ۹۷.
  4. امام خمینی، تحریر الوسیله، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۴۰۹-۴۱۱.
  5. قاروبی تبریزی، النضید فی شرح روضه الشهید، ۱۳۹۵ش، ج۱۰، ص۱۰۶.
  6. شیخ بهائی، جامع عباسی، مؤسسه انتشارات فراهانی، ص۳۰۳؛ طریحی، مجمع البحرین، ۱۳۷۵ق، ج۵، ص۲۱۵؛ کلینی، الکافی، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۲۴-۳۶.

منابع

  • کتاب مقدس.
  • اشتاین سالتز، آدین، سیری در تلمود، ترجمه باقر طالبی دارابی، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، ۱۳۸۳ش.
  • آشتیانی، جلال‌الدین، تحقیقی در دین یهود، تهران، نشر نگارش، ۱۳۶۸ش.
  • انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، نشر سخن، ۱۳۸۱ش.
  • توفیقی حسین، آشنایی با ادیان بزرگ، تهران، انتشارات سمت، ۱۳۷۹ش.
  • خمینی، روح الله، تحریرالوسیله، قم، مؤسسه نشر الاسلامی، ۱۳۸۷ش.
  • رضی، هاشم، آیین مهر: تاریخ آیین راز‌آمیز میترایی در شرق و غرب از آغاز تا امروز، تهران، نشر بهجت، ۱۳۸۱ش.
  • شیخ بهائی، محمد بن حسین، جامع عباسی، تهران، مؤسسة انتشارات فراهانی، (چاپ سنگی).
  • شیخ صدوق، علل الشرایع، ترجمه محمد جواد ذهنی تهرانی، قم، انتشارات مومنین، ۱۳۸۵ش.
  • شیخ طبرسی، ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات فراهانی،۱۳۶۰ش.
  • طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات،۱۴۱۷ق.
  • فصلنامه علمی پژوهشی ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، رمزگشایی آیین قربانی در اسطوره، عرفان و فرهنگ، دوره ۱۱، شماره ۳۸، بهار ۱۳۹۴.
  • قاروبی تبریزی، حسن، النضید فی شرح روضه الشهید، قم، انتشارات داوری، ویرایش جدید، ۱۳۹۵ش.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۶۵ش.
  • طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، تحقیق احمد حسینی اشکوری، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۵ق.
  • مستر هاکس، قاموس کتاب مقدس، تهران، نشر اساطیر، ۱۳۷۷ش.
  • مصباح الشریعه، ترجمه علامه مصطفوی، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران،چاپ اول، ۱۳۶۰ش.
  • مصطفوی، علی‌اصغر، اسطوره قربانی، تهران، نشر بامداد، ۱۳۶۹ش.
  • میشل، توماس، کلام مسیحی، ترجمه حسین توفیقی، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، ۱۳۷۷ش.
  • هینلز، جان راسل، فرهنگ ادیان جهان، ویراستار ع. پاشایی، قم، مرکز مطالعات ادیان و مذاهب، ۱۳۸۶ش.
  • Birnbaum, Philip ,1995, Encyclopedia of Jewish Concepts, New York: Hebrew Pub Company.
  • c.f. Bauks, Michaela, 2007, “The Theological Implications of Child Sacrifice in and beyond the

Biblical Context in relation to Genesis 22 and Judges 11”, in: Human Sacrifice in Jewish and Christian Tradition, Karin Finsterbusch (ed.), Leiden, Boston.

  • Faherty, Robert L, 1974, “sacrifice”, in: The New Encyclopedia Britanica, 15th ed, Chicago: Encyclopedia Britannica, Inc.