ام داود

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

ام داود، همسر حسن مثنی و مادر رضاعی امام صادق(ع) است. کنیه او از نام فرزندش داوود بن حسن گرفته شده است. در نام او اختلاف است. برخی او را حبیبه و برخی فاطمه دانسته‌اند. تمام کسانی که درباره او سخن گفته‌اند، شرح حالش را همراه با نقل ماجرای اعمال ام داوود نقل کرده‌اند. او این دعا را برای رهایی فرزندش از زندان، از امام صادق(ع) آموخت و روایت کرد.

نام و کنیه

نامش حبیبه و کنیه‌اش ام‌داود است[۱]. کنیه دیگرش ام‌خالد بربریه است. گفته‌اند که نامش فاطمه دختر عبدالله بن ابراهیم است، بسا که فاطمه مادر داود و حبیبه مادر رضاعی وی است.[۲]

ماجرای دعای ام داوود

داوود، مکنی به ابوسلیمان همسر ام کلثوم، دختر امام سجاد(ع) است.[۳] او را از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) دانسته‌اند.[۴] گفته‌اند داوود از جانب برادرش، عبدالله محض، تولیت صدقات امام علی(ع) را بر عهده داشته است.[۵] بنا بر قراین، او همراه با تنی چند از سادات حسنی در مخالفت با منصور، خلیفه عباسی به زندان افتاد و مدت‌ها از او خبری نشد. ام داوود به همین جهت نزد امام صادق(ع) رفت. امام با مشاهده وضعیت ام داوود او را به خواندن دعای استفتاح فراخواند و گفت: «چرا از خواندن دعای استفتاح غفلت کرده‌ای؟ مگر نه اینکه به وسیله این دعا درهای آسمان گشوده می‌شود و فرشتگان الهی، دعا کننده را مژده اجابت می‌دهند و هیچ حاجتمند و دعا کننده‌ای مایوس نمی‌شود و خداوند پاداش خواننده آن را بهشت قرار داده است؟»[۶]

بنا بر همین نقل، امام صادق(ع) پس از آموختن دعای استفتاح و اعمال مربوط به آن به‌ام داوود، فرمود: «آنچه را به تو یاد دادم حفظ کن و مراقب باش تا از نزد تو خارج نشود و به دست غیر نرسد. این دعایی شریف است و در آن اسم اعظم خداست. اسمی که اگر به آن خوانده شود مستجاب شود؛ اگرچه آسمان‌ها و زمین به هم چسبیده باشند. برای هر کس این دعا را بخواند استجابت است، خواه مرد باشد و خواه زن. اگر جن و انس دشمن فرزند تو باشند، این دعا تو را کفایت و زبانشان را لال می‌کند.»[۷]

ام داوود می‌گوید:«امام این دعا را برای من نوشت و به خانه برگشتم تا ماه رجب رسید و دستورهای امام را آنگونه که گفته بود انجام دادم. شب هنگام خسته شدم و به خواب رفتم. در خواب جمعی از فرشتگان و صابران و شهدا و عباد را که بر آنها درود فرستاده بودم دیدم و نیز پیامبر(ص) را دیدم که به من فرمود:«ام داوود! این جماعت شفیعان تو هستند که برایت دعا کرده‌اند و مژده می‌دهند که حاجت تو برآورده شده است.» ام داوود گوید از خواب برخاستم به‌اندازه‌ای که یک سوار تیزرو از عراق به مدینه بیاید گذشت که ناگهان در باز شد و فرزندم بر من وارد گردید.»[۸]

اعمال ام‌داود

نوشتار اصلی: اعمال ام داوود

شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان، اعمال ام داود را ذیل اعمال روز ۱۵ رجب ذکر کرده است.[۹] شرط به‌جای آوردن اعمال ام‌داود در پانزده رجب این است که از روز ۱۳ رجب تا پانزدهم را روزه بگیرند.[۱۰] معمولا کسانی که از سیزده رجب به اعتکاف می‌روند در روز آخر اعتکاف‌شان(۱۵ رجب) اعمال ام داود را انجام می‌دهند.

پانویس

  1. محدثات شیعه، ص ۶۸، به نقل از عمدة الطالب، ص۱۲۰؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص۴۷۶؛ المجدی، ص۳۶ و ۸۹
  2. محدثات شیعه، ص ۶۸، به نقل از اعیان الشیعه، ج۳، ص۴۷۶ و ۴۷۷؛ ریاحین الشریعه، ج۳، ص۳۸۹
  3. قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، مشرقین، قم، ص ۲۰۸
  4. تستری، ج ۴، ص ۲۳۶
  5. قمی، ص ۲۵۰
  6. فضایل الاشهر الثلاثه، ص ۴۳
  7. فضایل الاشهر الثلاثه، ص ۳۶
  8. فضایل الاشهر الثلاثه، ص ۳۶
  9. نک: کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۴۴
  10. نک: کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۴۳

منابع

  • غروی نایینی، نهله، محدثات شیعه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ۱۳۷۵ش. (از روی نسخه کتابخانه دیجیتال نور)
  • قمی، عباس، کلیات مفاتیح الجنان، اسوه، قم. بی‌تا. (از روی نسخه کتابخانه دیجیتال نور)
  • صدوق،فضایل الاشهر الثلاثه، قم، مکتبة الداوری.

پیوند به بیرون