التفسیر الکاشف (کتاب)

از ویکی شیعه
(تغییرمسیر از الکاشف)
التفسیر الکاشف
اطلاعات کتاب
نویسندهمحمدجواد مغنیه
موضوعتفسیر قرآن
سبکتحلیلی
زبانعربی
مجموعه۷ جلد
اطلاعات نشر
ناشردارالکتاب الاسلامی
تاریخ نشر۱۴۲۴ق


التفسیر الکاشف تفسیر کامل قرآن به زبان عربی، اثر عالم شیعه محمد جواد مغنیه، در ۷ جلد. این تفسیر با رویکرد تربیتی و با گرایش تقریب‌گرایانه تألیف شده است.

درباره مؤلف

شیخ محمد جواد مَغنیه فرزند شیخ محمود از عالمان و مفسران شیعه در قرن چهاردهم قمری است. او در لبنان متولد شد و تحصیلات خود را در موطن خویش آغاز کرد و سپس به نجف رفت. پس از بازگشت به لبنان، منصب قضاوت و ریاست دادگستری را در آنجا عهده‌دار شد. شیخ جواد مغنیه دارای تألیفات بسیاری در علوم مختلف بوده و صاحب دو تفسیر الکاشف و المبین است. او در سال ۱۴۰۰ق درگذشت و در حرم امام علی(ع) دفن شد.[۱]

انگیزه تألیف

انگیزه او از این تفسیر، برطرف کردن نیاز مسلمانان به فهم کتاب الهی برای هدایت و نجات از ضلالت و گمراهی بیان شده و شیوه تربیتی و ارشادی این تفسیر، ناشی از همین هدف است. وی هدف اصلی خود را از ارائه این تفسیر، پاسخگویی به نیازهای جهان معاصر و اقناع نسل جدید و جوان می‌داند. مقدمه این تفسیر، حاوی مطالبی درباره عظمت قرآن، توقعات و نیازهای عصر و نسل جدید است.[۲]

علم تفسیر
تفسیرهای مهم
شیعیتفسیر ابو الجارودتفسیر قمیکتاب التفسیر (عیاشی)تفسیر التبیانتفسیر مجمع البیانتفسیر الصافیتفسیر المیزان
سنیتفسیر جامع البيان (طبری)المحرر الوجیز (ابن عطیه)تفسیر الجامع لأحكام القرآن (قرطبی)تفسير القرآن العظيم (ابن كثير)تفسیر جلالین (سیوطی)
گرایش‌های تفسیری
تفسیر تطبیقیتفسیر علمیتفسیر عصریتفسیر تاریخیتفسیر فلسفیتفسیر کلامیتفسیر عرفانیتفسیر ادبیتفسیر فقهی
روش‌های تفسیری
تفسیر قرآن به قرآنتفسیر رواییتفسیر عقلیتفسیر اجتهادی
شیوه‌های نگارش تفسیر
تفسیر ترتیبیتفسیر موضوعی
اصطلاحات علم تفسیر
اسباب نزولناسخ و منسوخمحکم و متشابهاعجاز قرآنجری و انطباقمکی و مدنی


روش مؤلف

روش مفسر اینگونه است که در آغاز، واژه‌های مشکل را معنا می‌کند، سپس اِعراب و نکات ادبی را توضیح می‌دهد، آنگاه به آیه و معنا و پیام آن می‌پردازد. همچنین مفسر، اهتمام فراوان به کمک گرفتن ازآیات دیگر و تفسیر قرآن به قرآن و احادیث مورد اطمینان دارد. بحث‌های موضوعی (تاریخی، اعتقادی، اخلاقی) درباره آیه هم مطرح شده است.[۳]

ویژگی‌ها

شیخ مغنیه در تفسیر آیات قرآن تا اندازه بسیاری تحت تأثیر مسائل سیاسی و اجتماعی است و از دسیسه‌ها و جنایات دشمنان اسلام در تحریف قرآن و اسلام سخن می‌گوید. وی در تقریب و وحدت بین مذاهب اسلامی کوشیده و خطر تعصب مذهبی برای وحدت اسلامی را بیان می‌کند.[۴]

دیگر ویژگی‌های ساختاری و محتوایی تفسیر الکاشف:

  • ساده‌نویسی و روان‌نگاری
  • حذف تفاسیر برگرفته از روایات جعلی
  • حذف تفاسیر غیرعلمی و مستند
  • حذف تفاسیر غیرمرتبط با موضوع و ناکارآمد
  • پرهیز از پُرگویی در مباحث تخصصی
  • معتبر بودن اسباب نزول یقین‌آور
  • قائل بودن به نزول تدریجی قرآن و باور نداشتن به نزول دفعی
  • بهره‌گیری از پرسش و پاسخ میان خود و مخاطبان
  • بیان قصص قرآنی
  • بررسی آیات الاحکام.[۵] [۶]

استفاده از تفاسیر شیعه و سنی

محمد جواد مغنیه به اقوال دیگر مفسران شیعه و سنی، تنها در صورتی اشاره کرده که نظر آنها را قبول داشته. گاهی اقوال آنان را در تایید قول خویش می‌آورد. برخی تفاسیر مورد استفاده وی عبارتند از مجمع البیان طبرسی، تفسیر فخر رازی، المنار، البحر المحیط، تفسیر طبری، آلاء الرحمن شیخ محمد جواد بلاغی، الدرّ المنثور سیوطی، روح البیان بروسوی، بیان السعاده، تفسیر مراغی، فی ظلال القرآن، و الکشاف.[۷] [۸]

منابع فقهی

مغنیه در تفسیر آیات الاحکام از منابع فقهی مهمی بهره برده است:

چاپ

این تفسیر نخستین بار در ۷ جلد در بیروت در انتشارات دارالعلم للملایین و در سال ۱۹۶۸م منتشر شد و پس از آن بارها تجدید چاپ گردید[۱۱]. نسخه مؤسسه دارالکتاب الاسلامی، در سال ۱۴۲۴ق مطابق با ۲۰۰۳م برای اولین بار در ایران و در تهران در ۷ جلد به بازار عرضه شد.

حسن مالوپا (درگذشت: ۲۰۲۱م) مبلّغ مکتب اهل‌بیت(ع) در منطقه شرق آفریقا و مترجم کتاب‌های اسلامی تفسیر الکاشف را به زبان سواحیلی ترجمه کرده است.[۱۲]

پانویس

  1. مغنیه، تجارب محمدجواد مغنیه، ص۵۳۴.
  2. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۷۳۹؛ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۵ و ۶.
  3. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج، ص۷۳۹.
  4. بهرامی، روش‌شناسی تفسیر «الکاشف»، ۱۳۸۰ش.
  5. بهرامی، روش‌شناسی تفسیر «الکاشف»، ۱۳۸۰ش.
  6. آقامیری، نگاهی به روش تفسیری الکاشف، ۱۳۸۴ش.
  7. سلیمی زارع، بررسی روش تفسیری و رویکردهای مغنیه در تفسیر «الکاشف».
  8. بهرامی، روش‌شناسی تفسیر «الکاشف»، ۱۳۸۰ش.
  9. بهرامی، روش شناسی تفسیر «الکاشف»، ۱۳۸۰ش.
  10. آقامیری، نگاهی به روش تفسیری الکاشف، ۱۳۸۴ش.
  11. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۷۳۹.
  12. همرهان مجمع؛ یادنامه شهدا و مرحومین مجمع جهانی اهل‌بیت، قم، مجمع جهانی اهل‌بیت، ۱۴۰۱ش.

منابع

  • آقامیری، سیده طاهره، نگاهی به روش تفسیری الکاشف، بینات، زمستان ۱۳۸۴ - شماره ۴۸.
  • بهرامی، محمد، روش‌شناسی تفسیر «الکاشف»، پژوهش‌های قرآنی، پاییز و زمستان ۱۳۸۰ - شماره ۲۷ و ۲۸.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، دوستان - ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • سلیمی زارع، مصطفی، بررسی روش تفسیری و رویکردهای مغنیه در تفسیر «الکاشف»، حدیث اندیشه، دوره جدید، بهار و تابستان ۱۳۸۶ - شماره ۳.
  • محمدجواد مغنیه، عبدالحسین مغنیه، تجارب محمدجواد مغنیه، انوار الهدی، ۱۳۸۵ش.
  • مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، تهران، دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
  • همرهان مجمع؛ یادنامه شهدا و مرحومین مجمع جهانی اهل‌بیت، قم، مجمع جهانی اهل‌بیت، ۱۴۰۱ش.

پیوند به بیرون