مقاله ضعیف
بدون رده
بدون جعبه اطلاعات
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
بدون استناد
شناسه ارزیابی نشده

حشد الشعبی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
الحشد الشعبی.jpg

بسیج مردمی عراق (به عربی: الْحَشْدُ الشَّعْبي) مجموعه نیروهای شبه‌نظامی داوطلب عراقی که در سال ۱۳۹۴ش (۲۰۱۵م) برای مقابله با حملات داعش به شهرهای عراق سازمان‌دهی شدند. این سازمان، در پاسخ به دعوت دولت عراق و آیت الله سیستانی مرجع شیعه، در نجف، در قالب نیرویی نظامی در کنار ارتش تشکیل شد. نیروهایی از همه طوایف و قومیت‌های عراقی در آن حضور دارند.

مفهوم‌شناسی

در زبان عربی «حشد» به معنای جماعت، گروه و جمعیت است[۱] و «شعب» نیز در عربی معاصر به معنای گروهی از مردم با مشترکاتی خاص است. این اصطلاح امروزه برای نیروهای بسیج مردمی در عراق به کار می‌رود.

زمینه پیدایش

نوشتار اصلی: داعش

در سال ۲۰۱۳ گروه داعش (دولت اسلامی عراق و شام) تاسیس شد. این گروه در ۹ ژوئن ۲۰۱۴ (۱۹ خرداد ۱۳۹۳) به شمال عراق حمله کرد و شهر موصل و برخی از مناطق این کشور را اشغال کرد[۲] و پس از آن، اماکن مقدس به ویژه مساجد و آرامگاه‌های مقدس را تخریب کرد. نیروهای داعش آرامگاه‌های یونس پیامبر، جرجیس، شیث پیامبر و بقعه یحیی بن زید در حومه شهر کوفه را منفجر کردند.[۳][۴] این وضع، حکومت عراق را بر آن داشت که بسیجی مردمی در کنار ارتش تشکیل دهد.

پایه‌گذاری

پایه گذاری الحشد الشعبی در عراق، سه مرحله داشته است:

دستور نخست وزیر

نوری مالکی نخست وزیر وقت عراق که فرماندهی نیروهای مسلح را نیز بر عهده داشت، طی حکمی فرمان تشکیل بسیج مردمی عراق برای رویارویی با تهدید داعش و جلوگیری از حمله به بغداد را صادر کرد. پس از این فرمان، نیروهای مردمی، بویژه با حضور کسانی که تجربه نظامی داشتند، شکل گرفت و به میدان جنگ با داعش روانه شد.[۵]

فتوای آیت الله سیستانی

الحشد الشعبی2.jpg

سه ماه پس از شروع فعالیت الحشد الشعبی، آیت الله سیستانی مرجع شیعه در نجف به وجوب کفایی جهاد، فتوا داد و از همه کسانی که توانایی جنگیدن داشتند، دعوت کرد، در کنار نیروهای ارتش به مقابله با داعش بپردازند. این فتوا از یکسو نقش بسزایی در ترغیب مردم به پیوستن به الحشد الشعبی داشت و از سوی دیگر به آن، مشروعیت بخشید.[۶]

مشروعیت قانونی

در سال ۲۰۱۵ هیئت‌ وزیران عراق تصویب کرد که سازمان الحشد الشعبی، سازمانی رسمی و مرتبط با نخست‌وزیر باشد. لذا این نیرو به‌صورت رسمی، بخشی از ساختار نیروهای مسلح عراق محسوب و وابسته به فرمانده کل نیروهای مسلح شد و بر این اساس، فعالیت این سازمان مشروع و تحت پوشش دولت و پارلمان است. در همین راستا دولت به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی دستور داده است تا تعاملی قوی با الحشد الشعبی داشته باشند.[۷]

ساختار

در مورد تعداد نیروهای الحشد الشعبی، آمارهای متفاوتی از صد هزار تا دو و نیم میلیون نفر ارایه شده است. همه طوایف دینی از شیعه و سنی و مسیحی و همه قومیت‌ها از عرب و کرد و ترکمن در الحشد الشعبی حضور دارند.

نیروهای تشکیل دهنده الحشد الشعبی بر دو قسمند:

۱- گروه‌های مسلح شناخته شده.
۲- جوانانی که به دعوت مرجعیت به کمک ارتش آمده‌اند.

برخی از این گروه‌های مسلح عبارتند از:

  • سازمان بدر
  • عصائب اهل الحق
  • کتائب حزب الله
  • قوات الشهید الصدر
  • حرکة النجباء
  • سرایا السلام
  • سرایا الجهاد
  • لواء علی الاکبر
  • سرایا العتبات
  • کتائب سیدالشهداء
  • کتائب التیار الرسالی
  • سرایا الخراسانی
  • سرایا عاشوراء
  • قوات وعدالله
  • فرقة العباس القتالیه[۸]

کادر رهبری

  • فالح فیاض: فرمانده الحشد الشعبی
  • ابو مهدی مهندس: معاون فرمانده
  • هادی عامری: دبیر کل سازمان بدر
  • قیس خزعلی: دبیر کل عصائب اهل الحق
  • ابوجاسم ناصری: دبیر کل قوات الشهید الصدر
  • اکرم کعبی: دبیر کل مقاومت اسلامی حرکه النجباء
  • احمد اسدی: سخنگوی رسمی الحشد الشعبی

دستاوردها

بسیج مردمی عراق در بسیاری از جنگ‌ها برای شکستن محاصره داعش یا آزادسازی شهرها نقش فعال داشته است. از جمله شکستن محاصره سامرا و آمرلی و آزادسازی جرف الصخر ( که بعدها به جرف النصر شهرت یافت) و بیجی و جنوب موصل و فلوجه و دیگر مناطق به ویژه در دو استان صلاح الدین و الانبار. الحشد الشعبی در عملیات‌های مهمی از جمله «لبیک یارسول‌الله» ۱ و ۲ شرکت داشته است. این موفقیت‌ها تا بدانجا بود که آمریکا نیز به آن اعتراف کرد.[۹]

آمار

  • بسیج مردمی عراق تا پایان سال ۲۰۱۵ بیش از ۴ هزار شهید و ۸ هزار زخمی داشته است.[۱۰]
  • از نظر تعداد داوطلبان، استان بصره بیشترین سهم را داشته است. بنابر برخی آمار تعداد آنان تا نیمه سال ۲۰۱۵م.، ۷۰۰ هزار نفر بوده است.[۱۱]
  • الحشد الشعبی تا پایان سال ۲۰۱۵ یعنی پس از حدود ۵۵۰ روز از تأسیس خود، ۱۹ شهر عراق را آزاد و امنیت ۵۲ راه مواصلاتی میان شهرها را برقرار کرده است. مساحت مناطق آزاد شده ۱۷۵۰۰ کیلومتر مربع (یک سوم مناطق تحت اشغال داعش) است.[۱۲]

پانویس

  1. ابن منظور، لسان العرب، ج۳، ص۱۵۰
  2. خبرگزاری ابنا
  3. تخریب ۳۰ مکان مذهبی عراق از سوی داعش
  4. داعش قبر یونس پیامبر را منفجر کرد
  5. مستند جدارالماء: مصاحبه با سران الحشد الشعبی
  6. مستند جدارالماء: مصاحبه با سران الحشد الشعبی
  7. مرکز بین المللی مطالعات صلح
  8. خبرگزاری تسنیم
  9. مستند جدارالماء: مصاحبه با سران الحشد الشعبی و پایگاه اینترنتی الحشد الشعبی
  10. پایگاه اینترنتی الحشد الشعبی
  11. شبکه العالم
  12. پایگاه اینترنتی الحشد الشعبی

منابع

پیوند به بیرون