مقاله ضعیف
پیوند کم
رده ناقص
بدون جعبه اطلاعات
بدون ناوبری
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع مردود
بدون استناد
جانبدارانه
شناسه ارزیابی نشده
نارسا
نیازمند خلاصه‌سازی

اعمال مسجد کوفه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

اعمال مسجد کوفه، مجموعه‌ای از زیارات، نمازها و دعاهایی است که در مسجد کوفه بجا آورده می‌شود.

ورود به مسجد کوفه

ورود به مسجد کوفه بهتر است از باب الثّعبان باشد.[۱] نام این در از قدیم باب الثعبان بوده و داستانش چنین است: هنگامی که امیرالمؤمنین (ع) بالای منبر بود، یکی از جنّیان به صورت اژدهایی از این در وارد مسجد شد، نزد حضرت آمد و سوالی پرسید؛ بعد از شنیدن جواب، از همین در بازگشت؛ از آن به بعد، این در «باب الثعبان» نام گرفت. این معجزه آشکار امیرالمؤمنین (ع) چنان بر معاویه گران آمد که برای تغییر نام این در، دستور داد فیلی را برای مدتی بر کنار آن در بستند و به مرور نام آن را به «باب الفیل» تغییر داد. این در با نام اصلی آن، باب الثّعبان شناخته می‌شود.[نیازمند منبع]

وقتی به سوی مسجد كوفه عازم شدی در حال رفتن «اللَّهُ أَكْبَرُ وَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ» می‌گويی. آنگاه كه به مسجد رسيدی در كنار در معروف به باب الفيل بايست اينگونه سلام بده:
سپس داخل مسجد شو و بگو:

اعمال مقام حضرت ابراهیم (ع)

آنگاه برو به طرف ستون چهارم نزديك باب الانماط كه روبروی ستون پنجم و به ستون حضرت ابراهيم (ع) معروف است و چهار ركعت نماز بخوان به اين ترتيب كه دو ركعت آن را با حمد و سوره قل هواللّه و دو ركعت ديگر را با حمد و سوره قدر.[۲] وقتی نماز را به پايان بردی تسبیحات حضرت زهرا (س) را ذكر و بعد اين گونه سلام كن:

«السَّلامُ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ الرَّاشِدِينَ الَّذِينَ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرَهُمْ تَطْهِيرا وَ جَعَلَهُمْ أَنْبِيَاءَ مُرْسَلِينَ وَ حُجَّةً عَلَى الْخَلْقِ أَجْمَعِينَ وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ»

و هفت مرتبه بگو: «سَلامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ.»

سپس بگو:

اعمال مقام دکة القضا

مقام دکة القضا

«دكّة القضا» دكّانچه‏اى در مسجد كوفه بوده كه امير مؤمنان (ع) روى آن مى‏نشستند و قضاوت می‌‏كردند و در آن محّل ستون كوتاهى وجود داشت كه بر آن آيه كريمه «انّ اللّه يامر بالعدل و الاحسان» نوشته شده بود. مشهور در ترتيب اعمال مسجد آن است كه پس از اعمال ستون چهارم به وسط مسجد مى‏روند و اعمال آنجا را بجا مى‏آورند و اعمال دكّة القضاء و بيت الطشت را در پايان همه اعمال پس از فراغت از مقام امام صادق (ع) به جا مى‏آورند. امّا اين فقير به همان ترتيبى كه‏ سيّد ابن طاووس در كتاب مصباح الزائر و علاّمه مجلسى در بحار و شيخ خضر در كتاب مزار نقل كرده‏اند ذكر مى‏كنم.اگر كسى بخواهد به ترتيب مشهور عمل نمايد، اعمال دكّة القضا و بيت الطشت را بعد از اعمال ستون چهارم بجا نياورد، در هر صورت بسوى دكّة القضا برو، و در آن محّل دو ركعت نماز، به حمد و هر سوره كه خواهى بخوان، چون فارغ شدى، تسبيح حضرت زهرا (س) را بجاى آور و بگو:

اعمال مقام بیت الطشت

اين محّل متصّل به دكّة القضا است. در اين‏جايگاه دو ركعت نماز بخوان و پس از سلام و تسبيح حضرت زهرا (س) بگو:

«اللَّهُمَّ إِنِّي ذَخَرْتُ تَوْحِيدِي إِيَّاكَ وَ مَعْرِفَتِي بِكَ وَ إِخْلاصِي لَكَ وَ إِقْرَارِي بِرُبُوبِيَّتِكَ وَ ذَخَرْتُ وِلايَةَ مَنْ أَنْعَمْتَ عَلَيَّ بِمَعْرِفَتِهِمْ مِنْ بَرِيَّتِكَ مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمْ لِيَوْمِ فَزَعِي إِلَيْكَ عَاجِلا وَ آجِلا وَ قَدْ فَزِعْتُ إِلَيْكَ وَ إِلَيْهِمْ يَا مَوْلايَ فِي هَذَا الْيَوْمِ وَ فِي مَوْقِفِي هَذَا وَ سَأَلْتُكَ مَادَّتِي [مَا زَكَى‏] مِنْ نِعْمَتِكَ وَ إِزَاحَةَ مَا أَخْشَاهُ مِنْ نَقِمَتِكَ وَ الْبَرَكَةَ فِيمَا رَزَقْتَنِيهِ وَ تَحْصِينَ صَدْرِي مِنْ كُلِّ هَمٍّ وَ جَائِحَةٍ وَ مَعْصِيَةٍ فِي دِينِي وَ دُنْيَايَ وَ آخِرَتِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.»

اعمال مقام معراج

اين مقام را كه دكّة المعراج گفته‏اند و ظاهرا به ملاحظه‏ آن است كه در شب معراج رسول خدا (ص) از خدا اذن طلبيد و در اين محلّ فرود آمد و دو ركعت نماز خواند.

دو ركعت نماز در وسط مسجد بجا مى‏آورى در ركعت اول حمد و توحيد و در ركعت‏ دوم حمد و سوره كافرون مى‏خوانى پس از سلام و تسبيح حضرت زهرا عليها السّلام بگو:

«اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلامُ وَ مِنْكَ السَّلامُ وَ إِلَيْكَ يَعُودُ السَّلامُ وَ دَارُكَ دَارُ السَّلامِ حَيِّنَا رَبَّنَا مِنْكَ بِالسَّلامِ اللَّهُمَّ إِنِّي صَلَّيْتُ هَذِهِ الصَّلاةَ ابْتِغَاءَ رَحْمَتِكَ وَ رِضْوَانِكَ وَ مَغْفِرَتِكَ وَ تَعْظِيما لِمَسْجِدِكَ اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ارْفَعْهَا فِي عِلِّيِّينَ وَ تَقَبَّلْهَا مِنِّي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.»

اعمال مقام حضرت آدم (ع)

ستون هفتم مقامى است كه حق تعالى در آن، توفيق توبه و بازگشت به آدم را عنايت فرمود، پس به جانب آن برو و پيش آن رو به قبله بايست و بگو:

سپس نزد اين ستون چهار ركعت نماز مى‏خوانى، در ركعت اول‏ (حمد و قدر و در ركعت دوم حمد و توحيد بخوان و در ركعت سوم و چهارم هم به همين ترتيب عمل كن، پس از فراغت از چهار ركعت و تسبيح حضرت زهرا (س) بگو:

پس به سجده برو و در سجده بگو:

پس هفتاد مرتبه بگو «يَا سَيِّدِي»

آنگاه سر از سجده بردار و بگو:

«يَا رَبِّ أَسْأَلُكَ بَرَكَةَ هَذَا الْمَوْضِعِ وَ بَرَكَةَ أَهْلِهِ وَ أَسْأَلُكَ أَنْ تَرْزُقَنِي مِنْ رِزْقِكَ رِزْقا حَلالا طَيِّبا تَسُوقُهُ إِلَيَّ بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ وَ أَنَا خَائِضٌ فِي عَافِيَةٍ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ»

در كتاب «مزار قديم» در دعاى اين مقام بعد از «يا كريم يا كريم يا كريم» و پيش از سجده ذكر شده دعاى‏ «اللّهم يا من تحلّ به عقد المكاره» كه از دعاهاى صحیفه سجادیه است. پس از آن فرمود: آنگاه بگو:

«اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ وَ لا أَعْلَمُ وَ تَقْدِرُ وَ لا أَقْدِرُ وَ أَنْتَ عَلامُ الْغُيُوبِ صَلِّ اللَّهُمَّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِي وَ ارْحَمْنِي وَ تَجَاوَزْ عَنِّي وَ تَصَدَّقْ عَلَيَّ مَا أَنْتَ أَهْلُهُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.»

سپس به سجده برو و بگو: «يا من يقدر على حوائج السّائلينتا آخر دعا.

احاديث‏ بسياری در فضيلت ستون هفتم، وارد شده است. شيخ كلينى به سند معتبر روايت كرده: امير مؤمنان (ع)، رو به اين ستون نماز مي‌خواند و چنان نزديك به آن مى‏ايستاد، كه بين آن حضرت و ستون فاصله در حدّى بود كه بزى عبور كند و در روايت معتبر ديگر وارد شده: هر شب شصت هزار فرشته، از عالم بالا نازل مى‏شوند و كنار ستون هفتم نماز مى‏خوانند و اين به صورتى است كه‏ تا قيامت به هر شصت هزار نفر يك بار نوبت مى‏رسد و فرصتى براى مراجعه دوباره آنان نيست.

در حديث معتبر از امام‏ صادق (ع) آمده: كه ستون هفتم مقام حضرت ابراهيم است. شيخ كلينى در كتاب كافى به سند صحيح از ابو اسماعيل سرّاج روايت‏ كرده: معاوية بن وهب دست مرا گرفت و گفت: ابو حمزه ثمالى دست مرا گرفت و گفت: اصبغ بن نباته دست مرا گرفت و ستون هفتم را به من نشان داد و گفت: اين ستون مقام حضرت امير مؤمنان است كه نزد آن نماز مى‏خواند و امام مجتبى (ع) كنار ستون پنجم نماز مى‏خواند و وقتى امير مؤمنان حضور نداشت، امام مجتبى به جاى آن حضرت نماز اقامه‏ مى‏كرد و آن از در كنده است.

اعمال مقام جبرئیل

مقام جبرئیل

ستون پنجم از جمله مکان‌های ممتاز مسجد كوفه است، كه بايد كنار آن نماز بخوانند و حاجات خود را از خدا بطلبند زيرا در روايات معتبر وارد شده است: محّل نماز حضرت ابراهيم خليل بوده و با روايات ديگر منافات ندارد، زيرا ممكن است‏ آن حضرت در همه اين مواضع نماز خوانده باشد. در حديث معتبر از امام صادق (ع) روايت شده: ستون پنجم مقام جبرييل است‏ و از روايت سطور گذشته استفاده مى‏شود كه مقام امام مجتبى (ع) است، آنچه از احاديث فهميده مى‏شود، اين است كه محل‏ ستون هفتم و پنجم از ساير مواضع مسجد شريف‏تر است.

سيّد ابن طاووس گفته است: نزد ستون پنجم دو ركعت نماز بخوان به حمد و هر سوره‏اى كه خواهى و پس از سلام و تسبيح بگو:

نقشه مقام های مسجد کوفه

اعمال مقام امام سجاد (ع)

ستون سوم مقام حضرت زين العابدين (ع) است. اين مقام از طرف قبله برابر با دكّه باب امير مؤمنان (ع) و از طرف‏ غرب مقابل با باب كنده بوده كه مسدود شده است. به هر حال در آنجا دو ركعت نماز به حمد و هر سوره‏اى كه خواهى بجاى آر و پس از سلام و تسبيح حضرت زهرا (س) بگو:

پس به سجده برو و طرف راست صورت را بر زمين بگذار و بگو:

«يَا سَيِّدِي يَا سَيِّدِي يَا سَيِّدِي صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِي وَ اغْفِرْ لِي»

و اين كلمات را با خشوع و گريه بسيار بگو،آنگاه طرف چپ صورت را بر زمين بگذار و باز اين كلمات را بگو، پس دعا كن به‏ آنچه كه خواهى.

برپايه بعضى مجموعه‏هاى غير معتبر و مشهور بين مردم، آن است كه در اين مقام بجا مى‏آورند عملى‏ را كه امام صادق (ع) تعليم يكى از اصحاب خود نموده، ولى اين عمل مقيّد به اين مقام نيست. و كيفيّت آن اين است كه از آن حضرت نقل شده كه به بعضى از اصحاب خود فرمودند: آيا بامداد دنبال حاجتى نمى‏روى كه به مسجد بزرگ كوفه گذر كنى؟ عرض كرد چرا، فرمود: در آن مسجد چهار ركعت نماز بخوان و بگو:

و همچنين مى‏گويى:

«غَدَوْتُ بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ غَدَوْتُ بِغَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَ لا قُوَّةٍ وَ لَكِنْ بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ يَا رَبِّ أَسْأَلُكَ بَرَكَةَ هَذَا الْبَيْتِ وَ بَرَكَةَ أَهْلِهِ وَ أَسْأَلُكَ أَنْ تَرْزُقَنِي رِزْقا حَلالا طَيِّبا تَسُوقُهُ إِلَيَّ بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ وَ أَنَا خَائِضٌ [خَافِضٌ‏] فِي عَافِيَتِكَ.»

اعمال مقام نوح (ع)

اعمال باب الفرج معروف به مقام نوح (ع): چون از عمل ستون سوم فارغ شدى، به دكّه باب‏ امير مؤمنان (ع) برو و آن صفّه‏اى است متصّل به درى كه از مسجد، به سوى خانه امير مؤمنان (ع) باز مى‏شده‏ است. پس چهار ركعت نماز بخوان به حمد و هر سوره كه خواستى، چون فارغ شدى، تسبيح حضرت زهرا (س) را بجا آورد و بگو:

نمازى ديگر در اين مقام وارد شده و آن دو ركعت است، پس از سلام و تسبيح بگو:

پس طرف راست صورت را بر زمين مى‏گذارى و مى‏گويى:

«اللَّهُمَّ إِنَّ يُونُسَ بْنَ مَتَّى عَبْدَكَ وَ نَبِيَّكَ دَعَاكَ فِي بَطْنِ الْحُوتِ فَاسْتَجَبْتَ لَهُ وَ أَنَا أَدْعُوكَ فَاسْتَجِبْ لِي بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ.»

آنگاه به آنچه مى‏خواهى دعا كن، سپس طرف چب صورت را بر زمين بگذار و بگو:

«اللَّهُمَّ إِنَّكَ أَمَرْتَ بِالدُّعَاءِ وَ تَكَفَّلْتَ بِالْإِجَابَةِ وَ أَنَا أَدْعُوكَ كَمَا أَمَرْتَنِي فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اسْتَجِبْ لِي كَمَا وَعَدْتَنِي يَا كَرِيمُ.»

سپس پيشانى را بر زمين بگذار و بگو:

«يَا مُعِزَّ كُلِّ ذَلِيلٍ وَ يَا مُذِلَّ كُلِّ عَزِيزٍ تَعْلَمُ كُرْبَتِي فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ [وَ آلِ مُحَمَّدٍ] وَ فَرِّجْ عَنِّي يَا كَرِيمُ.»

ذكر نمازى براى رفع حاجت در محلّ مذكور: و آن‏چنان است كه چهار ركعت نماز مى‏گذارى، پس از سلام و تسبيح‏ حضرت زهرا (س) بگو:

سپس به سجده مى‏روى و مى‏گويى:

«إِلَهِي قَدْ عَلِمْتَ حَوَائِجِي فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اقْضِهَا وَ قَدْ أَحْصَيْتَ ذُنُوبِي فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اغْفِرْهَا يَا كَرِيمُ.»

سپس طرف‏ راست صورت خود را بر زمين مى‏گذارى و مى‏گويى:

«إِنْ كُنْتُ بِئْسَ الْعَبْدُ فَأَنْتَ نِعْمَ الرَّبُّ افْعَلْ بِي مَا أَنْتَ أَهْلُهُ وَ لا تَفْعَلْ بِي مَا أَنَا أَهْلُهُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.»

سپس طرف چپ صورت خود را بر زمين مى‏گذارى و مى‏گويى:

«اللَّهُمَّ إِنْ عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِكَ فَلْيَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِكَ يَا كَرِيمُ.»

پس پيشانى را بر زمين مى‏گذارى و مى‏گويى:

«ارْحَمْ مَنْ أَسَاءَ وَ اقْتَرَفَ وَ اسْتَكَانَ وَ اعْتَرَفَ.»

محراب مسجد کوفه

اعمال محراب امير مؤمنان (ع)

در مكانى كه امير مؤمنان (ع) را ضربت زدند، دو ركعت نماز بخوان و پس از سلام و تسبيح حضرت زهرا (س) بگو:

«يَا مَنْ أَظْهَرَ الْجَمِيلَ وَ سَتَرَ الْقَبِيحَ يَا مَنْ لَمْ يُؤَاخِذْ بِالْجَرِيرَةِ وَ لَمْ يَهْتِكِ السِّتْرَ وَ السَّرِيرَةَ يَا عَظِيمَ الْعَفْوِ يَا حَسَنَ التَّجَاوُزِ يَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ يَا بَاسِطَ الْيَدَيْنِ بِالرَّحْمَةِ يَا صَاحِبَ كُلِّ نَجْوَى يَا مُنْتَهَى كُلِّ شَكْوَى يَا كَرِيمَ الصَّفْحِ يَا عَظِيمَ الرَّجَاءِ يَا سَيِّدِي صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ افْعَلْ بِي مَا أَنْتَ أَهْلُهُ يَا كَرِيمُ.»

سپس مناجات حضرت علی در مسجد کوفه را بخوان.

اعمال مقام امام صادق (ع)

مقام امام صادق (ع) در نزديكى مسلم بن عقيل است. در آنجا دو ركعت نماز بجاى آر و پس از سلام و تسبيح حضرت زهرا (س) بگو:

نماز حاجت در مسجد کوفه

از امام صادق (ع) روايت شده است: كسى‏ كه در مسجد كوفه دو ركعت نماز بخواند در هر ركعت سوره‌‏هاى حمد و فلق و ناس و توحید و قدر و اعلى‏ را خوانده و سلام دهد و تسبيح حضرت زهرا (س) بگويد، از خدا هر حاجتى را بطلبد، خدا حاجتش را برآورده و دعايش را مستجاب خواهد كرد.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. زیرا از علی(ع) روايت شده است که فرمود: «ادخل الي جامع الكوفة من الباب الاعظم فانّه روضة من رياض الجنة.»، من از در بزرگ (باب الفيل) به مسجد كوفه وارد می‌شوم چون آن در باغی از باغ‌های بهشت است. بحارالانوار، ج۹۷، ص۴۰۹.
  2. روايت شده است که امام صادق(ع) در زمان حكومت سفاج به مسجد كوفه آمدند و از باب الفيل وارد شدند و در كنار ستون چهارم نماز خواندند و از آن حضرت نقل شده است كه فرمودند: اين ستون حضرت ابراهيم (ع) است. المزارالكبير، ص۱۶۲.

منابع

  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، اعمال مسجد کوفه.

پیوند به بیرون