مسجد الخضراء (نجف)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مَسْجدُالخَضْراء
مسجد الخضراء.jpg
اطلاعات اوليه
بنيانگذار: خضراء، خواهر عمران بن شاهین (بنا به قولی)
کاربری: مسجد • مدرس
مشخصات
مساحت: ۱۶۶متر مربع
وضعیت: فعال
امکانات: کتابخانه
معماری
معمار: حسین لرزاده (بازسازی)

مَسْجدُالخَضْراء یا جامع‌الخضراء (مسجد سبز) از مساجد قدیمی نجف که اکنون بخشی از حرم امیرالمؤمنین(ع) و محل دفن سید ابوالقاسم خویی است. مسجد الخضراء محل تدریس آیت‌الله خویی نیز بوده است. این مسجد پس از سقوط حکومت بعث عراق به اهتمام آیت‌الله سیستانی بازگشایی شد.

مسجد خضرا اکنون بخشی از حرم امیرالمؤمنین(ع) است

علت نام‌گذاری

علت نام‌گذاری مسجد معلوم نیست. نقل شده چون این مسجد بعد از بنای عمارت حرم ساخته شده، مسجد الحضرة (مسجد حرم، مردم عراق به حرم، حضرة می‌گویند) نام گرفته و بعدها این نام نزد مردم تغییر کرده و مسجد خضرة (الخضراء/سبز) شده باشد.[۱] برخی نیز احتمال داده‌اند وجود رنگ سبز در بخشی از این مسجد سبب این نام‌گذاری شده است.[۲]

علت دیگر اینکه در آن فضا، سبزی کشت شده بود و یا بازارچه سبزی‌فروش‌ها وجود داشت و به مسجد خضرة (سبزی) نام گرفت.[۳][۴]

نظر چهارم این است که این مسجد را الخضراء، خواهر عمران بن شاهین بنا نهاد و به این نام معروف شد.[۵]

تخریب و بازسازی

آیت‌الله سید ابوالقاسم خویی درحال تدریس در مسجد خضراء نجف

در ماه رجب سال ۱۳۶۸ق حکومت وقت، بخشی از مسجد را برای توسعه خیابان اطراف حرم تخریب کرد و نیمی از مغازه‌ها، خانه‌ها و آرامگاه‌ها در سمت شرقی حرم از بین رفت. بخش باقی‌مانده شامل مسجدی با شبستانی کوچک و دیوارهای قطور و حیاطی نسبتا بزرگ بود.[۶]

آیت‌الله خوئی، در سال ۱۳۸۵ق دستور بازسازی مسجد تحت نظارت شیخ احمد انصاری قمی را داد و با نقشه لرزاده و کمک نیکوکاران ایرانی نظیر حسین کاشانی مجددا ساخته شد.[۷]

آیت‌الله خوئی در این مسجد نماز جماعت می‌خواند و دروس حوزه علمیه را تدریس می‌کرد. وی بعدها به علت بیماری، تدریس را ترک کرد و داماد او سید نصرالله مستنبط جای تدریس را گرفت. بعد از درگذشت سید مستنبط، آیت‌الله خوئی، آیت‌الله سیستانی را برای تدریس و اقامه نماز جماعت گماشت. ایشان هم چندین سال در این مسجد به تدریس و اقامه نماز جماعت پرداخت تا اینکه سازمان اوقاف وابسته به رژیم بعث به بهانه ترمیم و بازسازی، مسجد را بست.[۸]

معماری

این مسجد دو درب دارد. درب داخلی که به صحن راه دارد و در ایوان سوم سمت شرقی، جنب آرامگاه سید ابوالقاسم خویی است. این درب، از طریق یک راهروی کوچک به آرامگاه آیت‌الله خوئی و از طرف دیگر به مسجد راه دارد. درب دوم در دیوار خارجی واقع است. بعد از این درب، حیاطی قراردارد که شامل وضوخانه و کفش‌داری بوده و بالای آن طبقه دوم قرار دارد. سقف حیاط به شکل مثلث بوده و از شیشه و چارچوب‌های آهنی ساخته شده است.

در کنار حیاط، مسجد به مساحت ۱۶۶متر مربع قرار دارد و محراب مسجد با کتیبه‌های قرآنی و نقش‌های اسلیمی[یادداشت ۱] تزیین شده است. در گوشه‌ محراب مسجد نوشته شده که بازسازی مسجد الخضراء به دستور آیت الله خوئی بوده است.

در قسمت مقابل محراب این جمله نوشته شده است: بازسازی این مسجد مبارک به تلاش حجة الاسلام شهید أحمد الانصاری به سال ۱۳۸۵ هجری روی داد.[۹]

آیت الله سیستانی در مسجد الخضراء

بازگشایی

این مسجد که در زمان حکومت حزب بعث عراق بسته بود، بعد از سقوط صدام، به دستور آیت‌الله سیستانی تعمیر گردید و دوشنبه ۱ جمادی‌الاول سال ۱۴۲۷ق بازگشایی گردید و نماز جماعت به امامت سید حسن مرعشی در آن اقامه شد.[۱۰]

کتابخانه

کتابخانه مسجد به همت احمد انصاری قمی در سال ۱۳۸۶ق در طبقه دوم مسجد خضراء تشکیل شد که شامل مخزن و سالن مطالعه بود. این کتابخانه در پی توسعه اطراف حرم تخریب شد.[۱۱]

پانویس

  1. آل محبوبه، ماضی النجف، ج۱، ۱۹۸۶م، ص۱۰۳.
  2. انصاری قمی، موقوفات ایرانیان در عراق (۱ - نجف اشرف)، ۱۳۷۳ش.
  3. انصاری قمی، موقوفات ایرانیان در عراق (۱ - نجف اشرف)، ۱۳۷۳ش.
  4. پایگاه رسمی آستان قدس علوی.
  5. پایگاه رسمی آستان قدس علوی.
  6. انصاری قمی، موقوفات ایرانیان در عراق (۱ - نجف اشرف)، ۱۳۷۳ش.
  7. انصاری قمی، موقوفات ایرانیان در عراق (۱ - نجف اشرف)، ۱۳۷۳ش.
  8. پایگاه رسمی آستان قدس علوی.
  9. پایگاه رسمی آستان قدس علوی.
  10. پایگاه رسمی آستان قدس علوی.
  11. انصاری قمی، موقوفات ایرانیان در عراق۲، ، ۱۳۷۳ش.
  1. اِسلیمی نقش تزیینی به شکل گیاه با ساقه‌های مارپیچی است که ابتدا و انتهای آن مشخص نیست.

منابع

  • آل محبوبه، جعفربن باقر، ماضی النجف و حاضرها، بیروت، ۱۹۸۶م.
  • انصاری قمی، محمدرضا، موقوفات ایرانیان در عراق: ۲ - نجف اشرف، وقف میراث جاویدان، تابستان ۱۳۷۳ - شماره ۶.
  • انصاری قمی، محمدرضا، موقوفات ایرانیان در عراق، وقف میراث جاویدان، بهار ۱۳۷۳ - شماره ۵.