غناء (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
غناء
درسنامه غناء.jpeg
اطلاعات کتاب
نام‌های دیگر: درس‌نامه غناء و موسیقی، کتاب غناء و موسیقی
نویسنده: سید علی حسینی خامنه‌ای
تاریخ نگارش: ۱۳۹۴-۱۳۹۸ش
موضوع: غناء و موسیقی
سبک: متن درس خارج فقه
زبان: فارسی
تعداد جلد: تک‌جلدی
اطلاعات نشر
ناشر: انتشارات فقه روز
محل نشر: تهران
تاریخ نشر: بهار ۱۳۹۸ش
نوبت چاپ: اول
شمارگان: ۳۰۰۰

غناء یا درس‌نامه غناء و موسیقی متن منتشرشده درس خارج فقه آیت‌الله خامنه‌ای درباره غناء و موسیقی است. در این کتاب با استناد به حدود صد حدیث، مفهوم غناء و موسیقی حرام تبیین شده است. همچنین احادیث مذکور و نظریات فقیهان بررسی و به ۴۸ پرسش مرتبط با این مباحث پاسخ داده‌ است.

نویسنده

آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی و از مراجع تقلید شیعه است.[۱] وی از ۱۳۶۹ش تدریس خارج فقه را آغاز کرد و به تدریس ابواب جهاد، قصاص، مکاسب محرمه و نماز مسافر پرداخته است.[۲]

معرفی کتاب

درس‌نامه‌ی غناء، متن تنظیم‌شده ۷۵ جلسه تدریس درس خارج فقه آیت‌الله خامنه‌ای است که از ۴ آذر ۱۳۸۷ش تا ۶ بهمن ۱۳۸۸ش تدریس شده است.[۳] این کتاب، مفهوم غناء و موسیقی حرام را تبیین و زوایای آن را بررسی می‌کند.[۴] در ضمنِ بررسی احادیث، به کتاب‌ها و اقوال فقیهان شیعه استناد شده است.[۵] در پایان کتاب نیز مسئله رقص مورد بررسی قرار گرفته است.[۶]

به گفته رضا مختاری از نویسندگان کتاب «غنا، موسیقی»،[یادداشت ۱] آیت‌الله خامنه‌ای روایات کتاب «غنا، موسیقی» را محور درس خارج خود قرار داده [۷] و علاوه بر بررسی دِلالی و سندی این روایات و نظرات فقها، به وجه تاریخی مسئله غناء و موسیقی که به فهم درست روایات کمک می‌کند، نیز توجه داشته است.[۸]

محتوا

در این کتاب به مباحث غناء، موسیقی و رقص پرداخته شده است. آیت‌الله خامنه‌ای در درس خارج فقه غناء، احادیث مربوط به غناء را به پنج دسته تقسیم کرده سپس به تحلیل و بررسیِ سندی و دلالیِ حدود ۱۰۰ حدیث پرداخته است:

  1. روایات وارده در ذیل آیات؛ شامل روایات مربوط به تفسیر آیات[۹] ( وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ[۱۰] - لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ[۱۱] - لَهْوَ الْحَدِيثِ[۱۲] - وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا[۱۳]) و روایات مربوط به استشهاد به آیات[۱۴]
  2. روایات غیر وارد در ذیل آیات (روایات مربوط به حرام بودن غناء)[۱۵]
  3. روایات استماع غناء (شنیدن غناء)[۱۶]
  4. روایات کسب مُغنّیه (کسب درآمد از غناء)[۱۷]
  5. روایات مربوط به غناء در قرآن (غناء در قرائت قرآن).[۱۸]

ویژگی‌ها

ویژگی‌هایی برای کتاب غناء برشمرده شده است:

  • محور بودن روایات مربوط به مباحث غناء (۱۰۰ روایت)
  • معرفی شاخص‌های مختلف غناء و موسیقی حرام
  • جامعیت آراء و نظریات فقهای متقدم و متأخر شیعه
  • پاسخ به ۴۸ پرسش مرتبط با غناء و موسیقی حرام
  • تنظیم کتاب در ساختار درس‌نامه.[نیازمند منبع]

مهمترین دیدگاه‌ها

برخی از نظریات آیت‌الله خامنه‌ای در این کتاب عبارتند از:

غناء

  • غناء، حرام است؛ اما حرمت همه انواع آن از این احادیث فهمیده نمی‌شود.[۱۹]
  • ملاک اصلی حُرمتِ غناء، لهوی و باطل بودن آن به معنای «خارج کردن انسان از مسیر الهی» است.[۲۰] عبارت «اضلال عن سبیل‌الله؛ خارج کردن انسان از مسیر خدا» کلیدواژه نظر فقهیِ وی درباره غناست. به عبارت دیگر «غنا» به‌خودیِ خود حرام نیست و «اضلال عن سبیل‌الله» سببِ حرمت آن است.[۲۱]
  • تشخیصِ لهوی بودن و «اِضلال عن سبیل‌الله» با یکی از موارد تحریک شهوت، سوق دادن به فعل حرام، بازداشتن از انجام واجبات و ایجاد بی‌مبالاتی نسبت به دین، فهمیده می‌شود.[۲۲]
  • موارد مشکوک، حکم حرمت ندارد و در آنها اصل برائت جاری می‌شود.[۲۳]

موسیقی

  • ملاک موسیقی حرام، سوق دادنِ فضا به سمت بی‌مبالاتی در دین و گناه است.[۲۴] موسیقی به‌خودیِ‌خود حرام نیست و تا عنوانِ «سوق دادن به گناه و بی‌مبالاتی به دین» صِدق نکند، نمی‌توان به حرمت آن فتوا داد.[نیازمند منبع]
  • مرجع تشخیص غنا و موسیقیِ حرام عُرف است[۲۵] و اگر مکلف شک کرد که موسیقی از نظر عرف مردم «مُضِل عن سبیل‌الله» است یا نه، اصل حلیّت جاری می‌شود.[۲۶]

رقص

  • رقص حرام است و ملاک در حرمت آن لهوی بودن آن است، به خلاف رقص زن برای شوهر که لهوی نیست.[۲۷]

انتشار

کتاب غناء در سال ۱۳۹۸ش توسط مؤسسه پژوهشی فرهنگی-انقلاب اسلامی در ۵۶۰ صفحه منتشر شد. این کتاب نخستین اثر از سلسله دروس فقهی آیت‌الله خامنه‌ای است که این مؤسسه منتشر کرد.[۲۸]

پانویس‌

  1. آرشیو مرکز اسناد، شماره ۱۲۲۶؛ بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۷۸.
  2. نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای khamenei.ir
  3. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، مقدمه کتاب، غ.
  4. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، مقدمه کتاب، ض.
  5. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، مقدمه کتاب، ض.
  6. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۵۱۱.
  7. تلاش بی‌نظیر آیت‎الله خامنه‌ای برای فقه موسیقی/ مفصل‌ترین درس خارج فقه در موضوع غناء خبر آنلاین.
  8. تلاش بی‌نظیر آیت‎الله خامنه‌ای برای فقه موسیقی/ مفصل‌ترین درس خارج فقه در موضوع غناء خبر آنلاین.
  9. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۸.
  10. سوره حج آیه ۳۰.
  11. سوره فرقان آیه ۷۲.
  12. سوره لقمان آیه ۶.
  13. سوره فرقان آیه ۷۲.
  14. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۸۵.
  15. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۹۹.
  16. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۱۱۰.
  17. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۱۳۹.
  18. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۱۵۵.
  19. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۱۷۰.
  20. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۲۵۲.
  21. برشی از کتاب «غنا» رهبری نسیم آنلاین
  22. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۴۴۴.
  23. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۳۳۷.
  24. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۴۴۴.
  25. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۴۶۵.
  26. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۴۶۶.
  27. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، ص۵۲۵.
  28. خامنه‌ای، غناء، ۱۳۹۸ش، مقدمه.
  1. «کتاب غنا، موسیقی» پژوهشی است در ۴ جلد به کوشش رضا مختاری و محمد رضا نعمتی که توسط انتشارات بوستان کتاب عرضه گردیده است.

منابع