سید محمد خامنهای
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | سید محمد حسینی خامنهای |
| زادروز | ۳ دی سال ۱۳۱۴ش |
| شهر تولد | مشهد |
| خویشاوند سرشناس | آیتالله سید علی خامنهای (برادر)، سید جواد حسینی (پدر) و سید مجتبی خامنهای (برادرزاده) |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات سیاسی | |
| مناصب | عضو مجلس خبرگان رهبری و نماینده مجلس شورای اسلامی |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | آیتالله بروجردی، امام خمینی، علامه طباطبایی و سید محمدهادی میلانی |
| تألیفات | بیش از ۴۰ کتاب و ۱۰۰ مقاله |
سید محمد خامنهای، فقیه، حقوقدان و پژوهشگر حوزه فلسفه و عرفان اسلامی است. او عضو شورای تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مجلس خبرگان رهبری و نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی بود.
خامنهای در سال ۱۳۱۴ش در مشهد متولد شد و تحصیلات حوزوی را در مشهد و قم گذراند. او از شاگردان آیتالله بروجردی، امام خمینی، علامه طباطبایی و سید محمدهادی میلانی به شمار میرفت و در سال ۱۳۳۸ش به اجتهاد رسید. همچنین در سال ۱۳۴۷ش کارشناسی حقوق قضایی را از دانشگاه تهران دریافت کرد.
از جمله مسئولیتهای علمی او میتوان به تأسیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا اشاره کرد. همچنین ۴۲ عنوان کتاب و بیش از ۱۰۰ مقاله از وی منتشر شده که شماری از آنها به زبانهای مختلف ترجمه شدهاند.
تحصیلات و فعالیتهای علمی
سید محمد حسینی خامنهای در سوم دی سال ۱۳۱۴ش در مشهد و در خانوادهای روحانی و اهل علم در مشهد متولد شد.[۱] نسب او با کمتر از سی واسطه به امام سجاد(ع) میرسد. تحصیلات دینی را در سالهای (۱۳۲۴-۱۳۲۹ش) نزد پدرش، سید جواد حسینی، آغاز کرد و در مدرسه علمیه نواب شهر مشهد ادامه داد. سپس از محضر استادانی چون سید محمدهادی میلانی (۱۲۷۴-۱۳۵۴ش)، شیخ هاشم قزوینی (۱۲۷۰-۱۳۳۹ش) و میرزا جوادآقا تهرانی (۱۲۸۳-۱۳۶۸ش) بهره برد. در سال ۱۳۳۴ش برای ادامه تحصیلات حوزوی به قم رفت و در درس آیتالله بروجردی (۱۲۵۴ش-۱۳۴۰ش)، امام خمینی، نخستین رهبر جمهوری اسلامی ایران، مرتضی حائری یزدی، فرزند موسس حوزه علمیه قم، و علامه طباطبایی شرکت کرد و در سال ۱۳۳۸ش به درجه اجتهاد رسید.[۲]
سید محمد خامنهای در کنار تحصیلات حوزوی، در سال ۱۳۴۷ش کارشناسی حقوق قضایی را از دانشگاه تهران دریافت کرد[۳] و در فلسفه و عرفان اسلامی نیز تحصیلات عالی داشت.[۴] حوزه فعالیت علمی او فلسفه و عرفان اسلامی با گرایش حکمت متعالیه، حقوق و فقه[۵] و تاریخ و اندیشه فلسفی ایران بود.[۶]
خامنهای در ترجمه برخی جلدهای آغازین تفسیر المیزان نیز مشارکت داشت[۷] و پس از انقلاب در دانشگاههای علامه طباطبایی و دانشگاه الزهرا تدریس کرد.[۸] از آثار او میتوان به امام علی(ع) و صلح جهانی، حکمت متعالیه و ملاصدرا، سیر حکمت در ایران و جهان، انسان در گذرگاه هستی و فلسفه زن بودن اشاره کرد.[۹] بیش از ۱۰۰ مقاله نیز از او منتشر شده است.[۱۰]
فعالیتهای سیاسی و فرهنگی
سید محمد خامنهای پیش از انقلاب اسلامی ایران در فعالیتهای سیاسی حضور داشت و از مواضع سید ابوالقاسم كاشانى (۱۲۶۴-۱۳۴۰ش) در ملیشدن صنعت نفت حمايت كرد.[۱۱] او در سال ۱۳۴۲ش همراه با برادرش، سید علی خامنهای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، و هاشمی رفسنجانی و جمعی از روحانیان فعال در نهضت امام خمینی، یک تشکیلات مخفی برای هماهنگی فعالیتهای سیاسی تشکیل داد.[۱۲] این مجموعه با نامهای «گروه یازده نفره»،[۱۳] «انجمن سری یازده نفره»[۱۴] و «هیأت مُدرِّسین» معرفی شده و زمینه شکلگیری جامعه مدرسین حوزه علمیه قم را فراهم کرد.[۱۵]
خامنهای در سال ۱۳۵۴ش، مؤسسه تحقیقاتی حقوق اسلام را تأسیس کرد[۱۶] و پس از دستگيرى برخى از افراد این مؤسسه توسط ساواک، به دعوت مرتضى مطهرى در حسينیه ارشاد به كارهاى علمى و فرهنگى پرداخت.[۱۷] همچنین از او به عنوان یکی از مؤسسان مؤسسه در راه حق یاد شده است.[۱۸] پس از انقلاب اسلامی، به فرمان امام خمینی به عضویت شورای تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران درآمد و در تدوین پیشنویس قانون اساسی مشارکت داشت.[۱۹]
سید محمد خامنهای افزون پیش از انقلاب اسلامی، وکیل پایه یک دادگستری بود[۲۰] و پس از انقلاب در تأسیس و فعالیت دادسرای انقلاب مشارکت داشت.[۲۱] در دو دوره نخست مجلس شورای اسلامی،[۲۲] نماینده مردم مشهد بود.[۲۳] همچنین از اعضای مجلس خبرگان رهبری بود.[۲۴] در ۲۰ دیماه سال ۱۳۶۰ش، هنگام رفتن به مجلس شورای اسلامی، توسط سازمان مجاهدین خلق ترور و مجروح شد.[۲۵]
خامنهای در سال ۱۳۷۳ش بنیاد حکمت اسلامی صدرا را تأسیس کرد[۲۶] و ریاست آن را بر عهده گرفت.[۲۷] ریاست بنیاد ایرانشناسی نیز از دیگر مسئولیتهای او بود.[۲۸] همچنین صاحب امتیازی و مدیریت مجلههای «مسائل ایران»[۲۹] «خِرَدنامه صدرا»[۳۰] و «تاریخ فلسفه» را بر عهده داشت.[۳۱]
آثار منتشرشده درباره او
سید محمد خامنهای موضوع مستند تلویزیونی «سعادتمندان» است که از شبکه قرآن و معارف سیما تولید و پخش شده است.[۳۲] همچنین آثاری مانند «اندیشهنامه حضرت آیتالله سید محمد خامنهای»[۳۳] و «خاطرات آیتالله سیدمحمد خامنهای»[۳۴] به زندگی، فعالیتهای علمی و سیاسی او پرداختهاند.
پانویس
- ↑ «ماجرای ترور...»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «آشنایی با رئیس بنیاد...»، وبگاه بنیاد ایرانشناسی.
- ↑ «آشنایی با رئیس بنیاد...»، وبگاه بنیاد ایرانشناسی.
- ↑ «ماجرای ترور...»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «سیدمحمد حسینی خامنهای»، وبگاه اندیشوران.
- ↑ «آشنایی با رئیس بنیاد...»، وبگاه بنیاد ایرانشناسی.
- ↑ شمس، سیری در سیره علمی و عملی علامه طباطبایی، ۱۳۸۷ش، ص۴۸۰.
- ↑ «درباره ریاست»، وبگاه بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
- ↑ «آشنایی با رئیس بنیاد...»، وبگاه بنیاد ایرانشناسی.
- ↑ «درباره ریاست»، وبگاه بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
- ↑ «وضعیت زندانیهای انقلاب در مدرسه رفاه»، وبگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «منتظری چگونه اولین رئیس جامعهی مدرسین شد؟»، وبگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ آذرشب، خون دلی که لعل شد، ۱۳۹۸ش، ص۸۰.
- ↑ «انجمن سّری یازده نفره...»، وبگاه موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی؛ همچنین بنگرید به: هاشمی رفسنجانی، دوران مبارزه، ۱۳۷۶ش، ج۱، ص۱۹۵.
- ↑ وفایی، آیةالله مشکینی...، ۱۳۹۰ش، ص۲۷.
- ↑ «موضوع رأی ندادن ۹۹ نفر...»، وبگاه تابناک.
- ↑ «وضعیت زندانیهای انقلاب در مدرسه رفاه»، وبگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ جعفریان، جشننامه، ۱۳۹۴ش، ص۷۳.
- ↑ «ماجرای ترور...»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «سیدمحمد حسینی خامنهای»، وبگاه اندیشوران.
- ↑ «سرنوشت ساواک بعد از انقلاب چه شد؟»، وبگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «آشنایی با رئیس بنیاد...»، وبگاه بنیاد ایرانشناسی.
- ↑ حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۷۲۵.
- ↑ «زندگینامه...»، وبگاه همشهری آنلاین.
- ↑ هاشمی، عبور از بحران، ۱۳۷۸ش، ص۴۳۶.
- ↑ «معرفی بنیاد ملاصدرا»، وبگاه بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
- ↑ «ماجرای ترور...»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «زندگینامه...»، وبگاه همشهری آنلاین.
- ↑ «سیدمحمد حسینی خامنهای»، وبگاه اندیشوران.
- ↑ «زندگینامه...»، وبگاه همشهری آنلاین.
- ↑ «آشنایی با رئیس بنیاد...»، وبگاه بنیاد ایرانشناسی.
- ↑ ملکوتی، مستند «سعادتمندان»، قسمت ۵.
- ↑ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، زندگینامه و خدمات علمی...، ۱۳۹۵ش، ج۲، ص۶۳۴.
- ↑ «خاطرات آیتالله...»، خبرگزاری دفاع مقدس.
منابع
- آذرشب، محمدعلی، خون دلی که لعل شد: خاطرات حضرت آیتالله سید علی خامنهای از زندانها و تبعید دوران مبارزات انقلاب اسلامی، تهران، انقلاب اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۹۸ش.
- «آشنایی با رئیس بنیاد ایرانشناسی»، وبگاه بنیاد ایرانشناسی، تاریخ بازدید: ۶ مرداد ۱۴۰۵ش.
- انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، زندگینامه و خدمات علمی...، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۹۵ش.
- جعفریان، رسول، جشننامه: آیتالله شیخ ابراهیم امینی، قم، مورخ، ۱۳۹۴ش.
- حائری، علی، روزشمار شمسی، قم، دفتر عقل، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.
- «خاطرات آیتالله سیدمحمد خامنهای برادر رهبر انقلاب»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۲ش، تاریه بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ش.
- خسروشاهی، هادی، خاطرات مستند سید هادی خسروشاهی، قم، کلبه شروق، ۱۳۹۸ش.
- «درباره ریاست»، وبگاه بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تاریخ بازدید: ۹ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «زندگینامه: سید محمد حسینی خامنهای (۱۳۱۴ -)»، وبگاه همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۳۹۲ش، تاریخ بازدید: ۶ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «سرنوشت ساواک بعد از انقلاب چه شد؟»، وبگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ بهمن ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «سیدمحمد حسینی خامنهای»، وبگاه اندیشوران، تاریخ بازدید: ۶ مرداد ۱۴۰۵ش.
- شمس، مراد علی، سیری در سیره علمی و عملی علامه طباطبایی از نگاه فرزانگان، قم، اسوه، ۱۳۸۷ش.
- «معرفی بنیاد ملاصدرا»، وبگاه بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تاریخ بازدید: ۹ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «ماجرای ترور برادر رهبر معظم انقلاب»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۴ دی ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۶ مرداد ۱۴۰۵ش.
- ملکوتی، امید، مستند «سعادتمندان»، به کارگردانی امید ملکوتی، ۱۳۹۷ش، نمایش دادهشده در شبکه قرآن و معارف سیمای جمهوری اسلامی ایران.
- «منتظری چگونه اولین رئیس جامعهی مدرسین شد؟»، وبگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۷ مهر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ش.
- وفایی، مرتضی، آیهالله مشکینی در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، الهادی، ۱۳۹۰ش.
- «وضعیت زندانیهای انقلاب در مدرسه رفاه»، وبگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۷ استفند ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، دوران مبارزه؛ خاطرات تصویرها، اسناد، گاه شمار، تهران، معارف انقلاب، ۱۳۷۶ش.
- هاشمی، یاسر، عبور از بحران: کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی ۱۳۶۰ش، تهران، ۱۳۷۸ش.
| خویشاوندان سرشناس | سید جواد خامنهای (پدر) • سید مجتبی خامنهای (فرزند) • سید احمد بن زینالعابدین علوی (جد مادری) • سید هاشم میردامادی نجفآبادی (پدربزرگ مادری) • محمد خیابانی (شوهرعمه) • سید محمد خامنهای (برادر) • خاندان خامنهای • خدیجه میردامادی (مادر) |  |
|---|---|---|
| استادان | ||
| آثار و اندیشهها | آثار آیتالله خامنهای • ترجمه کتاب صلح امام حسن(ع) • پیشوای صادق • کتاب انسان ۲۵۰ ساله • فلسطین • طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن • حدیث ولایت • آفتاب در مصاف • غناء • نامهای برای تو • بیانیه گام دوم انقلاب • فتوای حرمت اهانت به مقدسات اهلسنت • نظریه انسان ۲۵۰ ساله • جهاد تبیین • حماسه امام سجاد • همرزمان حسین • اقتصاد مقاومتی • فتوای حرمت ساخت و بهکارگیری سلاح هستهای • دو امام مجاهد • نامه به دانشجویان حامی فلسطین در آمریکا • اسلامیسازی علوم انسانی • حوزه پیشرو و سرآمد • الگوی سوم زن • الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت | |
| فعالیتهای سیاسی | ||
| تأسیس مراکز | ||
| اعضای دفتر، شورای استتفتاء و... | ||
| وابسته | ||