عفریت
عِفْرِیت به فردی قدرتمند اطلاق میشود که حریف خود را به خاک میمالد. این واژه همچنین به معنای زبردست، هوشمند و زیرک نیز به کار رفته است.[۱] بااینحال، برخی تفاسیر، معنای موجود موذی و پست را برای آن در نظر گرفتهاند.[۲] در سوره نمل، در جریان داستان حضرت سلیمان(ع) و ملکه سبا، به «عفریت» اشاره شده است. در آیه ۳۹ این سوره، حضرت سلیمان(ع) از اطرافیان خود میخواهد که پیش از رسیدن ملکه سبا، تخت پادشاهی او را نزد وی حاضر کنند. در این میان، عفریتی از جنّ اعلام آمادگی میکند که پیش از برخاستن سلیمان(ع) از جای خود، تخت را به نزد او خواهد آورد.[۳] برخی مفسران معتقدند جمله «إِنِّی عَلَیهِ لَقَوِی أَمِینٌ» (من نسبت به این امر، توانا و امانتدارم)، که با تأکیدهای فراوانی بیان شده، حاکی از وجود بیم خیانت در این عفریت بوده است. به همین دلیل، او در مقام دفاع از خود، قول امانتداری و وفاداری میدهد.[۴]
در حدیث لوح، اشاره شده است که امام رضا(ع) به دست عفریتی خودخواه و فرصتطلب به شهادت خواهند رسید.[۵] در روایتی دیگر، امام باقر(ع) میفرمایند: «در میان فرزندان ابلیس، عفریتهایی وجود دارند که در میان محملها و مرکبهای مؤمنانِ در سفر تردد میکنند تا آنها را رم دهند؛ پس با خواندن آیة الکرسی آنها را دفع کنید.»[۶]
پانویس
- ↑ طریحی، مجمع البحرین، ۱۳۷۵ش، ج۳، ص۴۰۹؛ قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۷ش، ج۵، ص۱۸.
- ↑ ابن منظور، لسان العرب، ۱۴۱۱ق، ج۴، ص۵۸۷؛ راغب اصفهانی، المفردات، ۱۴۱۲ق، ص۵۷۴.
- ↑ سوره نمل، آیه۳۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۳ش، ج۱۵، ص۴۶۸.
- ↑ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۵۰.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۳۹۰ق، ج۷۶، ص۲۴۹.
منابع
- ابنمنظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۱ق.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان الداودی، بیروت، دار القلم، ۱۴۱۲ق.
- صدوق، محمد بن علی، عیون أخبار الرضا، تهران، نشر جهان، ۱۳۷۸ش.
- طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۵ش.
- قرشی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۷ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۹۰ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۳ش.