مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده

حدیقة الشیعة (کتاب)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از حدیقة الشیعة)
پرش به: ناوبری، جستجو
حدیقة الشیعة
کتاب حدیقه الشیعه.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: مقدس اردبیلی
موضوع: کلام
زبان: فارسی
ناشر: انصاریان

حَدیقَةُ الشّیعه کتابی کلامی به زبان فارسی نوشته مقدس اردبیلی درباره امامت و فضائل ائمه اطهار(ع). اردبیلی در این اثر با قلمی ساده و روان و با دلائل عقلی و نقلی بر امامت ائمه اطهار تأکید می‌کند. برخی انتساب این کتاب به مقدس اردبیلی را به دلایل متعدد نمی‌پذیرند.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: مقدس اردبیلی

احمد بن محمد اردبیلی، (درگذشته ۹۹۳ق) معروف به مقدس و محقق اردبیلی از فقهای امامیه در قرن دهم قمری و از معاصران شیخ بهایی. مقدس اردبیلی در علوم عقلی و نقلی تبحر داشت و حوزه علمیه نجف در زمان ریاست او رونقی دوباره یافت.

نام‌های کتاب

این کتاب دارای نسخه‌های فراوانی بوده و در فهرست‌ها با نام‌های مختلفی یاد شده است:

  • حدیقة الشیعه فی تفصیل احوال النبی(ص) و الائمة،
  • حدیقة الشیعه فی اُصول الدّین،
  • زُبدةُ الشیعه فی تفصیل احوال النبی و الائمه،[۱]
  • آقا بزرگ در الذریعه، آن را «امامت» معرفی می‌کند.[۲]

صحت انتساب یا عدم انتساب

درباره انتساب یا منتسب نبودن کتاب به مقدس اردبیلی چند دیدگاه مطرح است.

  • دیدگاه موافقان که معتقدند حدیقة الشیعه از مقدس اردبیلی است.
  • دیدگاه کسانی که معتقدند در میان سال‌های ۹۹۳ق تا ۱۰۵۸ق احادیث ضعیفی در کتاب گنجانیده شده و در آخر توسط مُعِزُّالدین اردستانی با کم و زیاد کردن و تفاوتهایی با نام کاشف الحق مشهور گشت.[۳] دیگر مخالفان انتساب معتقدند این کتاب همان کاشف الحق ملا معز اردستانی است که با الحاق مذمت و نکوهش صوفیه توانسته‌اند تبلیغات وسیع خود علیه این فرقه را به مقدس اردبیلی منتسب کنند. همچنین وجود پاره‌ای از روایات ضعیف و تکفیر عرفا و مخالفت با وحدت وجود را دلیلی بر عدم انتساب ذکر کرده‌اند.
  • عده‌ای معتقدند کتاب از مقدس است اما بخش صوفیه آن را دیگران به کتاب افزوده‌اند. برخی از طرفداران صحت انتساب حدیقه به مقدس اردبیلی برای اثبات مدعای خود دلایل و شواهدی ارایه داده‌اند که عمده آن ارجاعات اردبیلی به کتب متعدد و مشهور خود است.[۴]
  • عده‌ای دیگر این کتاب را نه از اردبیلی دانسته‌اند و نه از اردستانی؛ بلکه گفته‌اند یکی از شاگردان علامه مجلسی آن را نوشته است؛ زیرا مجلسی آن را از تألیفات اردبیلی ذکر نکرده و دیگر اینکه بعید است عالمی مانند اردبیلی سخنان نسنجیده‌ای بیان کرده باشد.[۵]

برخی نیز آن را نوشته شاگرد مقدس اردبیلی می‌دانند.

محتوای کتاب

این کتاب در دو جلد درباره زندگانی رسول خدا و در دفاع از حقانیت شیعه نوشته شده است.

  • جلد اول: در شرح زندگانی پیامبر اکرم(ص) که هیچ اطلاعی از آن نبوده و نسخه‌ای از آن موجود نیست.
  • جلد دوم: در اثبات امامت و زندگانی امامان شیعه.

شهرت کتاب

علت شهرت و مقبولیت حدیقة الشیعه در میان شیعیان غیر از ساده و سلیس بودن آن، انتساب کتاب به شخصیتی نظیر مقدس اردبیلی است که در میان عامه و خاصه محبوب بوده است. همچنین قسمت نکوهش صوفیه و ذکر مطاعن آنها در معروف ساختن کتاب بی‌تأثیر نبوده است.

نسخه‌شناسی و چاپ

این کتاب، توسط انتشارات انصاریان در قم چاپ گردیده که چندین بار تجدید چاپ شده است.[۶]

پانویس

  1. اردبیلی، حدیقه الشیعه، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۳۲و۳۳.
  2. تهرانی، الذریعه، ج۲، ص۳۲۲.
  3. زمانی‌نژاد، کتابشناسی محقق اردبیلی، ۱۳۷۵ش.
  4. زمانی‌نژاد، کتابشناسی محقق اردبیلی، ۱۳۷۵ش.
  5. زمانی‌نژاد، کتابشناسی محقق اردبیلی، ۱۳۷۵ش.
  6. کتابخانه دیجیتال نور.

منابع

  • اردبیلی، احمد بن محمد، حدیقة الشیعه، قم، انصاریان، ۱۳۸۳ش.
  • تهرانی، آقابزرگ، الذریعه، بیروت، دارالاضواء.
  • زمانی نژاد،علی اکبر، کتابشناسی محقق اردبیلی، آینه پژوهش، مرداد و شهریور ۱۳۷۵.

پیوند به بیرون