شیعیان عرب مسلمانان فراموش‌شده (کتاب)

شیعیان عرب مسلمانان فراموش شده

اطلاعات کتاب
نویسنده	گراهام فولر و رند رحیم فرانکه
موضوع	شیعیان عرب
زبان	انگلیسی
تعداد جلد	۱
ترجمه فارسی
نام کتاب	شیعیان عرب مسلمانان فراموش شده
مترجم	خدیجه تبریزی
مشخصات نشر	مجمع جهانی شیعه‌شناسی، چاپ اول، ۱۳۸۴ش

شیعیان عرب مسلمانان فراموش‌شده ترجمهٔ فارسیِ کتاب The Arab Shia: The Forgotten Muslims است. این اثر که در سال ۱۹۹۹م توسط گراهام فولر (دیپلمات پیشین و نایب‌رئیس شورای ملی اطلاعاتی سیا) و رند رحیم فرانکه (مسئول بنیاد عراق) در نیویورک منتشر شد، از نخستین پژوهش‌های غربی دانسته شده است که به‌طور مستقل به وضعیت شیعیان اثناعشری در کشورهای عراق، بحرین، کویت، عربستان و لبنان می‌پردازد. به گفته محققان، این کتاب با هدف شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌های این جامعه در پیوند با منافع آمریکا در منطقه، به‌ویژه در دوران پس از سقوط صدام حسین، تدوین شده است.

نویسندگان در این کتاب با طرح شش پرسش کلیدی در پیش‌گفتار، ضمن تبیین هویت و مطالبات شیعیان و بررسی وضعیت تبعیض علیه آنان در جوامع سنی‌نشین، می‌کوشند نقشی برای شیعیان در سیاست‌های منطقه‌ای و دموکراسی‌سازی در خاورمیانه ترسیم کنند. محتوای کتاب در ده فصل به موضوعاتی چون تفاوت‌های کلامی تشیع و تسنن، وضعیت شیعیان در کشورهای حاشیه خلیج فارس، نقش ایران به‌عنوان قطب تشیع، و تصورات متقابل غرب و جوامع شیعه اختصاص یافته است.

از نظر منتقدان کتاب، اگرچه این کتاب از نظر روش‌شناسی و پرداختن به موضوعی تازه، اثری چشمگیر در مجامع پژوهشی شناخته می‌شود، اما نقدهای جدی نیز به آن وارد است. منتقدان معتقدند نویسندگان با بهره‌گیری از داده‌های اطلاعاتی آمریکا، در پی ارائه راهکارهایی برای تأمین منافع درازمدت واشینگتن در خاورمیانه بوده‌اند و فراتر از تحلیل علمی، در جهت ایجاد تفرقه میان جریان‌های شیعی و سنی و حتی دامن زدن به اختلافات درونی میان شیعیان گام برداشته‌اند.

این کتاب در ایران با ترجمه خدیجه تبریزی و همراه با نقد علی‌اصغر محمدی توسط مجمع جهانی شیعه‌شناسی در سال ۱۳۸۴ش در قم به چاپ رسید.