خبر
خبر در دانش حدیث به گزارشی گفته میشود که از سخن، فعل، تقریر یا رویدادی نقل شده باشد؛ این گزارش میتواند از معصوم نقل شده باشد یا از غیرمعصوم.[۱] به همین دلیل، بنابر نظر بسیاری از دانشمندان از جمله ابنحجر عسقلانی،[۲] هر حدیثی خبر است، ولی هر خبری حدیث نیست؛[۳] زیرا حدیث فقط به سخن، فعل و تقریر معصوم اختصاص دارد، اما خبر اعم از آن است و شامل گزارشهای تاریخی و نقلهایی درباره غیرمعصوم نیز میشود.[۴]
در برخی موارد، بهویژه در سنت حدیثی برخی مذاهب یا دورههای تاریخی، «خبر» و «حدیث» مترادف بوده[۵] و به جای یکدیگر استفاده شدهاند.[۶] یه گفته پژوهشگران، این هممعنایی در میان بسیاری از محدّثان رایج بوده و نشاندهنده عدم تفکیک دقیق معنایی این دو واژه در برخی متون تاریخی است.[۷] در این رویکرد، «اِخباری» نیز به فردی اطلاق میشده که به حفظ و نقل احادیث و اقوال معصومان(ع) میپرداخته است.[۸]
در مقابل، در برخی کاربردهای تاریخی و متون قدیمیتر، «خبر» به طور مشخص به معنای حکایت، گزارش تاریخی، زندگینامه یا اطلاعاتی درباره وقایع و افراد غیرمعصوم به کار رفته است.[۹] در این صورت، واژه «اخبار» بیشتر به حوادث تاریخی و سرگذشت افراد اشاره داشته و نسبت میان آن با حدیث، عملاً نسبت تباین بوده است. این کاربرد، خبر را از حوزه نقل مستقیم معصومین(ع) متمایز میساخت و بیشتر به تاریخنگاری و سیره مربوط میشد.[۱۰]
پانویس
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: مامقانی، مقباس الهدایة، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۶۱؛ شهید ثانی، الرعایة لحال البدایة، ۱۳۸۱ش، ص۲۷.
- ↑ ابنخجر عسقلانی، نزهة النظر، ۱۴۰۹ق، ص۲۳.
- ↑ شهید ثانی، الرعایة لحال البدایة، ۱۳۸۱ش، ص۲۷.
- ↑ شهید ثانی، الرعایة لحال البدایة، ۱۳۸۱ش، ص۲۷.
- ↑ ابنخجر عسقلانی، نزهة النظر، ۱۴۰۹ق، ص۲۳.
- ↑ ابن عبدالبرّ، جامع بیان العلم و فضله، ۱۴۰۲ث، ص۵۳۹ـ۵۴۰.
- ↑ شهید ثانی، الرعایة لحال البدایة، ۱۳۸۱ش، ص۲۸؛ شیخ بهایی، مشرق الشمسین شیخ بهایی، ۱۳۷۲ش، ص۲۳ ؛ صدر، نهایةالدرایة، ۱۴۱۳ق، ص۸۳.
- ↑ ابنندیم، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۱۲۱ـ۱۲۳؛ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۴۰۷ق، ص ۱۰۶، ۳۹۵، ۴۲۱.
- ↑ مامقانی، مقباس الهدایة فی علم الدرایة، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۶۱.
- ↑ ابنندیم، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۸۹، ۱۰۳، ۱۶۳، ۲۶۳ ؛ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۴۰۷ق، ص۳۹۷-۴۲۸.
منابع
- ابنعبدالبرّ، یوسف بن عبدالله، جامع بیان العلم و فضله و ماینبغی فی روایته و حمله، قاهره، بینا، ۱۴۰۲ق.
- ابنندیم، محمد بن اسخاق، الفهرست، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۱۷ق.
- ابنحجر عسقلانی، احمد بن علی، نزهةالنظر: شرح نخبةالفکر، بیروت، چاپ صلاح محمد محمد عویضه، ۱۴۰۹ق.
- شهید ثانی، زینالدین بن علی، الرعایة لحال البدایة فی علم الدرایة و البدایة فی علم الدرایة، قم، بینا، ۱۳۸۱ش.
- شیخ بهائی، محمد بن حسین، مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین، مع تعلیقات محمداسماعیل بن حسین مازندرانی خواجوئی، چاپ مهدی رجایی، مشهد ۱۳۷۲ش.
- صدر، حسن، نهایةالدرایة فی شرح الرسالة الموسومة بالوجیزة للبهائی، قم، چاپ ماجد غرباوی، ۱۴۱۳ق.
- عثیمین، محمد بن صالح، شرح نزهةالنظر فی توضیح نخبة الفکر للحافظ احمد بن علی بن حجرالعسقلانی، قاهره، چاپ صبحی محمد رمضان و محمدبن عبداللّه طالبی، ۱۴۲۳ق.
- مامقانی، عبداللّه، مقباس الهدایة فی علم الدرایة، قم، چاپ محمدرضا مامقانی، ۱۴۱۳ق.
- نجاشی، احمد بن علی، فهرست اسماء مصنفی الشیعة المشتهر برجال النجاشی، قم، چاپ موسی شبیری زنجانی، ۱۴۰۷ق.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دانشنامه جهان اسلام