عباس واعظ طبسی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
عباس واعظ طبسی
عباس واعظ طبسی.jpg
شناسنامه
زادروز ۱۳۱۴ شمسی
زادگاه مشهد
اطلاعات سیاسی
پست‌ها تولیت آستان قدس رضوی؛ عضو مجلس خبرگان رهبری؛ نماینده ولی فقیه در استان خراسان؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ مدیر حوزه علمیه مشهد
استادان محمد تقی ادیب نیشابوری‌؛ احمد مدرس یزدی‌؛ مجتبی قزوینی؛ هاشم قزوینی‌؛ سید محمد هادی میلانی؛ فقیه سبزواری‌؛ بروجردی
وبگاه رسمی پایگاه اطلاع‌رسانی آیت الله واعظ طبسی

عباس واعظ طبسی (۱۳۱۴ - ۱۳۹۴ شمسی)، روحانی شیعه و مُتولّی آستان قدس رضوی. او از اعضای مجلس خبرگان رهبری و نیز نماینده ولی فقیه در استان خراسان بود.

وی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به سبب سخنرانی علیه حکومت پهلوی مدتی از سخنرانی منع و زندانی بود و پس از انقلاب، سمت‌هایی مانند عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و مدیریت حوزه علمیه مشهد را بر عهده داشت. در دوران او تشکیلات آستان قدس رضوی توسعه زیادی پیدا کرد. تغییر ضریح امام رضا (ع)، ساخت چند رواق جدید و صحن جامع رضوی محصول دوره مدیریت اوست.

او مدتی عضو شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت (ع) بود.

زندگی‌نامه

آیت الله عباس واعظ طبسی در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی در مشهد به دنیا آمد. پدرش شیخ غلامرضا واعظ طبسی (درگذشته ۱۳۱۵ش)، از مبلغان و واعظان معروف دینی بود. امام خمینی درباره پدر آیت الله واعظ طبسی می‌گوید: «من به شما از دو حیث ارادت دارم، به خاطر خودتان و به خاطر مرحوم والدتان. چه بسیار افرادی غیر مسلمان بودند که تحت تأثیر منطق و کلام مؤثر و پرجاذبه او به اسلام مشرف شدند و او در کشورهای عربی موقعیت ویژه‌ای داشت».[۱] آیت الله طبسی قبل از انقلاب به واسطه سخنرانی‌ها علیه حکومت پهلوی، مدتی ممنوع‌المنبر بود و در دوره‌ای نیز زندانی شد.

آيت الله عباس واعظ طبسی بامداد جمعه ۱۴ اسفند ۱۳۹۴ شمسی درگذشت.[۲]

استادان

آیت الله طبسی در سن ۱۶ سالگی به حوزه علمیه مشهد وارد شد و دروس مقدماتی حوزوی را در آنجا گذراند. طبسی مدتی نیز در قم مشغول تحصیل علوم دینی بود. او پس از بازگشت به مشهد عمده وقت خود را صرف تدریس در حوزه علمیه و نیز فعالیت‌های سیاسی علیه نظام سلطنتی پهلوی کرد.

برخی اساتید وی از این قرارند:

تولیت آستان قدس رضوی

در سال ۱۳۵۷ شمسی، امام خمینی نخست سرپرستی آستان قدس رضوی را به آیت الله واعظ طبسی واگذار کرد [۴] و پس از دو سال در سال ۱۳۵۹، او را به عنوان تولیت منصوب کرد.[۵]

فعالیت‌ها در آستان قدس

فعالیت‌های سیاسی

واعظ طبسی در کنار شهید بهشتی و شهید کامیاب

پیش از انقلاب

پدر واعظ شیخ غلامرضا واعظ طبسی (متولد ۱۲۷۴شمسی در طبس و متوفای ۱۳۱۵ شمسی در سبزوار) واعظ جوان و قهاری بود که در سن ۴۱ سالگی بصورت ناگهانی درگذشت. چندین دهه بعد، امام خمینی خطاب به عباس واعظ گفت: «چه بسیار افرادی غیرمسلمان بودند که تحت تأثیر منطق و کلام مؤثر و پرجاذبهٔ او به اسلام مشرف شدند و او در کشورهای عربی موقعیت ویژه‌ای داشت».

عباس واعظ طبسی از سن ۲۱ سالگی تحت تأثیر پدر به مسیر مبارزه سیاسی با پهلوی افتاد و سال ۱۳۳۹ در سن ۲۵ سالگی نخستین چالش با سازمان تازه‌تأسیس ساواک را تجربه کرد. نخستین همراه وی در این فعالیت‌ سیاسی، سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد بود و بعد‌ها آیت‌الله سید علی خامنه‌ای و آیت‌الله محمدرضا محامی نیز به این دو پیوستند و چهار چهره اصلی فعالیت‌های سیاسی روحانیون مشهد شدند. واعظ طبسی که چند ماه پس از واقعه گوهرشاد به دنیا آمده بود، در بیست و ششمین سالگرد این فاجعه، سخنرانی تندی درباره عدل زمامداران در سرای محمدیه مشهد ایراد کرد که منجر به هفت ماه ممنوعیت منبر او شد. آیت‌الله واعظ طبسی می‌گوید که پس از آشنایی با امام خمینی، در مسجد ملاهاشم مشهد برای نخستین‌بار از امام خمینی به‌عنوان مرجع اعلم نام می‌برد و تحت پیگرد ساواک قرار می‌گیرد و دستگیر می‌شود. در سال‌های ۴۱ و ۴۲ با اوج‌گیری حرکت اعتراضی امام خمینی و دیگر طلاب و روحانیون، واعظ طبسی نیز چندین بار در مشهد و قم دستگیر و روانه زندان می‌شود. وی همچنین بار‌ها در جلسات درس خود در مسجد ملاهاشم مشهد به انتقاد از حکومت می‌پرداخت. این مسجد محل تدریس دوره‌های مقدمات و سطح حوزه علمیه مشهد از سوی آیت‌الله بود و پایگاه مهم وی به شمار می‌رفت. واعظ طبسی در جلسات درس سید حسین بروجردی، سید محمدهادی میلانی و شیخ مجتبی قزوینی شرکت کرده بود، اما در دهه‌های چهل و پنجاه به‌عنوان سخنوری معترض شناخته می‌شد.

بعد از انقلاب

واعظ طبسی در کنار آیت الله خامنه ای

جایگاه وی در مشهد سبب شد در سال ۱۳۵۶ از سوی آیت‌الله پسندیده در کنار آیت الله خامنه‌ای و محامی به‌عنوان مسئول تقسیم شهریه امام خمینی در میان طلاب مشهد تعیین شود. با همین زمینه حوزوی و سیاسی بود که وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی از سوی امام خمینی به عنوان والی اصلی خراسان و متولی آستان قدس رضوی منصوب شد. حضور در مجلس خبرگان رهبری (از سال ۶۱ تا درگذشت) و نیز حضور در مجمع تشخیص مصلحت نظام به‌عنوان عضو حقیقی مجمع (از سال ۷۵ تا درگذشت) از دیگر مناصب مهم وی بوده که از سوی مردم یا رهبری به وی واگذار شده‌اند. در جمهوری اسلامی از آیت‌الله واعظ به‌عنوان نمونه موفق مدیریت اسلامی نام می‌برند که تشکیلات تحت سرپرستی خود در خراسان را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای اقتصادی و اجرایی کشور ارتقا داد و به قطب مهم اقتصادی و کارآفرینی در کشور تبدیل کرد. [۶]

در بخش حوزوی نیز آیت‌الله در جایگاه عالی‌رتبه‌ترین مقام رسمی حوزه مشهد با تشکیل شورای عالی حوزه علمیه خراسان و هدایت آن، گسترش محسوسی در مدارس حوزوی شرق کشور پدید آورد. از وی به‌عنوان مدیری یاد می‌شد که می‌کوشید جنبه میانه‌روی را در امور سیاسی رعایت کند و از همین رو حتی اگر از «اعدام سران فتنه» سخن می‌گفت، آن را مشروط به اقدام مسلحانه آنان علیه جمهوری اسلامی می‌کرد. [۷]

شاید بتوان نقطه اوج این اختلاف نظر را در موضع انتقادی واعظ طبسی نسبت به جریان احمدی‌نژاد جست‌وجو کرد که از این منظر، موضع واعظ به موضع دیگر علما و روحانیون برجسته نزدیک‌تر بود و از همین رو همواره به شخصیتی مدافع هاشمی رفسنجانی شناخته می‌شده است. البته این‌ها منافی تعلق دیرینه وی به اردوگاه اصولگرایی نبود؛ از‌‌ همان زمان که در خرداد ۷۶ برای حمایت از ناطق نوری به صحنه آمد، تا زمانی که منتقد سیاست‌های فرهنگی دولت اصلاحات بود، تعلق وی به جریان اصولگرایی پوشیده نبود. با این حال وی به باورهای اصولگرایانه‌اش چنان پای‌بند بود که در نخستین هفته‌های آغاز ریاست جمهوری احمدی‌نژاد در تابستان ۸۴، پذیرای سخنرانی رییس جمهور اصلاحات در حرم رضوی شد که با انتقادهای تندی نسبت به دولت اصولگرای احمدی‌نژاد همراه بود. سال ۸۶ نیز در جریان سفر دیگر رییس‌جمهور سابق، به محل اقامت وی در مشهد رفت و با وی دیدار کرد. [۸]

مناصب سیاسی، شرعی و اجتماعی

اقامه نماز بر پیکر واعظ طبسی توسط آیت الله خامنه ای
  • نمایندگی ولی فقیه در استان خراسان.
  • عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام: آیت الله واعظ طبسی از اعضای حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام از دوره سوم (۱۳۷۰ شمسی) تا زمان وفاتش (۱۳۹۴ شمسی) به مدت چهار دوره بود.[۹]

درگذشت

آیت‌الله عباس واعظ طبسی که از ۷ اسفند به دلیل مشکلات تنفسی در بیمارستان امام رضا (ع) مشهد بستری شده بود، با وخیم‌تر شدن حال عمومی، در ۱۴ اسفند ۱۳۹۴ (۲۴ جمادی‌الاول ۱۴۳۷) درگذشت. رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر وی نماز خواند و در حرم امام رضا دفن است در این مراسم سران سه قوه نیز حضور داشتند. .[۱۷] آیت الله خامنه‌ای در پیامی وی را برادری همدل و همزبان برای خود و مریدی صَدیق برای امام خمینی دانست.[۱۸]

پانویس

منابع

  • گزارشی از شورای برنامه ریزی مدیریت حوزه علمیه خراسان، اندیشه حوزه، سال ۱،ش ۲ (پاییز ۱۳۷۴).