زاذان ابوعمرو
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | زاذان |
| کنیه | ابوعمرو، ابوعُمر، (گاه) ابوعمره |
| لقب | بزاز، فارسی، کوفی |
| تولد | دوران پیامبر(ص) یا سالهای آغازین اسلام (دقیق معلوم نیست) |
| محل زندگی | کوفه (دوران جوانی)، مدائن (مدتی) |
| وفات | ۸۲ق (درگذشت) |
| مذهب | شیعه |
| صحابی | از تابعین و اصحاب حضرت علی(ع) |
| اطلاعات حدیثی | |
| راوی از معصوم | امام علی(ع)، امام حسن(ع) |
| راویان از او | اصبغ بن نباته، ابوحمزه ثمالی، ابوالاسود دوئلی، پسرش ابوالحرب، عطاء بن سائب، ابوصالح السمان، عمرو بن مرة، لیث بن ابی سلیم، هلال بن یساف |
| اعتبار | رجالپژوهان شیعه و سنی او را توثیق کردهاند |
| موضوع روایات | مناشده/یادآوری واقعه غدیر (در روایت مناشده با شهادت ۱۳ نفر) |
| سایر | شرکت در قیام ابناشعث علیه حجاج |
ابوعَمرو زاذان (متوفی ۸۲ق) از تابعین[۱] و اصحاب حضرت علی(ع)[۲] و از علمای بزررگ کوفه دانسته شده است.[۳] زاذان از راویان حدیث مناشده است[۴] که در آن امام علی(ع) در کوفه، واقعه غدیر را یادآوری کرده و ۱۳ نفر بر آن شهادت دادند.[۵] زاذان، با کنیههایی مانند ابوعمرو،[۶] ابوعُمر[۷] و گاه ابوعمره شناخته میشد[۸] نسل زاذان منسوب به زاذانی هستند. خانواده بزرگی در قزوین از نسل زاذان بوده که به زاذانی معروف بودند.او لقبهایی مانند بزاز، فارسی و کوفی داشت که به شغل، نژاد و محل زندگیاش اشاره میکنند.
به گفتهٔ مورخان، گزارش دقیقی از زمان تولد زاذان در دست نیست؛ بااینحال، گفتهاند که او در دوران پیامبر اکرم(ص) یا در سالهای آغازین اسلام به دنیا آمده است.[۹] وی دوران جوانی خود را در کوفه سپری کرد و مدتی نیز در مدائن، همراه سلمان فارسی میزیست. بنابر نقل مورخان، همراهی زاذان با سلمان فارسی چنان نزدیک بود که برخی او را خادم سلمان میپنداشتند.[۱۰] همچنین گفته شده است که زاذان در لحظهٔ درگذشت سلمان، شاهد آخرین وصایای او بوده است.[۱۱] به گزارش رجالشناسان، زاذان تا دوران حکومت حجاج بن یوسف زنده بود و در قیام ابناشعث علیه حجاج شرکت داشت.[۱۲] دربارهٔ سرانجام او دو گزارش وجود دارد: برخی او را شهید همان واقعه دانستهاند[۱۳] و برخی دیگر معتقدند که وی پس از آن، به مرگ طبیعی و پس از واقعهٔ دیر جماجم در سال ۸۲ق درگذشته است.[۱۴]
بر پایهٔ گزارشهای تاریخی، زاذان پیش از آنکه به قرائت قرآن روی آورد، خواننده و نوازنده بود. در روایتی آمده است که حضرت علی(ع) او را در حال خوانندگی دیدند و با سخنی که در گوش او زمزمه کردند، زاذان دگرگون شد و بلافاصله به حفظ کل قرآن نائل آمد.[۱۵] این رویداد، شباهتی به کرامتی دارد که دربارهٔ «مغنی خیاط» نیز گزارش شده است.[۱۶] البته شایان ذکر است که برخی منابع اهلسنت، توبهٔ زاذان را به تأثیرپذیری از عبدالله بن مسعود نسبت میدهند.[۱۷] شوشتری در توصیف زاذان میگوید که او در اوج مرتبهٔ «حسن» (نیکویی) قرار داشت و همین جایگاه برای او کافی است که از حواریون امام علی(ع) شمرده شود. در منابع، پیوندهای متفاوتی برای او ذکر شده است؛ برخی او را از نزدیکان سلمان فارسی، گروهی از آشنایان ابولؤلؤ و برخی دیگر او را از نزدیکان ابوخالد کابلی دانستهاند.[۱۸]
زاذان از چهرههایی چون امام علی(ع)،[۱۹] امام حسن(ع)،[۲۰] سلمان، حذیفه بن یمان، ابوذر، ابنعباس، عبدالله بن مسعود، عایشه، عمر بن خطاب، جریر بن عبدالله بجلی، براء بن عازب و ابنعمر[۲۱] روایت کرده و راویانی مانند اصبغ بن نباته، ابوحمزه ثمالی، ابوالاسود دوئلی پسرش ابوالحرب، عطاء بن سائب، ابوصالح السمان، عمرو بن مرة، لیث بن ابی سلیم، هلال بن یساف از او نقل کردهاند.[۲۲] روایات زاذان در منابع شیعه[۲۳] و اهل سنت[۲۴] آمده و رجالپژوهان هر دو مذهب او را توثیق کردهاند.
پانویس
- ↑ امینی، الغدیر، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۴۹.
- ↑ طوسی، رجال، ۱۳۸۱ق، ص۴۲؛برقی، رجال برقی، ص۴
- ↑ امینی، أصحاب أمیر المؤمنین علیهالسلام و الرواة عنه، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۲۲۱.
- ↑ کوفی، مناقب أمیر المؤمنین(ع)، ۱۴۲۳ق، ج۲، ص۴۰۹.
- ↑ امینی، الغدیر، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۳۴۳و۳۹۳و۵۶۳.
- ↑ امینی، الغدیر، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۴۹؛ امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۹۰؛ ابنجوزی، المنتظم، ۱۴۱۲ق، ج۶، ص۲۵۲.
- ↑ سمعانی، الأنساب، ۱۹۶۲م، ج۶، ص۲۲۶؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۲۱۶؛ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۹۰.
- ↑ طوسی، رجال، ۱۳۸۱ق، ص۴۲ ؛ غروی حائری، جامع الرواة، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۳۲۴؛ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۹۰.
- ↑ عزیزی، رستگاری و بیات، الرواه المشترکون، ۱۴۳۰ق، ج۱، ص۳۲۴.
- ↑ مجلسی، بِحارُ الاَنوارِ، ۱۴۰۳ق، ج۲۲، ص۳۴۸؛ بحرانی، مدینه المعاجز، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۲۵۷.
- ↑ ابنشهر آشوب، المناقب، ۱۳۷۹ق، ج۲، ص۳۰۲؛ بحرانی، مدینة المعاجز، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۴۱۹.
- ↑ ابناعثم کوفی، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۷، ص۹۲؛ قرشی، حیاة الإمام محمد الباقر(ع)، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵.
- ↑ ابناعثم کوفی، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۷، ص۹۲؛ قرشی، حیاة الإمام محمد الباقر(ع)، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵.
- ↑ ابنحبان، کتاب الثقات، ۱۳۹۸ق، ج۴، ص۲۶۶؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۲۱۷.
- ↑ قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۹۵؛مجلسی، بِحارُ الاَنوارِ، ۱۴۰۳ق، ج۴۱، ص۱۹۵؛ حر عاملی، إثبات الهداة، ۱۴۲۵ق، ج۳، ص۵۴۵.
- ↑ حر عاملی، إثبات الهداة، ۱۴۲۵ق، ج۳، ص۵۴۵.
- ↑ ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۱۳ق، ج۶، ص۶۵؛ ابنحجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ۱۴۰۴ق، ج۳ص۲۶۰.
- ↑ شوشتری، إحقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۴۱۵.
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ۱۴۰۷ق، ج۹، ص۲۶۳.
- ↑ عطاردی، مسند الإمام المجتبی(ع)، ۱۳۷۳ش، ص۷۶۰.
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ۱۴۰۷ق، ج۹، ص۲۶۳؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۱۳ق، ج۶، ص: ۶۴؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۲۱۶.
- ↑ ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۱۳ق، ج۷، ص۲۸۶.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: حلی، خلاصه الاقوال، ۱۴۱۷ق، ص۳۰۷؛ مامقانی، تنقیح المقال، نجف، ج۱، ص۴۳۷.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۴، ص۲۸۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۲۱۶.
منابع
- ابناعثم کوفی، محمد بن علی، الفتوح، بیروت، دار الأضواء بیروت، ۱۴۱۱ق.
- ابنجوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، بیروت،دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۲ق.
- ابنحبان، محمد بن حبان، کتاب الثقات، بیروت، دارالفکر، ۱۳۹۸ق.
- ابنحجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب التهذیب، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
- ابنسعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق محمد عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
- ابنشهر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابیطالب علیهم السلام، قم، نشر علامه، ۱۳۷۹ق.
- امین، سید محسن، أعیان الشیعة، بیروت،دار التعارف، ۱۴۰۳ق.
- امینی محمد هادی، أصحاب أمیر المؤمنین علیهالسلام و الرواة عنه، بیروت، دار الکتاب الإسلامی، ۱۴۱۲ق.
- امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، قم، مرکزالغدیر للدراسات الاسلامیه، ۱۴۱۶ق.
- بحرانی، سید هاشم، مدینة معاجز الأئمة الاثنی عشر و دلائل الحجج علی البشر، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، ۱۴۱۳ق.
- حر عاملی، محمد بن حسن، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، بیروت، اعلمی، ۱۴۲۵ق.
- ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، تحقیق: عمر عبد السلام تدمری، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۱۳ق.
- ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، بیروت، موسسة الرسالة، ۱۴۰۵ق.
- سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الأنساب، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۹۶۲م.
- شوشتری، سید نورالله شرفالدین إحقاق الحق و إزهاق الباطل، قم، مکتبة آیة الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۹ق.
- طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، نجف، مکتبه الحیدریه، ۱۳۸۱ق.
- عزیزی حسین، پرویز رستگار، یوسف بیات، الرواه المشترکون بین الشیعه والسنه، برگردان به عربی عبدالامیر الوردی، مجمع جهانی تقریب بین مذاهب اسلامی، ۱۴۳۰ق.
- عطاردی قوچانی، سید عزیز الله، مسند الإمام المجتبی أبی محمد الحسن بن علی علیهما السلام، تهران، نشر عطارد، ۱۳۷۳ش.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، خلاصة الأقوال فی معرفة الرجال، تصحیح: جواد قیومی اصفهانی، بیجا، نشر الفقاهة، ۱۴۱۷ق.
- غروی حائری، محمد بن علی اردبیلی، جامع الرواة، نشرکتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، قم، ۱۴۰۳ق.
- قرشی، محمد باقر شریف، حیاة الإمام محمد الباقر علیهالسلام، بیروت، دار البلاغة، ۱۴۱۳ق.
- قطب راوندی، سعید بن هبةالله، الخرائج و الجرائح، قم، مدرسة الإمام المهدی عجّل الله تعالی فرجه، الشریف، ۱۴۰۹ق.
- کوفی، محمد بن سلمیان، مناقب الإمام أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب علیهما السلام، قم، مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، ۱۴۲۳ق.
- مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال(رحلی)، نجف، بینا، بیتا.
- مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- مزی، یوسف، تهذیب الکمال فی اسماءالرجال، بیروت، موسسه الرساله، چاپ اول، ۱۴۰۷ق.