پرش به محتوا

کاربر:M.nilsaz/صفحه تمرین 3

افزودن پیوند
از ویکی شیعه
خاندان الغریفی
شناسنامه خاندان
نام خاندانالغریفی
نسبامام موسی کاظم(ع)
صدر خاندانسید حسین بن حسن الغریفی البحرانی
وجه نام‌گذاریانتساب به روستایی به نام «غُرَیفَه» در منطقه بحرین
موقعیت
خاستگاهبحرین
مکان استقرارعراق، ایران
افراد سرشناس
مراجع تقلیدسید اسماعیل بهبهانی الغریفی، سید علاءالدین بحرانی، سید علی بهبهانی الغریفی، سید عبدالله بوشهری الغریفی، سید عدنان محمری الغریفی، سید محمدطاهر بحرانی الغریفی، سید محمدمهدی علم‌الهدی الغریفی
مشاهیرسیدحسین بن حسن الغریفی البحرانی، سیدعبدالله بن علوی البلادی الغریفی، سیدعدنان الغریفی البحرانی، سیدعلوی الغریفی، سیدعبدالله الغریفی شهید سید عبدالله بهبهانی الغریفی
سایر اطلاعات


خاندان الغُرَیفی از طوایف اهل‌ علم و سادات امامیه است که خاستگاه نخستین آنان کربلا و سپس بحرین دانسته شده و نسبشان به امام موسی کاظم(ع) می‌رسد. این خاندان در طول تاریخ، به‌ویژه در بحرین، از جایگاه قابل توجه‌ای در علم، فقاهت، قضاوت، تدریس و زعامت اجتماعی برخوردار بوده و عالمان آن عهده‌دار مناصب شرعی و هدایت دینی جامعه بوده‌اند. فشارهای سیاسی و دگرگونی‌های تاریخی سبب شد شاخه‌هایی از این خاندان از بحرین به عراق و ایران مهاجرت کنند و طوایف مشهوری چون سادات بهبهانی، بلادی و عدنانی از دل آن پدید آیند. نقش‌آفرینی اجتماعی و سیاسی این خاندان در ایران، به‌ویژه از طریق شاخه سادات بهبهانی در دوره قاجار و نهضت مشروطیت، جلوه‌ای مطرح یافت. همچنین در جنوب ایران و عراق، به‌ویژه در خرمشهر و بصره، علمای شاخه‌های غریفی و عدنانی در حل‌وفصل دعاوی عشایر، رهبری اجتماعی و مقابله با نفوذ بیگانگان نقشی اثرگذار داشتند. برخی از عالمان این خاندان نیز از چهره‌های معروف مجلس علمای شیعه بحرین و از وکلای مراجع تقلید در منطقه خلیج فارس به شمار آمده‌اند. تأسیس حوزه‌های علمیه، مراکز دینی و پایگاه‌های اجتماعی در مناطق گوناگون، از دیگر نمودهای نفوذ علمی و اجتماعی خاندان الغریفی در تاریخ تشیع است.

جایگاه علمی، سیاسی و زعامت اجتماعی

طبق بررسی محققان خاندان الغریفی پس از استقرار در بحرین، به سرعت موقعیت قابل‌توجهی در میان شیعیان آن دیار یافتند.[۱] و پیشوایی دینی، مرجعیت شرعی و زعامت اجتماعی منطقه را بر عهده گرفتند؛ با این حال، استقرار آنان در بحرین همیشگی نبود.[۲] در عرصه سیاسی و اجتماعی ایران، برجسته‌ترین نقش‌آفرینی این خاندان از طریق شاخه «سادات بهبهانی» رقم خورده است.[۳] حضور فعال عالمان این خاندان در رهبری جریان‌های فکری و سیاسی دوره قاجار، به‌ویژه در نهضت مشروطیت، جایگاه خاصی به آنان بخشید.[۴] در جنوب ایران و عراق (خرمشهر و بصره) نیز، رهبری مبارزه‌های مردمی در برابر استعمارگران و حل و فصل دعاوی عشایر، بارها توسط علمای شاخه غریفی و عدنانی مدیریت شده است.[۵] برخی از چهره‌های علمی این خاندان، از اعضای مجلس علمای شیعه بحرین[۶] و از وکلای مراجع تقلید در منطقه خلیج فارس به شمار می‌آیند.[۷] آل الغریفی حوزه‌های علمیه و پایگاه‌های اجتماعی متعددی را در مناطق سکونت خود تأسیس نمودند.[۸]

نسب و خواستگاه

شجره‌نامه خاندان الغریفی[۹]

خاندان الغریفی از سادات حسینی، موسوی، حائری و مُجابی به‌شمار می‌روند. شجره‌نامه و سلسله‌نسب این خاندان با واسطه به «ابراهیم المُجاب»[۱۰] فرزند محمد العابد[۱۱] و نوه امام موسی کاظم(ع) رسانده می‌شود.[۱۲] علت نام‌گذاری این خاندان به «الغریفی»، انتساب آنان به روستایی به نام «غُرَیفَه» در بحرین دانسته شده است.[۱۳] طبق گزارش‌های تاریخی، در حدود سال ۹۱۹ق (۱۵۱۳م)، جد اعلای این خاندان یعنی «سید حسن بن احمد» به همراه فرزندش «سید حسین»، از کربلا به بحرین مهاجرت کرده و در روستای غریفه سکونت گزیدند؛ از آن پس، نوادگان و فرزندان سید حسین به عنوان آل الغریفی شناخته شدند.[۱۴]

مهاجرت

بر اساس گزارش‌های تاریخی، در اوایل قرن دوازدهم هجری قمری و در پی بروز ناامنی‌ها، حمله بیگانگان و محدودیت‌های سیاسی ناشی از حاکمیت وقت (ازجمله آل‌خلیفه)، شرایط برای شیعیان و به‌ویژه سادات و عالمان بحرین دشوار گردید.[۱۵] از این رو، موجی از هجرت و پراکندگی در میان اعضای خاندان الغریفی شکل گرفت.[۱۶] روند مهاجرت این خاندان عمدتاً به دو مقصد «عراق» (شهرهایی مثل نجف، کربلا و بصره)[۱۷] و «ایران» (شهر‌هایی مثل بهبهان، بوشهر، شیراز و خرمشهر) صورت گرفته است.[۱۸]

شاخه‌ها و خاندان‌های منشعب

شجره‌نامه خاندان الغریفی[۱۹]

به سبب گستردگی نسل و مهاجرت‌های متعدد، خاندان الغریفی به بیش از سی شاخه و لقب مختلف تقسیم شده‌اند که هر یک در مناطق سکونت خود منشأ اثر بوده‌اند. از جمله شاخه‌های منشعب از این تبار عبارتند از:

  1. آل بلادی: این شاخه به فرزندان «سید عبدالله البلادی» منتسب است و وجه تسمیه آنان سکونت در منطقه «البلاد القدیم» در بحرین دانسته می‌شود.[۲۰]
  2. سادات بهبهانی: از مشهورترین شاخه‌های این خاندان در ایران است که تبار آنان به «سید عبدالله البلادی الکبیر» می‌رسد. وی پس از مهاجرت از بحرین در شهر بهبهان مستقر شد و فرزندان او از پیشگامان مرجعیت و سیاست در ایران به‌شمار می‌روند.[۲۱]
  3. سادات بوشهری (عَلَمُ الهُدیٰ): این شاخه به نوادگان «سید عبدالله بن علی البلادی الغریفی» که در بوشهر ساکن شدند، نسبت داده می‌شود.[۲۲]
  4. آل عدنانی (العدنانی): فرزندان و منسوبان فقیه و ادیب نامدار، «سید عدنان الغریفی» هستند که عمدتاً در خرمشهر و بصره مستقر بوده‌اند.[۲۳]
  5. آل مشعل (المَشاعِله): منسوب به «سید فلاح بن علی المشعل» می‌باشند.[۲۴]

همچنین در کتاب‌های نسب‌شناسی، از شاخه‌های پرشمار دیگری نظیر آل یاسین، آل یوسف، آل درویش، آل الطویل، آل الخطیب، الستری، الهاشمی، آل کمال‌الدین، النسابة، الصائغ، الخیاط، آل سید ادریس و المحمدی یاد شده است که همگی ریشه در درختواره خاندان الغریفی دارند.[۲۵]

مشاهیر و عالمان

آل‌ الغریفی مهد پرورش فقیهان، محدثان، مجاهدان و نسب‌شناسان مشهوری بوده است که از نامدارترین آنان می‌توان به افراد ذیل اشاره کرد:

سید عبدالله بهبهانی در کنار شیخ فضل‌الله نوری در مراسم عروسی فرزندش میرسید محمد بهبهانی

آثار و تألیفات

کتاب الغنية في مهمات الدين عن تقليد المجتهدين

تألیفات متعددی از خاندان الغریفی در موضوعات فقه، اصول، رجال، نسب‌شناسی و ادبیات عرب به چاپ رسیده است؛ از جمله می‌توان به کتاب «الغنية في مهمات الدين عن تقليد المجتهدين»[۴۶] اثر سیدحسین الغریفی (جد اعلای خاندان) اشاره کرد[۴۷] که در زمره منابع معتبر فقهی مورد توجه فقهای بعد از ایشان قرار داشته است.[۴۸] همچنین رساله‌های متعدد فقهی، دیوان‌های اشعار عربی، تفسیر کتاب‌های حدیثی و متون تخصصی در علم انساب (از جمله آثار سید رضا النسابة[۴۹] و محمود مقدس غریفی در علم رجال[۵۰]) از دیگر آثار علمی این خاندان به شمار می‌رود.

پانویس

  1. ↑ مقدس غريفي، «آل الغريفي أصالة في النسب وعراقة في العلم»، پایگاه اطلاع‌رسانی رسمی آیت‌الله سید حمید مقدس غریفی.
  2. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۴.
  3. ↑ «نگاهی به زندگی و مبارزات سیاسی شهید آیت‌الله سید عبدالله بهبهانی»، سایت مرکز بررسی اسناد تاریخی؛ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۷.
  4. ↑ آقابزرگ تهرانی، الأعلام الشیعه، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۱۹۴؛ صفایی، رهبران مشروطه، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۱۷۳–۲۰۱.
  5. ↑ «گزیده‌ای از زندگی و آثار مرحوم علامه الغریفی /بحرین»، سایت الأمه.
  6. ↑ جمعی از نویسندگان، ماهنامه اخبار شیعیان، ۱۳۸۶ش، ص۱۸.
  7. ↑ «الغريفي: الاعتصامات والمسيرات أصبحت مستهلكة»، سایت صحيفة الوسط البحرينية؛ «الجفاف الروحی»، گودریدز؛ غروی، تلامذة الامام شهید الصدر، ۱۴۲۲ق، ص۱۶۶؛ فاضلی، الامام السیستانی امة فی رجل، ۱۴۲۹ق، ص۱۵۸.
  8. ↑ «تاريخ عائلة الغريفي البحرانية المشردة في العراق (الحلقة۱)» سایت مجله سالوات الجریش؛ الطهرانی، نقباء البشر في القرن الرابع عشر،۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۱۹۳.
  9. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۲۸.
  10. ↑ ابن عنبه،‌ عمدة الطّالب، منشورات الشريف الرضي، ص۲۱۶.
  11. ↑ رجایی، الشجرة الطيبه، ۱۴۲۳ق، ص۱۵۵.
  12. ↑ الرازی، الشجرة المباركة، ج۱، ص۱۰۴.
  13. ↑ بلادی بحرانی، انوار البدرين، بی‌تا، ص۴۰؛ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۲۱.
  14. ↑ «الأسرة الغُريفية» پایگاه رسمی مؤسسه تراث علامة الغریفی.
  15. ↑ بحرانی، لؤلؤة البحرين، ۱۴۲۹ق، ص۴۴۳.
  16. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۳۵ تا ۵۲.
  17. ↑ آقا بزرگ تهرانی، اعلام الشیعة، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۱۹۳.
  18. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۴ و ۲۲.
  19. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۴۸.
  20. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۵.
  21. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۷.
  22. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۶.
  23. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۵ و ۱۶.
  24. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۹ و ۲۰.
  25. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۵.
  26. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۳۳.
  27. ↑ حرعاملی، امل الآمل، بی‌تا، ج۲، ص۹۱.
  28. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۳۳.
  29. ↑ اللجنة العلمية فى مؤسسة الإمام الصادق (عليه السلام)، موسوعة طبقات الفقهاء، بی‌تا، ج۱۲، ص۱۸۹.
  30. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۱۷.
  31. ↑ بامداد، شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری، ۱۳۵۷ش، ج۲، ص۲۸۴؛ ناظم الاسلام کرمانی، تاریخ بیداری ایرانیان، ۱۳۵۷ش، ج۱، ص ۳۲۲ به بعد.
  32. ↑ آقابزرگ تهرانی، أعلام الشیعة، ج۱، ص۱۴۶.
  33. ↑ صفایی، رهبران مشروطه، ۱۳۶۲ش، ج۱، ص۱۷۳–۲۰۱.
  34. ↑ «السيدعلاء الدين الغريفي»، سایت صحيفة الوسط البحرينية.
  35. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۹۲.
  36. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۸۹.
  37. ↑ حرز‌الدین، معارف الرجال، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۸۲.
  38. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۸۱.
  39. ↑ الفتلاوی، مشاهير المدفونين في الصحن العلوي الشريف، بی‌تا، ج۱، ص۱۸۹.
  40. ↑ هاشم، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ۱۴۲۳ق، ص۷۱.
  41. ↑ آقابزرگ تهرانی، الذّريعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۳، ص۳۳.
  42. ↑ «گزیده ای از زندگی و آثار مرحوم علامه الغریفی /بحرین»، سایت الأمه.
  43. ↑ جمعی از نویسندگان، ماهنامه اخبار شیعیان، ۱۳۸۶ش، ص۱۹؛ «سماحة العلامة السيد عبدالله الغريفي حفظه الله»، سایت مرکز الإشعاع الإسلامي.
  44. ↑ «للمرة الأولى... العلامة السيد علوي الغريفي يغيب عن مجلسه الرمضاني»، سایت صحيفة الوسط البحرينية.
  45. ↑ «السيد علوي الغريفي»، سایت صحيفة الوسط البحرينية.
  46. ↑ آقابزرگ تهرانی، الذّريعة، ۱۴۰۸ق، ج۱۶، ص۶۷.
  47. ↑ آقابزرگ تهرانی و منزوی، اعلام الشیعه، ج۵، ص۱۷۷.
  48. ↑ الأمین، أعیان الشیعة، بی‌تا، ج۵، ص۴۷۰ و ۴۷۱.
  49. ↑ آقابزرگ تهرانی، الذّريعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۳، ص۳۳.
  50. ↑ «مقدس غریفی، محمود»، سایت کتابخانه دیجیتال نور.

منابع

  • آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذريعة إلى تصانيف الشيعة، تهران، اسماعيليان قم و كتابخانه اسلاميه تهران‌، ۱۴۰۸ق.
  • آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذّريعة إلى تصانيف الشّيعة، بی‌جا، دار الأضواء، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق.
  • آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات أعلام الشيعة و هو نقباء البشر في القرن الرابع عشر، مشهد، دار المرتضی، ۱۴۰۴ق.
  • آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، و علی‌ نقی منزوی، طبقات اعلام الشیعه، بی‌جا، اسماعیلیان، بی‌تا.
  • آقابزرگ تهرانی، محمد‌محسن، طبقات أعلام الشیعة (الکرام البررة فی القرن الثالث بعد العشرة)، مشهد، دار المرتضی، ۱۴۰۴ق.
  • «الأسرة الغُريفية»، پایگاه رسمی مؤسسه تراث علامه الغریفی، تاریخ بازدید:‌ ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • الأمين، السيد محسن، أعیان الشیعة، بی‌جا، بی‌تا.
  • ابن عنبة، السيد جمال الدين أحمد بن علي الحسني، بی‌جا، منشورات الشريف الرضي، بی‌تا.
  • بامداد،‌ مهدی، شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری، تهران، انتشارات زوار، چاپ دوم، ۱۳۵۷ش.
  • بحرانی، یوسف بن احمد،‌ لؤلؤة البحرين في الإجازات و تراجم رجال الحديث، منامه، مکتبة فخراوی، ۱۴۲۹ق.
  • بلادی بحرانی، علی بن حسن، انوار البدرين في تراجم علماء القطيف و الاحساء و البحرين، اصفهان، موسسه تحقيقات و نشر معارف اهل البيت (عليهم السلام)، بی‌تا.
  • «تاريخ عائلة الغريفي البحرانية المشردة في العراق (الحلقة۱)»، سایت مجله سالوات الجریش، تاریخ بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • التفلاوی، کاظم عبود، مشاهير المدفونين في الصحن العلوي الشريف، منشورات الإجتهاد، بی‌تا.
  • «الجفاف الروحی»، گودریدز، مرکز الاشعاع الاسلامی، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • جمعی از نویسندگان، ماهنامه اخبار شیعیان، قم، سال سوم، شماره ۱۹، خرداد، ۱۳۸۶ش.
  • جمعی از نویسندگان، ماهنامه اخبار شیعیان، قم، سال سوم، شماره ۱۹، خرداد، ۱۳۸۶ش.
  • حرعاملی، محمد بن حسن، امل الآمال فی علماء جبل عامل، بغداد، مکتبة الأندلس، بی‌تا.
  • رازی، فخرالدین، الشجرة المباركة في أنساب الطالبية، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
  • رجایی، سیدمهدی، الشجرة الطيبه في الارض المخصبه، قم، مکتبة آیة الله العظمي المرعشي النجفي العامة، چاپ اول، ۱۴۲۳ق.
  • «سماحة العلامة السيد عبدالله الغريفي حفظه الله»، سایت مرکز الإشعاع الإسلامي، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ق.
  • «السيد علاءالدين الغريفي»، سایت صحيفة الوسط البحرينية، تاریخ درج مطلب: ۱۸ ربیع‌الثانی ۱۴۲۶ق، تاریخ بازدید: ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • «السيد علوي الغريفي»، سایت صحيفة الوسط البحرينية، تاریخ درج مطلب: ۱۲ جمادی‌ الاولی ۱۴۳۲ق، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • صفایی، ابراهیم، رهبران مشروطه، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ دوم، ۱۳۶۲ش.
  • غروی، محمد، تلامذة الإمام الشهید الصدر: ملامحهم النفسیة و مواقفهم الإجتماعیة، بیروت، دارالهادی، ۱۴۲۲ق، مرکز الاشعاع الاسلامی، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • «الغريفي: الاعتصامات والمسيرات أصبحت مستهلكة»، سایت صحيفة الوسط البحرينية، تاریخ درج مطلب: ۲۹ ربيع الاول ۱۴۴۸ق، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • فاضلی، حسین محمد علی، الامام السیستانی امة فی رجل، بیروت، مؤسسة البلاغ، ۱۴۲۹ق.
  • «گزیده‌ای از زندگی و آثار مرحوم علامه الغریفی /بحرین»، سایت الأمه، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • «مقدس غریفی، محمود»، سایت کتابخانه دیجیتال نور، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • ناظم الاسلام کرمانی، تاریخ بیداری ایرانیان، به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، تهران، انتشارات آگاه و لوح، چاپ اول، ۱۳۵۷ش.
  • «نگاهی به زندگی و مبارزات سیاسی شهید آیت‌الله سید عبدالله بهبهانی»، سایت مرکز بررسی اسناد تاریخی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ دی ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • هاشم، علی عمار، آل الغریفی تاریخ و رجالات، ایران، موسسه علامه سید حسن الغریفی الثقافیه، چاپ اول، ۱۴۲۳ق.
برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=کاربر:M.nilsaz/صفحه_تمرین_3&oldid=1536601»