پرش به محتوا

فهرست اسامی قیامت در قرآن

از ویکی شیعه
(تغییرمسیر از اسامی قیامت در قرآن)

فهرست اسامی قیامت در قرآن شامل نام‌ها و صفاتی است که برای بیان ویژگی‌های قیامت به کار رفته‌اند و هر یک بر جنبه‌ای از آن دلالت دارند.[۱] به باور فیض کاشانی، از مفسران شیعه در قرن یازدهم قمری[۲] و جوادی آملی، فیلسوف و مفسر قرآن،[۳] هر یک از این نام‌ها مفهومی خاص دارد که شایسته بررسی است. جوادی آملی در کتاب معاد در قرآن صد نام،[۴] مکارم شیرازی در پیام قرآن هفتاد نام[۵] و سبحانی در الإلهیات چهل نام[۶] برای قیامت ذکر کرده‌اند. به گزارش مکارم شیرازی، فهرست صدگانه فیض کاشانی[۷] تنها شامل نام‌های قرآنی نیست؛ بلکه برخی موارد آن در احادیث آمده و برخی دیگر برداشت و استنباط مؤلف است و در قرآن یا روایات به‌صراحت ذکر نشده است.[۸]

فهرست الفبایی

ردیف نام معنا آیه
۱ الْآخِرَةَ(یوم الآخِر) جهان دیگر؛ سرای دیگر که بعد از دنیا قرار دارد.[۹] وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعی لَها سَعْیها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِک کانَ سَعْیهُمْ مَشْکوراً. سوره اسراء،‌ آیه ۱۹.
۲ الْحَاقَّةُ روز تحقق یابنده،روز ثابت وحق الْحَاقَّةُ مَا الْحَاقَّةُ وَمَا أَدْرَاک مَا الْحَاقَّةُ. سوره حاقه آیه ۱- ۳.
۳ السَّاعَةِ زمان رستاخیز یسْأَلُونَک عَنِ السَّاعَةِ أَیانَ مُرْسَاهَا. سوره اعراف، آیه ۱۸۷.
۴ الصَّاخَّةُ بانگ هولناک فَإِذَا جَاءتِ الصَّاخَّةُ سوره عبس آیه ۳۳.
۵ الطَّامَّةُ الْكُبْرى حادثه بزرگتر، هنگامه بزرگ فَإِذا جاءَتِ الطَّامَّةُ الْکبْری سوره نازعات آیه ۳۴.
۶ الْغَاشِيَةِ روز پوشاننده( روز قیامت که حوادث وحشتناکش همه را می‌پوشاند) هَلْ أَتَاک حَدِیثُ الْغَاشِیةِ سوره غاشیه آیه ۱.
۷ الْقَارِعَةُ کوبنده الْقَارِعَةُ مَا الْقَارِعَةُ وَمَا أَدْرَاک مَا الْقَارِعَةُ. سوره قارعه آیه ۱- ۳.
۸ واقعه واقع شدنی إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَة(سوره واقعه، آیه ۱)
۹ الْيَوْمَ الْآخِرَ روز بازپسین وَإِلَی مَدْینَ أَخَاهُمْ شُعَیبًا فَقَالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَارْجُوا الْیوْمَ الْآخِرَ وَلَا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدِینَ. سوره عنکبوت آیه ۳۶.
۱۰ الْيَوْمُ الْمَوْعُودُ روز وعده داده شده وَالْیوْمِ الْمَوْعُودِ. سوره بروج آیه ۲.
۱۱ يَوْمٌ أَلِيمٌ روزی دردناک أَن لاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ اللّهَ إِنِّی أَخَافُ عَلَیکمْ عَذَابَ یوْمٍ أَلِیمٍ. سوره هود آیه ۲۶.
۱۲ یوْمَ الْآزِفَةِ روز نزدیک و نزدیک‌شونده وَأَنذِرْهُمْ یوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَی الْحَنَاجِرِ کاظِمِینَ مَا لِلظَّالِمِینَ مِنْ حَمِیمٍ وَلَا شَفِیعٍ یطَاعُ. سوره غافر آیه ۱۸.
۱۳ یوْمُ الْبَعْثِ روز رستاخیز وَقَالَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالْإِیمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِی کتَابِ اللَّهِ إِلَی یوْمِ الْبَعْثِ فَهَذَا یوْمُ الْبَعْثِ وَلَکنَّکمْ کنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ. سوره روم آیه ۵۶.
۱۴ یوْمُ التَّغَابُنِ روز آشکار شدن زیانکاری در معامله زندگی یوْمَ یجْمَعُکمْ لِیوْمِ الْجَمْعِ ذَلِک یوْمُ التَّغَابُنِ. سوره تغابن آیه ۹.
۱۵ یوْمَ التَّلَاق روز دیدار رَفِیعُ الدَّرَجَاتِ ذُو الْعَرْشِ یلْقِی الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلی مَن یشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ لِینذِرَ یوْمَ التَّلَاق. سوره غافر،‌ آیه ۱۵.
۱۶ یوْمَ التَّنَادِ روز فریاد. وَیا قَوْمِ إِنِّی أَخَافُ عَلَیکمْ یوْمَ التَّنَادِ. سوره غافر آیه ۳۲.
۱۷ یوْمَ الْجَمْعِ روز جمع شدن، روز گردآمدن خلق و جمع شدن خلایق وَکذَلِک أَوْحَینَا إِلَیک قُرْآنًا عَرَبِیا لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَی وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنذِرَ یوْمَ الْجَمْعِ لَا رَیبَ فِیهِ فَرِیقٌ فِی الْجَنَّةِ وَفَرِیقٌ فِی السَّعِیرِ. سوره شوری آیه ۷.
۱۸ یوْمِ الْحِسَابِ روز محاسبه هَذَا مَا تُوعَدُونَ لِیوْمِ الْحِسَابِ. سوره صآیه ۵۳.
۱۹ یوْمَ الْحَسْرَةِ روز حسرت و افسوس وَأَنذِرْهُمْ یوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِی الْأَمْرُ وَهُمْ فِی غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا یؤْمِنُونَ. سوره مریم آیه ۳۹.
۲۰ الْیوْمُ الْحَقُّ روز حقّ ذَلِک الْیوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَی رَبِّهِ مَآباً. سوره نبأ آیه ۳۹.
۲۱ یوْمُ الْخُرُوجِ روز خروج، روز بیرون آمدن از زمین، روز خروج از قبرها

یوْمَ یسْمَعُونَ الصَّیحَةَ بِالْحَقِّ ذَلِک یوْمُ الْخُرُوجِ. سوره ق آیه ۴۲.

۲۲ یوْمُ الْخُلُودِ روز جاودانگی ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ ذَلِک یوْمُ الْخُلُودِ. سورهق آیه ۳۴.
۲۳ یوْمُ الدِّینِ روز جزا مالِكِ يَوْمِ الدِّين‏ (سوره حمد، آیه ۴)/ وَقَالُوا یا وَیلَنَا هَذَا یوْمُ الدِّینِ. سوره صافات آیه ۲۰.
۲۴ یوْمَ الْفَصْلِ روز جدایی، روز فصلِ خصومت، روز داوری إِنَّ یوْمَ الْفَصْلِ کانَ مِیقَاتاً. سوره نبأ آیه ۱۷.
۲۵ یوْمُ الْقِیامَةِ روز قیامت و برخاستن یسْأَلُ أَیانَ یوْمُ الْقِیامَةِ. سوره قیامت آیه ۶.
۲۶ یوْمُ الْوَعِیدِ روز وعید

وَنُفِخَ فِی الصُّورِ ذَلِک یوْمُ الْوَعِیدِ. سوره ق آیه ۲۰.

۲۷ یَوْمٍ تَشْخَصُ فِیهِ الأَبْصَارُ روزی که چشمها در آن بخاطر ترس و وحشت از حرکت باز میایستد، روز خیره و حیران شدن چشم ها وَلاَ تَحْسَبَنَّ اللّهَ غَافِلًا عَمَّا یعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا یؤَخِّرُهُمْ لِیوْمٍ تَشْخَصُ فِیهِ الأَبْصَارُ. سوره ابراهیم آیه ۴۲.
۲۸ یوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِیراً روز عبوس و سخت إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا یوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِیراً. سوره انسان آیه ۱۰.
۲۹ یوْمٌ عَسِرٌ روزی دشوار یقُولُ الْکافِرُونَ هَذَا یوْمٌ عَسِرٌ. سوره قمر آیه ۸.
۳۰ یوْمٌ عَسِیرٌ روزی سخت فَذَلِک یوْمَئِذٍ یوْمٌ عَسِیرٌ. سوره مدثر آیه ۹.
۳۱ یوْمٍ عَظِیمٍ روزی بزرگ إِنِّی أَخَافُ عَلَیکمْ عَذَابَ یوْمٍ عَظِیمٍ. سوره شعراء آیه ۱۳۵.
۳۲ یوْمٍ عَقِیمٍ روز بی‌فردا، روز بد فرجام و بی خیر وَلَا یزَالُ الَّذِینَ کفَرُوا فِی مِرْیةٍ مِّنْهُ حَتَّی تَأْتِیهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ یأْتِیهُمْ عَذَابُ یوْمٍ عَقِیمٍ. سوره حجّ آیه ۵۵.
۳۳ یوْماً عَلَی الْکافِرینَ عَسیراً روزی که بر کافران دشوار است. الْمُلْک یوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ وَ کانَ یوْماً عَلَی الْکافِرینَ عَسیراً. سوره فرقان آیه ۲۶.
۳۴ یَومُ عَلَی الْکافِرِینَ غَیرُ یسِیرٍ روزی که بر کافران آسان نیست. عَلَی الْکافِرِینَ غَیرُ یسِیرٍ. سوره مدثر آیه ۱۰.
۳۵ یوْمٍ کبِیرٍ روز بزرگ وَأَنِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّکمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَیهِ یمَتِّعْکم مَّتَاعًا حَسَنًا إِلَی أَجَلٍ مُّسَمًّی وَیؤْتِ کلَّ ذِی فَضْلٍ فَضْلَهُ وَإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنِّی أَخَافُ عَلَیکمْ عَذَابَ یوْمٍ کبِیرٍ. سوره هود آیه ۳.
۳۶ یوْمٌ لاَّ بَیعٌ فِیهِ وَلاَ خُلَّةٌ وَلاَ شَفَاعَةٌ روزی که در آن خرید و فروش و دوستی و شفاعت نیست. یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَنفِقُواْ مِمَّا رَزَقْنَاکم مِّن قَبْلِ أَن یأْتِی یوْمٌ لاَّ بَیعٌ فِیهِ وَلاَ خُلَّةٌ وَلاَ شَفَاعَةٌ وَالْکافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ. سوره بقره ۲۵۴.
۳۷ یوْمًا لَّا یجْزِی وَالِدٌ عَن وَلَدِهِ روزی که هیچ پدری نمی‌تواند مجازات فرزندش را دفع کند. یا أَیهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکمْ وَاخْشَوْا یوْمًا لَّا یجْزِی وَالِدٌ عَن وَلَدِهِ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِ شَیئًا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّکمُ الْحَیاةُ الدُّنْیا وَلَا یغُرَّنَّکم بِاللَّهِ الْغَرُورُ. سوره لقمان آیه ۳۳.
۳۸ یوْمٌ مَّجْمُوعٌ لَّهُ النَّاسُ روزی که مردم در آن جمع آوری میشوند. إِنَّ فِی ذَلِک لآیةً لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الآخِرَةِ ذَلِک یوْمٌ مَّجْمُوعٌ لَّهُ النَّاسُ وَذَلِک یوْمٌ مَّشْهُودٌ. سوره هود آیه ۱۰۳.
۳۹ یَوْمٍ مُّحِیطٍ روز فراگیر وَإِنِّی أَخَافُ عَلَیکمْ عَذَابَ یوْمٍ مُّحِیطٍ. سوره هود آیه ۸۴.
۴۰ یوْمٌ مَّشْهُودٌ روز مشهود إِنَّ فِی ذَلِک لآیةً لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الآخِرَةِ ذَلِک یوْمٌ مَّجْمُوعٌ لَّهُ النَّاسُ وَذَلِک یوْمٌ مَّشْهُودٌ. سوره هود آیه ۱۰۳.
۴۱ یوْماً یجْعَلُ الْوِلْدانَ شیباً روزی که کودکان را پیر می‌کند. فَکیفَ تَتَّقُونَ إِنْ کفَرْتُمْ یوْماً یجْعَلُ الْوِلْدانَ شیباً. سوره مزّمّل آیه ۱۷.
۴۲ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ روزى كه در «صور» دميده شود. يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا سوره نبأ آیه ۱۸
۴۳ يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ آن روز که رازها فاش شود. يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِر (سوره طارق،‌ آیه ۹)
۴۴ یوم الوقت المعلوم روز مشخص و معلوم يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُوم‏ (سوره حجر، آیه ۳۸)[۱۰] [یادداشت ۱]

تک‌نگاری

  • قاسمی، علی‌محمد، «قرآن و جهان آخرت نام‌ها و یادها»، قم انتشارات مؤسّسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۶ش، ۳۸۸ص.[۱۲]

پانویس

  1. ↑ مکارم شیرازی، پیام قرآن، ۱۳۸۶ش، ج۵، ص۴۴.
  2. ↑ فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ۱۴۱۷ق، ج۸، ص۳۳۱.
  3. ↑ جوادی آملی، معاد در قرآن ۱، ۱۳۹۵ش، ص۳۰۹.
  4. ↑ نگاه کنید به: جوادی آملی، معاد در قرآن ۱، ۱۳۹۵ش، ص۳۰۹-۳۹۶.
  5. ↑ مکارم شیرازی، پیام قرآن، ۱۳۸۶ش، ج۵، ص۴۴- ۱۰۲.
  6. ↑ سبحانی، الإلهیات علی هدی الکتاب والسُّنة والعقل، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۶۶.
  7. ↑ فیض کاشانی، المحجة البیضاء، ۱۴۱۷ق، ج۸، ص۳۳۱- ۳۳۲.
  8. ↑ مکارم شیرازی، پیام قرآن، ۱۳۸۶ش، ج۵، ص۴۴ و ۴۵.
  9. ↑ شعرانی، نثر طوبی، ۱۳۸۹ش، ص۱۵.
  10. ↑ نگاه کنید به: جوادی آملی، معاد در قرآن ۱، ۱۳۹۵ش، ص۳۰۹-۳۹۶.
  11. ↑ مهدی الهی قمشه‌ای، ترجمه قرآن
  12. ↑ قرآن و جهان آخرت: نام‌ها و یادها شبکۀ جامع کتاب گیسوم

یادداشت

  1. ↑ اگر زمان مهلت دادن به ابلیس تاقیامت نباشد ممکن است منظور از روز وقت معلوم نفخه صور اول یا ظهور دولت ولی عصر یا ظهور حکومت عقل انسان بر نفس و هوای او باشد. [۱۱]

منابع

پیوند به بیرون