لیث بن بختری مرادی

لیث بن بختری مرادی
از محدثان شیعه و اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع)
اطلاعات فردی
نام کامل	لیث بن بختری مرادی
کنیه	ابومحمد • ابویحیی
لقب	ابوبصیر
نسب	مرادی
تولد	نیمۀ نخست سدۀ ۲ق
محل تولد	کوفه
محل زندگی	کوفه
مذهب	شیعه
صحابی	امام باقر(ع) و امام صادق(ع)
اطلاعات حدیثی
راوی از معصوم	امام باقر(ع) • امام صادق(ع)
راویان از او	مفضل بن صالح اسدی • عبدالله بن مسکان • عبدالله بن بکیر • عبدالکریم بن عمرو خثعمی و ...
اعتبار	از راویان برجسته شیعه؛ از کسانی که در برخی گزارش‌ها در شمار اصحاب اجماع آمده است
موضوع روایات	فقه و احکام
تألیفات	کتابی در مسائل فقهی
سایر	فطحیان نیز از او روایت و از وی تمجید کرده‌اند

لیث بن بختری مرادی، مشهور به ابوبصیر، از محدثان و عالمان شیعه در کوفه و از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) دانسته شده است هرچند روایت قطعی او از امام باقر(ع) در اسانید احادیث به اثبات نرسیده است.^[۱] درباره کنیه او گزارش‌های متفاوتی وجود دارد؛ ابن غضائری و نجاشی «ابومحمد» و ابن ندیم و شیخ طوسی «ابویحیی» آورده‌اند.^[۲]

در جایگاه علمی، گزارش شده است که ابوبصیر مرادی از عبدالکریم بن عتبه هاشمی روایت کرده و راویانی چون ابوجمیله مفضل بن صالح، عبدالله بن مسکان، عبدالله بن بکیر و عبدالکریم بن عمرو خثعمی از او روایت کرده‌اند.^[۳] نجاشی وی را «ابوبصیر اصغر» خوانده و بر پایه برخی شواهد سندی، احتمال تأخر طبقه او از ابوبصیر اسدی مطرح شده است.^[۴]

درباره مذهب او گزارش‌های متفاوتی وجود دارد. به گفته برخی منابع، ابوبصیر مرادی امامت امام موسی کاظم(ع) را نپذیرفت و ابن غضائری نیز مذهب او را نادرست دانسته است؛ بااین‌حال، اعتبار روایاتش را مخدوش ندانسته‌اند.^[۵] در مقابل، روایاتی از راویان فطحی، از جمله علی بن اسباط و علی بن حدید، او را در شمار اصحاب برجسته ائمه(ع) و از «اوتاد زمین» معرفی کرده‌اند.^[۶] برخی محققان با توجه به این گزارش‌های متفاوت و خلط ابوبصیرها در آثار رجالی، درباره گرایش مذهبی او با احتیاط داوری کرده‌اند.^[۷]

از آثار او کتابی فقهی گزارش شده که مشتمل بر پاسخ‌های امام صادق(ع) به پرسش‌های وی بوده و برقی، کلینی، شیخ صدوق و شیخ طوسی از آن نقل کرده‌اند.^[۸]

پانویس

↑ برقی، الرجال، ج۱، ص۱۳، ۱۸؛ کشی، معرفة الرجال، ج۱، ص۱۷۰؛ مفید، الاختصاص، ج۱، ص۸۳؛ طوسی، رجال، ج۱، ص۱۳۴، ۲۷۸؛ نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱.
↑ علامۀ حلی، رجال، ج۱، ص۱۳۷؛ نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱؛ ابن ندیم، الفهرست، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، رجال، ج۱، ص۲۷۸.
↑ ابن بابویه، «مشیخه الفقیه»، ص۵۵؛ نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱.
↑ نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱؛ برقی، المحاسن، ج۱، ص۳۷.
↑ کشی، معرفة الرجال، ج۱، ص۱۷۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۱۰، ص۲۵؛ علامۀ حلی، رجال، ج۱، ص۱۳۷.
↑ کشی، معرفة الرجال، ج۱، ص۱۷۰، ۲۳۸ـ۲۳۹؛ مفید، الاختصاص، ج۱، ص۶۱ـ۶۲.
↑ پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۲۱۵.
↑ نجاشی، رجال، ص۳۲۱؛ ابن ندیم، الفهرست، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، الفهرست، ج۱، ص۱۳۰؛ برقی، المحاسن، ج۱، ص۳۳۷؛ کلینی، الکافی، ج۳، ص۴۶۰، و ج۴، ص۳۴۲؛ ابن بابویه، الفقیه، ج۲، ص۲۷۴؛ طوسی، تهذیب، ج۱، ص۱۶۵، ۱۸۰؛ الاستبصار، ج۱، ص۱۵۴؛ پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۲۱۶.

منابع

آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
ابن‌ابی‌الثلج، محمد بن احمد، تاریخ الائمه، قم، مجموعۀ نفیسه، ۱۴۰۶ق.
ابن‌بابویه، علی بن حسین، الامامه و التبصره من الحیره، قم، مدرسة الإمام المهدی(علیه‌السلام‏)، ۱۴۰۴ق.
شیخ صدوق، محمد بن علی، اَلاَمالی، بیروت، بی‌نا، ۱۴۰۰ق/۱۹۸۰م.
شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عِقاب الاعمال‏، نجف، بی‌نا، ۱۳۹۲ق/۱۹۷۲م.
شیخ صدوق، محمد بن علی، اَلخِصال، تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم جامعهٔ مدرسین، چاپ اول، ۱۳۶۲ش.
شیخ صدوق، محمد بن علی، علل الشرائع، نجف، مکتب الحیدریه، ۱۳۸۳ق.
شیخ صدوق، محمد بن علی، مَن لا یَحضَرُهُ الفقیه، به کوشش حس موسوی خرسان، نجف، ۱۳۷۶ق.
شیخ صدوق، محمد بن علی، ‏کمال‌الدین و تمام النعمة، تهران، بی‌نا، ۱۳۹۰ق.
شیخ صدوق، محمد بن علی، مشیخة الفقیه، بی‌جا، دار التعارف للمطبوعات، بی‌تا.
ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، کتاب الفهرست، بیروت، دار المعرفة، بی‌تا.
ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، نجف، بی‌نا، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م.
برقی، احمد بن محمد، رجال البرقی؛ أحد الأصول الرجالیة الخمسة، تهران، بی‌نا، ۱۳۴۲ش.
برقی، احمد بن محمد، المحاسن، تصحیح: جلال الدین محدث، قم، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۱ق.

حمیری، عبدالله بن جعفر، قرب الاسناد، تهران، ۱۳۶۹ق.
خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایه الکبری، بیروت، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.
دلائل الامامه، منسوب به ابن رستم طبری، نجف، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۲م.
طوسی، محمدبن حسن، الاستبصار، به کوشش حسن موسوی خرسان، تهران، ۱۳۹۰ق.
طوسی، محمدبن حسن، امالی، بغداد، ۱۳۸۴ق/۱۹۶۴م.
طوسی، محمدبن حسن، تهذیب الاحکام، به کوشش حسن موسوی خرسان، تهران، ۱۳۹۰ق.
طوسی، محمدبن حسن، رجال، به کوشش محمدصادق بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۱ق/۱۹۶۱م.
طوسی، محمدبن حسن، عده الاصول، به کوشش محمد مهدی نجف، قم، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
طوسی، محمدبن حسن، الفهرست، به کوشش محمد صادق بحرالعلوم، نجف، کتابخانۀ مرتضویه.
علامۀ حلی، حسن بن یوسف، رجال، نجف، ۱۳۸۱ق/۱۹۶۱م.
علوی، علی بن احمد، نصره الواقفه، به کوشش احمد پاکتچی، منتشر نشده.
فخار بن معد موسوی، ایمان ابی طالب، به کوشش محمد بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۴ق/۱۹۶۵م.
کشی، محمد، معرفه الرجال، اختیار طوسی، به کوشش حسن مصطفوی، مشهد، ۱۳۴۸ش.
کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، به کوشش علی اکبر غفاری، تهران، ۱۳۸۸ق.
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
مسعودی، علین بن حسین، اثبات الوصیه، نجف، ۱۳۷۴ق.
مفید، محمدبن محمد، الاختصاص، به کوشش علی اکبر غفاری، قم، جماعه المدرسین.
مفید، محمد بن محمد، المقنعه، تهران، ۱۲۷۶ق.
نجاشی، احمدبن علی، رجال، به کوشش موسی شبیری زنجانی، قم، ۱۴۰۷ق.
نعمانی، محمدبن ابراهیم، الغیبه، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
پاکتچی، احمد، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد ۵، تهران، مرکز دائرة المعارف اسلامی، ۱۳۷۲ش.

پیوند به بیرون

منبع مقاله: دایرة المعارف بزرگ اسلامی

[1] برقی، الرجال، ج۱، ص۱۳، ۱۸؛ کشی، معرفة الرجال، ج۱، ص۱۷۰؛ مفید، الاختصاص، ج۱، ص۸۳؛ طوسی، رجال، ج۱، ص۱۳۴، ۲۷۸؛ نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱.

[2] علامۀ حلی، رجال، ج۱، ص۱۳۷؛ نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱؛ ابن ندیم، الفهرست، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، رجال، ج۱، ص۲۷۸.

[3] ابن بابویه، «مشیخه الفقیه»، ص۵۵؛ نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱.

[4] نجاشی، رجال، ج۱، ص۳۲۱؛ برقی، المحاسن، ج۱، ص۳۷.

[5] کشی، معرفة الرجال، ج۱، ص۱۷۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۱۰، ص۲۵؛ علامۀ حلی، رجال، ج۱، ص۱۳۷.

[6] کشی، معرفة الرجال، ج۱، ص۱۷۰، ۲۳۸ـ۲۳۹؛ مفید، الاختصاص، ج۱، ص۶۱ـ۶۲.

[7] پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۲۱۵.

[8] نجاشی، رجال، ص۳۲۱؛ ابن ندیم، الفهرست، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، الفهرست، ج۱، ص۱۳۰؛ برقی، المحاسن، ج۱، ص۳۳۷؛ کلینی، الکافی، ج۳، ص۴۶۰، و ج۴، ص۳۴۲؛ ابن بابویه، الفقیه، ج۲، ص۲۷۴؛ طوسی، تهذیب، ج۱، ص۱۶۵، ۱۸۰؛ الاستبصار، ج۱، ص۱۵۴؛ پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۲۱۶.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]