فاطمه دختر امام حسن (ع)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از فاطمه دختر امام حسن)
پرش به: ناوبری، جستجو

فاطمه دختر حسن بن علی، همسر امام سجاد (ع)، مادر امام باقر (ع) و از اسیران کربلا است.

کنیه‌ها، القاب و منزلت

امام صادق (ع) درباره مادربزرگش ام‌عبدالله:
کانت صدیقة لم یدرک فی آل الحسن مثلها.
ترجمه:
ام‌عبدالله صدیقه بود و در خاندان امام حسن (ع) مانند نداشت.

بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵ ؛ اصول کافی، ج۲، ص۴۴۶.

کنیه‌ او ام‌محمد،[۱] ام‌عبدالله[۲] یا ام عبده[۳] و لقبش (در حدیثی) صدیقه است.[۴] در روایتی، جابر می‌گوید نام مادران ائمه را در صحیفه فاطمه دیده است. در این روایت، او ام‌عبدالله دختر حسن بن علی بن ابی‌طالب را مادر امام باقر می‌داند.[۵]

امام باقر (ع) می‌گوید یک بار مادرش با اشاره به دیوار آن را از فرو ریختن باز داشته است.[۶]

ازدواج

در منابع تاریخی اشاره‌ای به مادر ام‌عبدالله نشده است. علاوه بر نام مادر، زمان و محل دفن او هم مشخص نیست. ازدواج فاطمه با علی بن الحسین (ع) باعث شد نسل آنان از امام باقر (ع) به بعد، از طرف مادر از امام مجتبی و از طرف پدر از امام حسین باشند. این ازدواج سبب شد به امام باقر (ع) لقب هاشمی بین هاشمیین، علوی بین علویین یا فاطمی بین فاطمیین بدهند.[۷]

حضور در واقعه کربلا

فاطمه بنت الحسن، در واقعه کربلا حضور داشت و همراه باقی‌ماندگان خانواده امام حسین (ع) به اسارت رفت.[۸]

پانویس

  1. تاریخ مدینه دمشق، ج۷۰، ص۲۶۱
  2. بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵
  3. اعیان الشیعه، ج۸، ص ۳۹۰
  4. اصول کافی، ج۲، ص۴۴۶
  5. بحارالانوار، ج۳۶، ص۱۹۴
  6. بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵ ؛ منتهی الامال ج۲، ص۱۷۳
  7. اعیان الشیعه، ج۸، ص ۳۹۰ ؛ بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵ ؛ منتهی الامال ج۲، ص۱۷۳
  8. نک: تاریخ مدینة دمشق، ج۷۰، ص۲۶۱

منابع

  • ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، تحقیق علی شیری، دارالفکر، بیروت.
  • امین، محسن، أعیان الشیعة، تحقیق حسن امین، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ترجمه حسن حسن زاده آملی، قائم آل محمد، قم، ۱۳۸۷ ش.
  • قمی، عباس، منتهی الآمال، موسسه انتشارات هجرت، قم.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار (ع)، تصحیح جمعی از نویسندگان، دار احیاء التراث العربی، بیروت.
  • مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، تحقیق موسسة آل البیت لاحیاء التراث، المؤتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید، قم، ۱۳۷۲ ش.