مقاله ضعیف
رده ناقص
بدون جعبه اطلاعات
بدون ناوبری
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
بدون استناد
نارسا
عدم جامعیت

علویان

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

علویان جمع علوی به خاندان علی(ع) و شیعیان ایشان گفته می‎شود. واژه علوی در لغت منسوب به علی(ع) است اما در اصطلاح کاربردهای متعددی داشته است.

معانی لغوی و اصطلاحی علوی

علوی در لغت منسوب به امام علی علیه السلام است.[۱] این واژه در اصطلاح در معانی متعددی به کار رفته است که از جمله آن می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • كسی كه از اولاد علی(ع) و فاطمه(س) و یا از نسل آنان باشد. در این تعریف واژه علوی با سید مترادف می‎شود.[۲]
  • افرادی كه پس از قتل عثمان، علی را در اين قتل متهم ننموده و برای انتقام خون عثمان، از عایشه و معاويه حمایت نکردند. علوی در این تعریف در برابر عثمانی (عثمانیه) است.[۳]
  • کسی که علی را برتر از سه خلیفه نخست می‎داند و پیرو او است. بر اساس این تعریف، اصطلاح علوی با اصطلاح شیعه در یک معنا به کار می‎رود.[۴]

کاربرد واژه علوی در طول تاریخ

در بسیاری از منابع و گزارش‎های تاریخی که سخن از علویان در قرون نخستین شده منظور از آن گروه‎های مختلف شیعه اعم از امامیه و غیر آن نظیر زیدیه بوده است. علویان در طول تاریخ در مناطق مختلف ایران، عراق، حجاز، یمن، شام، شمال آفریقا می‌زیسته‌اند.[۵] آنان بیشتر از فرزندان امام حسن، امام حسین و محمدبن حنفیه هستند.[۶]این واژه از قرون میانه درباره شیعیان ساکن در منطقه شامات و آناتولی (ترکیه امروزی) و مغرب عربی به کار رفت.[۷] علویان شام به نصیریه و علویان سوریه شهرت دارند[۸] و علویان ترکیه به بکتاشیه نیز معروفند.[۹]

علویان در دوره امویان و عباسیان

انتقام از قاتلان امام حسین علیه السلام، اعتقاد به حقانیت خلافت خاندان پیامبر(ص)، روحیه تسلیم ناپذیری در برابر ظلم و فشار بیش از حد خلفای اموی و عباسی بر شیعیان، علویان را بر آن داشت تا برای مقابله با خلفای جور دست به قیام بزنند. علویان در دوره امویان دارای دو شاخه علویان حسنی (از نسل امام حسن(ع)) و علویان حسینی (از نسل امام حسین(ع)) بودند و قیام‎های متعددی را برپا کردند. آنها موفق شدند در برخی از مناطق جهان اسلام از جمله طبرستان در شمال ایران، یمن و مغرب حکومت برپا کنند.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ماده علوی.
  2. دائره المعارف میدان لاروس، استانبول، ۱۹۹۰م، ج۱، ص۳۰۱.
  3. هدایت پناه، بازتاب تفکر عثمانی در واقعه کربلا، قم، ۱۳۸۹ش، ص۲۵، ۳۱ و ۳۲.
  4. دائره المعارف میدان لاروس، استانبول، ۱۹۹۰م، ج۱، ص۳۰۱.
  5. علویان در طول تاریخ.
  6. کحالة، عمر رضا، معجم قبائل العرب القدیمة و الحدیثة، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ هفتم، 1414ق، ج5، ص344.
  7. دونمز، علویان ترکیه، ص۱۷ـ‌۱۸؛ صدرمحمدی، تاریخ اجتماعی سیاسی علویان ترکیه.
  8. محمد بقائی، فرقه نصیریه (علویان) در میان منابع فرق اسلامی، فصل نامه حبل المتین، دوره اول، شماره اول، زمستان ۱۳۹۱، ص۸۳ - ۹۸.
  9. صدرمحمدی، تاریخ اجتماعی سیاسی علویان ترکیه.

منابع