کاربر:A.qodsipour/صفحه تمرین
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد |
| کنیه | ابوجعفر |
| لقب | قمی |
| تولد | قرن دوم |
| وفات | تا ۲۴۷ زنده |
| مذهب | امامیه |
| صحابی | امام رضا و امام هادی |
| اطلاعات حدیثی | |
| اعتبار | متهم به غلو اما علی التحقیق ثقه |
| تألیفات | الرد علی غلاة. فقهی عقیدتی و ... |
محمد بن اورمه قمی
ابوجعفر محمد بن اُوْرَمَه قمی، راوی قرن دوم هجری است که شیخ طوسی، وی را از اصحاب امام رضا(ع) دانسته، اما طبق گزارش برخی، زمان امامت امام هادی(ع) را نیز درك كرده است.
از او روایاتی در کتب روایی شیعه به خصوص کافی نقل شده است، اما خودش نیز کتب متعددی در موضوعات مختلف، به خصوص فقه، تألیف کرده که مورد تأیید برخی عالمان قرار گرفته است.
همچنین وی در زمان خودش متهم به غلو در عقیده بود و به خاطر همین هم، در میان نظرات علمای علم رجال نیز، سه نظر درباره او وجود دارد: برخی او را متهم به غلو کردهاند، اما در مقابل، برخی تصریح کردهاند که این اتهام درست نیست و بعضی علمای دیگر نیز در مورد او توقف کردهاند و نظری ندادهاند.
تاریخ وفات وی معلوم نیست، اما از روایت ابن اورمه در مورد مرگ متوکل، معلوم میشود که او تا سال ۲۴۷ق زنده بوده است.
معرفی
ابوجعفر محمد بن اورمه قمی، شیخ طوسی او را از یاران امام رضا(ع) شمرده است.[۱] طبق گزارش برخی از محققان، از توقيع امام هادی(ع) درباره ابن اورمه صادر شده، استفاده میشود كه وی امام هادی(ع) را نیز درك كرده است.[۲] پس میتوان گفت که وی در اواخر قرن دوم هجری متولد شده است.
تاریخ وفات وی معلوم نیست، ولی از روایت خود ابن اورمه درباره کشته شدن متوکل که در «كشف الغمه» آمده، معلوم میشود که وی تا سال (۲۴۷ق) زنده بوده است.[۳]
اعتبار راوی
در کتابهای رجالی، سه نظریه درباره اعتبار محمد بن اورمه آمده و ادلهای نیز در این رابطه آورده شده است:
- ضعیف
- اتهام غلو : محدثانی همچون ابن ولید و شیخ صدوق، بدین سبب روایات ابن اورمه را گزینشی انتخاب کردند[۴] و شیخ طوسی نیز او را ضعیف دانست.[۵].
- ارتباط با راویانی که خود متهم به غلو یا مشکوک الحال بودهاند مانند حسین بن حسن بن ابان و سهل بن زیاد و ابوسمینه.[۶]
- اعتماد:
- ادله غلو صحیح نیست، چراکه قمیین که او را متهم کردند و قصد ترور او را داشتند، خود به اشتباهشان پیبردند.[۷]
- توقیعی از امام هادی(ع) در مورد بری بودن محمد بن اورمه از اتهام غلو به اهل قم رسیده است.[۸]
- خود ابن اورمه، کتابی علیه غلو كنندگان در دین نوشته است و این خود بهترین دلیل بر پیراسته بودن او از اتهام غلو است.[۹]
- وثاقت ابن اورمه از نقل زیاد سهل از او ثابت میشود چراکه که احادیث زیادی در کافی از سهل است.[۱۰]
- روایت خود ابن اورمه که از آن مشخص می شود که شخصیتی معروف به تشیّع و منزّه از غلو بوده است. وقتی که قصد دیدن امام هادی(ع) را در زندان داشت و زندانبان به او گفت که آیا دوست داری «خدایت» را ببینی؟ گفت: سبحان الله! خدای من آن خدایی است كه دیدهها او را نمیبینند.[۱۱]
- عالمان رجالی مانند إبن غضائری[۱۲] و مامقانی [۱۳] و خویی[۱۴]نیز محمدبن اورمه را تأیید کردهاند.
- برخی هم مانند علامه حلی در مورد او نظر ندادهاند و یا در قبول و عدم قبول روایاتش دچار تردید شدهاند.[۱۵]
تألیفات
ابن اورمه کتابهای متعددی در زمینههای مختلف فقهی و عقیدتی تألیف کرده است که نجاشی در رجال خود آنها را ذکر کرده است. موضوعاتی همچون صلوة، صیام، دعا، زهد، ما نزل من القرآن فى امير المؤمنين(ع) و از همه مهمتر «الرّدّ علی الغلاة».[۱۶] نجاشی همه کتب وی را صحیح میداند مگر کتابی که در تفسیر باطن است.[۱۷] اما ابن غضائری معتقد است که همین کتاب نیز پیراسته از فساد و عیب است.[۱۸]
پانویس
- ↑ طوسى، رجال الطوسي،۴۶۰ق، ص۳۶۷.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشى، ۴۵۰ق، ص۲۲۹.
- ↑ اربلى، كشف الغمة، ۶۹۲ق، ج۲، ص۳۹۴.
- ↑ طوسى، فهرست، ۴۶۰ق، ص۴۰۷.
- ↑ طوسى، رجال الطوسي،۴۶۰ق، ص ۴۴۸.
- ↑ جستارهایی در مدرسه کلامی قم، جمعی از پژوهشگران؛ زیر نظر محمدتقی سبحانی.ص۳۲.
- ↑ نجاشی، رجال، ص۲۲۹.
- ↑ نجاشی، رجال، ص۲۲۹.
- ↑ نجاشی، رجال، ص۲۲۹.
- ↑ حدیث حوزه، ج۱۵، ص۱۰۶.
- ↑ اربلى، كشف الغمة، ۶۹۲ق، ج۲، ص۳۹۴.
- ↑ ابن غضائری، الرجال، ۴۵۰ق، ص۹۳.
- ↑ مامقاني، تنقيح المقال، ۱۳۵۱ق، ج۷، ص۳۱.
- ↑ خوئي، معجم رجال الحديث، ج۱۶، ص۱۲۶.و الخوئي، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۱۷ و۱۱۸.
- ↑ علامه حلي، خلاصة الاقوال، ۷۲۶ق، ص۲۵۳.
- ↑ نجاشی، رجال، ص۲۲۹ و۲۳۰.
- ↑ نجاشی، رجال، ص۲۲۹.
- ↑ ابن غضائری، الرجال، ۴۵۰ ق، ص۹۳.
منابع
- آقابزرگ تهرانى،محمدمحسن، الذريعة إلى تصانيف الشيعة، قم، اسماعيليان و كتابخانه اسلاميه تهران، ۱۴۰۸ق.
- اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة( ط- القديمة)، تبريز، بنى هاشمى، چاپ اول، ۱۳۸۱ق.
- العلامة الحلي، أبي منصور الحسن بن يوسف بن المطهر الاسدي، خلاصة الاقوال في معرفة الرجال، قم، دارالذخائر، چاپ دوم، ۱۴۱۱ق.
- الموسوي الخوئي، السيد أبوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصيل طبقات الرواة، مؤسسة الخوئي الإسلامية.
- جمعی از پژوهشگران؛ زیر نظر محمدتقی سبحانی، جستارهایی در مدرسه کلامی قم، قم، انتشارات دارالحدیث، چاپ اول، ۱۳۹۵ش.
- حلي، حسن بن عليّ بن داود، الرجال( لابن داود)، تهران، دانشگاه تهران، چاپ اول، ۱۳۴۲ش.
- طوسى، محمد بن الحسن، رجال الطوسي، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعة لجامعة المدرسين، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش.
- طوسى، محمد بن الحسن، فهرست كتب الشيعة و أصولهم و أسماء المصنّفين و أصحاب الأصول( ط- الحديثة)، قم، مكتبة المحقق الطباطبائي، چاپ اول، ۱۴۲۰ ق.
- مامقانی، عبدالله، تنقيح المقال في علم الرجال، قم، موسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث، ۱۳۸۱ش.
- ميرداماد، محمد باقر بن محمد، الرواشح السماوية في شرح الأحاديث الإمامية، قم، دارالخلافة، چاپ اول، ۱۳۱۱ق.
- نجاشی، احمد بن على، رجال النجاشی، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعة لجامعة المدرسين، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش.
- ابن غضائری، احمد بن حسين، الرجال(لابن الغضائري)،۴۵۰ ق، ص۹۳. دارالحديث، قم، ۱۳۶۴ش، چاپ اول.