احمد پاکتچی
 | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| زادروز | ۱۳۴۲ش |
| زادگاه | تهران |
| محل زندگی | تهران |
| اطلاعات علمی | |
| تحصیلات | دکتری مطالعات ادیان و زبانشناسی تاریخی |
| محل تحصیل | دانشگاه تهران • دانشگاه آلماتی قزاقستان |
| آثار | «فقه الحدیث: مسائل نقل به معنا» • «ابعاد شخصیت و زندگی حضرت امام رضا(ع)» |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| تخصص | فقه • علوم حدیث • زبانشناسی • دانشنامهنگاری |
| مناصب | عضو شورای عالی علمی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی از سال ۱۳۶۸ش • مدیریت گروه نشانهشناسی هنر در فرهنگستان هنر ایران در سال ۱۳۸۶ش • مدیریت گروه علوم قرآن و حدیث در دانشگاه امام صادق(ع) از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۹۴ش |
| اطلاعات دیگر | |
| جوایز | جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۹۴ش • جایزه کتاب سال رضوی در ۱۳۹۲ش |
احمد پاکتچی، نویسنده شیعه، پژوهشگر دینی، زبانشناس، متخصص علوم قرآن و حدیث، عضو شورای عالی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و سفیر ایران در سازمان یونسکو است. او افزون بر سی سال فعالیت در حوزه دانشنامهنگاری و نوشتن بسیاری از مداخل دانشنامهای مرتبط با موضوعات شیعی در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، به چندین زبان از جمله عربی، روسی، انگلیسی و پهلوی آشنایی دارد.
پاکتچی دارای تحصیلات حوزوی و دو مدرک دکتری در مطالعات ادیان و زبانشناسی تاریخی از دانشگاه دولتی آلماتی قزاقستان است. او موفق به دریافت جوایزی همچون کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در ۱۳۹۴ش برای کتاب «فقه الحدیث: مسائل نقل به معنا» و کتاب سال رضوی در ۱۳۹۲ش برای کتاب «ابعاد شخصیت و زندگی حضرت امام رضا(ع)» شده است. وی در دانشگاههای داخل و خارج از ایران به تدریس اشتغال داشته و مدیریت گروه نشانهشناسی هنر در فرهنگستان هنر و ریاست حلقه نشانهشناسی تهران را نیز در کارنامه خود دارد.
جایگاه و اهمیت
احمد پاکتچی، پژوهشگر دینی و زبانشناس،[۱] متخصص علوم قرآن و حدیث، عضو شورای عالی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است و از سال ۱۳۹۹ش سفیر ایران در سازمان یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد) است.[۲] به گفته خود او، سی سال در حوزه دانشنامهنگاری فعالیت کرده و سرپرست دانشنامهنگاری در پژوهشگاه علوم انسانی نیز بوده است.[۳] او بسیاری از مقالات دانشنامهای مرتبط با موضوعات شیعی را در دائرة المعارف بزرگ اسلامی به رشته تحریر درآورده است؛ ازجمله مقاله: امام جعفر صادق(ع)، شیعه در ایران، حوزه علمیه و اندیشه فقهی امام خمینی(ره).[۴]
پاکتچی در دانشگاههای داخل و خارج از کشور ایران تدریس داشته است و گزارش شده که به چندین زبان زنده و باستانی از جمله عربی، روسی، انگلیسی، فرانسوی، سریانی و پهلوی آشنایی دارد.[۵] افزون بر این، راهنمایی بیش از شصت رساله دکتری و پایاننامه کارشناسی ارشد و نیز شرکت در بیش از ۳۵ همایش داخلی و خارجی را در کارنامهاش دارد.[۶]
وی در سال ۱۳۹۴ش، جایزه «کتاب سال جمهوری اسلامی ایران» و همچنین «کتاب سال دانشگاهی دانشگاه تهران» را برای کتاب «فقه الحدیث: مسائل نقل به معنا» از آن خود کرد. از دیگر افتخارات علمی او میتوان به کسب «جایزه کتاب سال رضوی» در ۱۳۹۲ش برای کتاب «ابعاد شخصیت و زندگی حضرت امام رضا(ع)» و «شایسته تقدیر کتاب سال جمهوری اسلامی ایران» برای «ترجمهشناسی قرآن کریم: رویکرد نظری و کاربردی» در سال ۱۳۹۲ش اشاره کرد.[۷] پاکتچی در سال ۱۴۰۵ش، مدیریت گروه نشانهشناسی هنر در فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران است و ریاست حلقه نشانهشناسی تهران را برعهده دارد.[۸]
زیست علمی
احمد پاکتچی در سال ۱۳۴۲ش در تهران به دنیا آمد. او تحصیلات خود را با فراگیری دروس حوزوی تا مرحله درس خارج ادامه داد و سپس وارد دانشگاه تهران شد و مقطع کارشناسی تاریخ را به پایان رساند.[۹]
او برای ادامه تحصیل عازم دانشگاه دولتی آلماتی در قزاقستان شد و در آنجا دو دکتری تخصصی دریافت کرد: نخست دکتری مطالعات ادیان با گرایش فرق اسلامی آسیای مرکزی در سال ۱۳۷۲ش (۱۹۹۳م) و دیگری دکتری زبانشناسی تاریخی با گرایش زبانهای آسیای مرکزی در سال ۱۳۷۵ش (۱۹۹۶م). افزون بر این، مدرک دکترای معادل فقه و مبانی حقوق اسلامی را در سال ۱۳۸۴ش نیز اخذ کرد.[۱۰]
تدریس
پاکتچی در سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۵ش بهعنوان استاد مدعو در دانشگاه دولتی در قزاقستان فعالیت داشت. او در دانشگاههای احمد یسوی ترکستان و کاینار آلماتی به تدریس پرداخت و نیز کارگاههای کوتاهمدتی در دانشگاه اونیاتی اسپانیا و فرای-اونیورزیتت برلین برگزار کرد. از سال ۱۳۷۸ش، تدریس در دانشگاه امام صادق(ع) را آغاز کرد و در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی نیز در رشتههای زبانشناسی و علوم قرآن و حدیث به تدریس مشغول بود. همچنین برای اعضای هیئت علمی دانشگاه های امام صادق(ع)، فردوسی مشهد و اصفهان و نیز پژوهشگاه علوم انسانی دورههای دانشافزایی اجرا نمود.
علاوه بر این، او دورههای کوتاهمدتی با موضوعاتی چون کلیسای ارتدوکس روسیه، جریانهای فلسفی در روسیه، روابط فرهنگی ایران و روسیه، تصوف و گسترش اسلام در آسیای مرکزی، نشانهشناسی مکتب مسکو و تارتو و مطالعات فرهنگی در روسیه را در مراکزی مانند مؤسسه مطالعات آمریکای شمالی و اروپا، سازمان فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع) و فرهنگستان هنر برگزار نموده است.[۱۱]
مسئولیتها
از جمله مسئولیتهای علمی و اجرایی پاکتچی به شرح ذیل است:
- عضو شورای عالی علمی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی از سال ۱۳۶۸ش؛
- مدیر گروه فقه، علوم قرآنی و حدیث مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۳ش؛
- عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز (ایراس) از سال ۱۳۸۳ش؛
- عضو وابسته گروه مطالعات روسیه و اروپای شرقی، مؤسسه مطالعات امریکای شمالی و اروپا، دانشگاه تهران از سال ۱۳۸۴ش.
- ریاست پژوهشکده دانشنامهنگاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از سال ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ش؛[۱۲]
- مدیر گروه زبانشناسی و نشانهشناسی قرآن، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، از ۱۳۹۴ش؛
- عضویت از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۸ش و مدیریت در سال ۱۳۸۶ش گروه نشانهشناسی هنر در فرهنگستان هنر ایران؛
- مدیریت گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع) از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۹۵ش.[۱۳]
همچنین داوری بیست و سومین دوره جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۴ش، عضویت در هیئت تحریریه دوفصلنامه «صحیفه مبین» (۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰ش)، عضویت در هیئت تحریریه مجله «مطالعات قرآن و حدیث» (۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ش)، عضویت در هیئت مشاوران Encyclopedia Islamica (بنیاد دایرة المعارف اسلامی (اسلامیکا)) (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ش)، عضویت در هیئت مشاوران بینالمللی مجله بینالمللی نشانهشناسی حقوق (International Journal for the Semiotics of Law) (۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰ش)[۱۴] و نیز عضویت در هیئت تحریریه چند مجله علمی-پژوهشی از جمله «مقالات و بررسیها» (دانشکده الهیات دانشگاه تهران)، «مطالعات اسلامی» (دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی)، «پژوهشنامه قرآن و حدیث» (انجمن علوم قرآن و حدیث) و «نامه حکمت» (دانشکده الهیات دانشگاه امام صادق(ع)) در کارنامه ایشان دیده میشود.[۱۵]
آثار
احمد پاکتچی تا سال ۱۳۹۹ش، بیش از ۱۹ کتاب، نزدیک به ۱۴۰ مقاله علمی، پژوهشی و مجموعه مقالات همایشهای علمی و ۳۵۰ مدخل دانشنامهای به زبانهای عربی، انگلیسی و روسی منتشر کرده است.[۱۶]
برخی کتابها:
- فقه الحديث: با تکيه بر مباحث لفظ، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۲ش؛
- جريانهای تصوف در آسيای مرکزی، انتشارات الهدی، ۱۳۹۱ش؛
- ابعاد شخصيت و زندگی حضرت امام رضا(ع)، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۲ش؛
- ترجمه شناسی قرآن کريم: رويکرد نظری و کاربردی، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۳ش؛
- مبانی و روش انديشه علمی امام صادق(ع)، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۱ش؛
- مکاتب فقه امامی پس از شيخ طوسی تا پايگيری مکتب حله، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۸۵ش؛
- نصوص و ابحاث حول نهج البلاغة و مؤلفه، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۲ش؛
برخی مقالهها:
- تحليلی بر دادههای آثار شيخ مفيد درباره خوارج، مقالات فارسی کنگره جهانی هزاره شيخ مفيد، شماره ۶۷، ۱۳۷۲ش/ ۱۹۹۳م؛
- گرايشهای فقه اماميه در سده دوم و سوم هجری، نامه فرهنگستان علوم، سال سوم، شماره ۴، تابستان ۱۳۷۵ش؛
- نشانهشناسی در آخرين حلقههای نمادگرايان روس، مجله بيناب، تهران، ۱۳۸۳ش.
برخی تصحیح و گردآوریها:
- بهج الصباغة فی شرح نهج البلاغة، اثر محمدتقی شوشتری، تهران، بنياد نهج البلاغه، ۱۳۶۸ش؛
- مولد اميرالمؤمنين(ع): نصوص مستخرجة من التراث الاسلامی، تهران، بنياد نهج البلاغة، ۱۳۸۲ش.[۱۷]
برخی مداخل دانشنامهای:
پانویس
- ↑ «قدردانی از دکتر احمد پاکتچی ...»، سایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ «احمد پاکتچی: جنگ مفاهیم ...»، سایت پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ.
- ↑ «مراسم معارفه دکتر پاکتچی ...»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ نگاه کنید به «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ «با حکم روحانی ...»، سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ «قدردانی از دکتر احمد پاکتچی ...»، سایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت دانشگاه امام صادق(ع).
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت دانشگاه امام صادق(ع).
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- ↑ «با حکم روحانی ...»، سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
منابع
- «احمد پاکتچی: جنگ مفاهیم، گفتگوی بین قرآن و علوم انسانی را تهدید می کند»، سایت پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «احمد پاکتچی»، سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «احمد پاکتچی»، سایت دانشگاه امام صادق(ع)، تاریخ درج مطلب: ۱ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «احمد پاکتچی»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «احمد پاکتچی»، سایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «با حکم روحانی؛ سفیر ایران در یونسکو منصوب شد»، سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- فرجی، سارا، «احمد پاکتچی:نباید فرهنگ را به مثابه یک پدیده ایستا تلقی کرد»، سایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبان ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «قدردانی از دکتر احمد پاکتچی دینشناس و زبانشناس ایرانی در بزرگداشت شهید مطهری»، سایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «مراسم معارفه دکتر پاکتچی سرپرست جدید پژوهشکده دانشنامه نگاری، برگزار شد»، سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.