مقاله ضعیف
بدون جعبه اطلاعات
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع مردود
بدون استناد
شناسه ارزیابی نشده

کفایة الاصول (کتاب)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از کفایه الاصول)
پرش به: ناوبری، جستجو
نظام درسی حوزه

مقدمات
ادبیات عرب صرف ساده
الهدایة فی النحو
الصمدیه
البهجة المرضیه فی شرح الالفیه
مغنی الادیب
مختصر المعانی
اصول فقه: الموجز فی اصول الفقه
اصول الفقه
منطق: المنطق
عقاید: شیعه در اسلام

تاریخ اسلام: فروغ ابدیت
سیره پیشوایان

درس‌های دیگر: آداب المتعلمین
منیة المرید
سطح
فقـه المکاسب
اصـول فقه : فرائد الاصول
کفایة الاصول

تفسیر: جوامع الجامع
المیزان

رجال: کلیات فی علم الرجال
درایه:
درس خارج
فـقه ترتیب بر اساس متن العروة الوثقی
جواهر الکلام

اصول فـقه : ترتیب بر اساس متن کفایة الاصول
دیگر کتاب‌ها :
کفایه الاصول.jpg

کِفایَةُ الاُصول کتابی از آخوند ملا محمدکاظم خراسانی (متوفای ۱۳۲۹ ق)، حاوی یک دوره درس اصول فقه. آخوند خراسانی از تربیت‌شدگان مکتب اصولی شیخ مرتضی انصاری است. کتاب کفایة الأصول، دربردارنده نظریات و بیان‌هایی ابداعی است و چون به طور موجز تألیف شده، شروح و تعلیقات و تقریرات بسیاری بر آن نوشته‌ شده است. این کتاب مدت‌هاست به عنوان آخرین متن آموزشی علم اصول در سطح عالی حوزه‌های علمیه شیعه تدریس می‌شود.

جايگاه كتاب در حوزه‌ علمیه

کتاب کفایه از مهم‌ترین و رایج‌ترین تالیفات حوزه علمیه در عصر حاضر است که در دو جلد و به زبان عربی نوشته شده و از آنجا که بسیار موجز و دقیق به رشته تحریر درآمده و خالی از مطالب علمی و فلسفی و حِکمی و الهی نیست، لذا درک محتویات آن برای کسانی که اهل فن نباشند، مشکل است؛ زیرا خواننده باید از مقدمات علمی فراوانی بهره‌مند باشد.

کتاب کفایه گرچه همه کتاب‌های اصولی پیش از خود را منسوخ نکرده است، با این حال بیش از سایر کتاب ها مورد توجه و استفاده قرار گرفته و حتّی کتاب‌های پس از خود را تحت‌الشعاع قرار داده است.

آخوند خراسانی دو سال روی کفایه کار کرده و آن را در سال‌های آخر عمر خود در نجف نوشته است. تدریس مطالب کفایه قبل از تدوین آن ۶ سال طول می کشید امّا بعدها که کتاب به طبع رسید، این مدت تقریباً نصف شد.

کفایة‌ الاصول، در دوره سطوح عالی حوزه و بعد از «اصول فقه» مرحوم مظفر و «قوانین الاصول» میرزای قمی و «رسائل» شیخ انصاری خوانده می‌شود و متن کتاب درس خارج اصول بسیاری از علما نیز هست.

مباحث كتاب

مباحث این کتاب به یک مقدمه و دو قسمت عمده «مباحث الفاظ» و «مباحث ادله عقلی» تقسیم شده است.

  • مقدمه شامل سیزده امر است چون: تعریف و موضوع علم اصول و وضع و اقسام آن، خبر و انشا، علائم مجاز و حقیقت، اطلاق لفظ و اراده نوع یا مثل، حقیقت شرعی، صحیح و اعم، اشتراک لفظی و مشتق و متعلقات.
  • مقصد اول، درباره اوامر است و مطالب مربوط به اوامر را در طی سیزده فصل بحث و بررسی می‌کند.
  • مقصد دوم، درباره نواهی است و سه فصل دارد.
  • مقصد سوم، درباره مفاهیم است که در پنج فصل، مطالب مربوط به مفاهیم را بحث و بررسی می‌نماید.
  • مقصد چهارم، درباره عام و خاص که دارای سیزده فصل است.
  • مقصد پنجم، در چهار فصل تنظیم شده و مباحث الفاظ پایان می‌پذیرد.
  • مقصد ششم، شامل مباحث ادله عقلی، احکام قطع، حجّیت آن، ظن و انواع آن است.
  • مقصد هفتم، در اصول عملی (اصل برائت، تخییر، استصحاب، احتیاط) است و در چهار فصل از احکام آنها بحث می‌کند.
  • مقصد هشتم، در تعارض ادله و امارات است و در ضمن نه فصل به مباحثی همچون: معنای تعارض، اصالت تساقط، تعارض اخبار تعادل و تراجیح و بیان مرجحات می‌پردازد.
  • خاتمه، درباره اجتهاد و تقلید است.

چاپ و نشر

نسخه اصلی کفایه‌الاصول که به خط آخوند خراسانی است در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می‌شود که توسط میرزا احمد کفایی (فرزند سوم آخوند خراسانی) به این کتابخانه هدیه داده شده است.

کفایه در زمان حیات آخوند خراسانی چندین بار چاپ شد و تا کنون نیز متن عربی آن بیش از صد بار چاپ شده است. همچنین این اثر به فارسی، اردو، انگلیسی و ژاپنی نیز ترجمه شده است.

شرح‌ها و تعلیقه‌ها

نکته قابل توجه و شگفت‌آور این است که حدود ۷۳ نفر بر این کتاب حاشیه نوشته‌‌اند از جمله: سید ابراهیم حسینی نجفی، شیخ محمد ابراهیم کلباسی، میرزا ابوالحسن مشکینی، فرزند آخوند، میرزا محمد، میرزا باقر زنجانی و...

و حدود ۱۷ نفر بر این کتاب شرح نوشته‌اند از جمله: سید حسن رضوی قمی، میرزا ابوالحسن مشکینی، شیخ علی قوچانی، سید حسن اشکوری یزدی و...

و حدود ۱۳ نفر بر این کتاب تقریر زده‌اند از جمله: شیخ ابوتراب ساروی، شیخ علی قوچانی، شیخ علی گنابادی، شیخ عبدالله گلپایگانی و...

شيخ آقا بزرگ تهرانی در الذریعة[۱] ده‌ها شرح و حاشيه آن را معرفی کرده است.

پانویس

  1. الذریعه، ج۶، ص۱۸۶-۱۸۸.

منابع