دعای سوم صحیفه سجادیه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
نیایش
مسجد جامع خرمشهر.jpg

دعای سوم صحیفه سجادیه، از دعا‌های صحیفه سجادیه امام سجاد(ع). این دعا در ۲۶ فراز تنظیم شده و موضوع اصلی آن طلب رحمت برای حاملان عرش و فرشتگان مُقرّب الهی است.

آموزه‌های دعا

  • فرشتگان حاملان عرش از تسبیح و تقدیس خداوند سست و ملول نمی‌شوند و از عبادت خداوند وا نمی‌‏مانند و در اجرای فرمان او کوتاهی نمی‌کنند.
  • اسرافیل صاحب صور است و با دمیدن در آن، مردگان زنده می‌شوند.
  • میکائیل از دیگر فرشتگان است که از اطاعت الهی، مکانی رفیع نزد خداوند دارد.
  • روح و جبرئیل که امین وحی است، از فرشتگان مقرب الهی‌اند.
  • فرشتگان شهوت و غفلت ندارند و از عظمت خدا، سرهاشان و نگاهشان به پایین است.
  • فرشتگان چون دوزخ را بر گنهکاران، خروشان ببینند، می‌‏گویند:‌ای خدای منزه و پاکیزه، ما تو را چنان‌که سزاوار توست عبادت نکردیم.
  • فرشتگانی هستند که رابط غیب و پیامبران‌اند.
  • از دیگر فرشتگان: خزانه‌داران باران، حرکت‌دهندگان ابر، بدرغه‌کنندگان دانه‌های برف و تگرگ و قطرات باران، خزانه‌داران باد، فرشتگان کوه‌ها که آنها را حفظ می‌کنند، فرشتگانی که خداوند وزن آب‌ها و اندازه باران‌های سیل‌آسا و رگبارهای متراکم را به آنان آموخته‌ و فرشتگانی که به‏ سوی اهل زمین گسیل می‏‌شوند و گرفتاری ناخوشایند و گشایش خوشایند برای آنان می‏‌آورند.
  • فرشتگانی هستند که حافظ عمل مردم و نویسنده آن‌اند.
  • از دیگر فرشتگان: فرشته مرگ و یارانش، نکیر و منکر، رومان که آزمایش‌کننده مردگان در گور است، طواف‌کنندگان بیت‏ المعمور، مالک و خازنان دوزخ، رضوان و خدمتگزاران بهشت.
  • در روز قیامت، دو فرشته انسان را همراهی می‌کنند یکی که انسان را می‌راند (سائق) و دیگری که گواه است (شهید).
  • درودفرستادن بر فرشتگان، بر بزرگواری (کرامت) و طهارتشان می‌افزاید.

شرح‌ها

این دعا در این آثار شرح شده است:

شرح‌های فارسی

  • دیار عاشقان اثر حسین انصاریان، جلد ۳، صفحه ۱۹ تا ۱۴۹ (به صورت مفصل).
  • شهود و شناخت اثر محمدحسن ممدوحی کرمانشاهی، جلد ۱، صفحه ۲۹۲ (به صورت مختصر).
  • شرح و ترجمه صحیفه سجادیه اثر سیداحمد فهری.
  • اسرار خاموشان اثر محمدتقی خلجی، جلد۲، صفحه ۱۳۱ تا ۲۳۵.

شرح‌های عربی

شرح‌های لغوی

آثاری که لغات دعا را توضیح داده و معنا کرده‌اند:

  • تعلیقات علی الصحیفه السجادیه اثر محمد بن مرتضی فیض کاشانی.
  • حل لغات الصحیفه السجادیه اثر محمدباقر شفیع حسینی.
  • شرح الصحیفه السجادیه اثر عزالدین جزائری.

متن و ترجمه دعا

دعای سوم صحیفه سجادیه
متن
وَ کانَ مِنْ دُعَائِهِ علیه‌السلام فِی الصَّلَاةِ عَلَی حَمَلَةِ الْعَرْشِ وَ کلِّ مَلَک مُقَرَّبٍ:

(۱) اللَّهُمَّ وَ حَمَلَةُ عَرْشِک الَّذِینَ‏ لا یفْتُرُونَ‏ مِنْ تَسْبِیحِک، وَ لا یسْأَمُونَ‏ مِنْ تَقْدِیسِک، وَ لا یسْتَحْسِرُونَ‏ مِنْ عِبَادَتِک، وَ لَا یؤْثِرُونَ التَّقْصِیرَ عَلَی الْجِدِّ فِی أَمْرِک، وَ لَا یغْفُلُونَ عَنِ الْوَلَهِ إِلَیک
(۲) وَ إِسْرَافِیلُ صَاحِبُ الصُّورِ، الشَّاخِصُ الَّذِی ینْتَظِرُ مِنْک الْإِذْنَ، وَ حُلُولَ الْأَمْرِ، فَینَبِّهُ بِالنَّفْخَةِ صَرْعَی رَهَائِنِ الْقُبُورِ.
(۳) وَ مِیکائِیلُ ذُو الْجَاهِ عِنْدَک، وَ الْمَکانِ الرَّفِیعِ مِنْ طَاعَتِک.
(۴) وَ جِبْرِیلُ الْأَمِینُ عَلَی وَحْیک، الْمُطَاعُ فِی أَهْلِ سَمَاوَاتِک، الْمَکینُ لَدَیک، الْمُقَرَّبُ عِنْدَک‏
(۵) وَ الرُّوحُ الَّذِی هُوَ عَلَی مَلَائِکةِ الْحُجُبِ.
(۶) وَ الرُّوحُ الَّذِی هُوَ مِنْ أَمْرِک، فَصَلِّ عَلَیهِمْ، وَ عَلَی الْمَلَائِکةِ الَّذِینَ مِنْ دُونِهِمْ: مِنْ سُکانِ سَمَاوَاتِک، وَ أَهْلِ الْأَمَانَةِ عَلَی رِسَالاتِک
(۷) وَ الَّذِینَ لَا تَدْخُلُهُمْ سَأْمَةٌ مِنْ دُءُوبٍ، وَ لَا إِعْیاءٌ مِنْ لُغُوبٍ وَ لَا فُتُورٌ، وَ لَا تَشْغَلُهُمْ عَنْ تَسْبِیحِک الشَّهَوَاتُ، وَ لَا یقْطَعُهُمْ عَنْ تَعْظِیمِک سَهْوُ الْغَفَلَاتِ.
(۸) الْخُشَّعُ الْأَبْصَارِ فَلَا یرُومُونَ النَّظَرَ إِلَیک، النَّوَاکسُ الْأَذْقَانِ، الَّذِینَ قَدْ طَالَتْ رَغْبَتُهُمْ فِیمَا لَدَیک، الْمُسْتَهْتَرُونَ بِذِکرِ آلَائِک، وَ الْمُتَوَاضِعُونَ دُونَ عَظَمَتِک وَ جَلَالِ کبْرِیائِک
(۹) وَ الَّذِینَ یقُولُونَ إِذَا نَظَرُوا إِلَی جَهَنَّمَ تَزْفِرُ عَلَی أَهْلِ مَعْصِیتِک: سُبْحَانَک مَا عَبَدْنَاک حَقَّ عِبَادَتِک.
(۱۰) فَصَلِّ عَلَیهِمْ وَ عَلَی الرَّوْحَانِیینَ مِنْ مَلَائِکتِک، وَ أَهْلِ الزُّلْفَةِ عِنْدَک، وَ حُمَّالِ الْغَیبِ إِلَی رُسُلِک، وَ الْمُؤْتَمَنِینَ عَلَی وَحْیک
(۱۱) وَ قَبَائِلِ الْمَلَائِکةِ الَّذِینَ اخْتَصَصْتَهُمْ لِنَفْسِک، وَ أَغْنَیتَهُمْ عَنِ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ بِتَقْدِیسِک، وَ أَسْکنْتَهُمْ بُطُونَ أَطْبَاقِ سَمَاوَاتِک.
(۱۲) وَ الَّذِینَ عَلَی أَرْجَائِهَا إِذَا نَزَلَ الْأَمْرُ بِتَمَامِ وَعْدِک
(۱۳) وَ خُزَّانِ الْمَطَرِ وَ زَوَاجِرِ السَّحَابِ
(۱۴) وَ الَّذِی بِصَوْتِ زَجْرِهِ یسْمَعُ زَجَلُ الرُّعُودِ، وَ إِذَا سَبَحَتْ بِهِ حَفِیفَةُ السَّحَابِ الْتَمَعَتْ صَوَاعِقُ الْبُرُوقِ.
(۱۵) وَ مُشَیعِی الثَّلْجِ وَ الْبَرَدِ، وَ الْهَابِطِینَ مَعَ قَطْرِ الْمَطَرِ إِذَا نَزَلَ، وَ الْقُوَّامِ عَلَی خَزَائِنِ الرِّیاحِ، وَ الْمُوَکلِینَ بِالْجِبَالِ فَلَا تَزُولُ
(۱۶) وَ الَّذِینَ عَرَّفْتَهُمْ مَثَاقِیلَ الْمِیاهِ، وَ کیلَ مَا تَحْوِیهِ لَوَاعِجُ الْأَمْطَارِ وَ عَوَالِجُهَا
(۱۷) وَ رُسُلِک مِنَ الْمَلَائِکةِ إِلَی أَهْلِ الْأَرْضِ بِمَکرُوهِ مَا ینْزِلُ مِنَ الْبَلَاءِ وَ مَحْبُوبِ الرَّخَاءِ
(۱۸) وَ السَّفَرَةِ الْکرَامِ الْبَرَرَةِ، وَ الْحَفَظَةِ الْکرَامِ الْکاتِبِینَ، وَ مَلَک الْمَوْتِ وَ أَعْوَانِهِ، وَ مُنْکرٍ وَ نَکیرٍ، وَ رُومَانَ فَتَّانِ الْقُبُورِ، وَ الطَّائِفِینَ بِالْبَیتِ الْمَعْمُورِ، وَ مَالِک، وَ الْخَزَنَةِ، وَ رِضْوَانَ، وَ سَدَنَةِ الْجِنَانِ.
(۱۹) وَ الَّذِینَ‏ «لا یعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ، وَ یفْعَلُونَ ما یؤْمَرُونَ»[۲]
(۲۰) وَ الَّذِینَ یقُولُونَ: «سَلامٌ عَلَیکمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَی الدَّارِ»[۳]
(۲۱) وَ الزَّبَانِیةِ الَّذِینَ إِذَا قِیلَ لَهُمْ: «خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِیمَ صَلُّوهُ»[۴]‏ ابْتَدَرُوهُ سِرَاعاً، وَ لَمْ ینْظِرُوهُ.
(۲۲) وَ مَنْ أَوْهَمْنَا ذِکرَهُ، وَ لَمْ نَعْلَمْ مَکانَهُ مِنْک، و بِأَی أَمْرٍ وَکلْتَهُ.
(۲۳) وَ سُکانِ الْهَوَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ الْمَاءِ وَ مَنْ مِنْهُمْ عَلَی الْخَلْقِ
(۲۴) فَصَلِّ عَلَیهِمْ یومَ یأْتِی‏ «کلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِیدٌ»[۵]
(۲۵) وَ صَلِّ عَلَیهِمْ صَلَاةً تَزِیدُهُمْ کرَامَةً عَلَی کرَامَتِهِمْ وَ طَهَارَةً عَلَی طَهَارَتِهِمْ
(۲۶) اللَّهُمَّ وَ إِذَا صَلَّیتَ عَلَی مَلَائِکتِک وَ رُسُلِک وَ بَلَّغْتَهُمْ صَلَاتَنَا عَلَیهِمْ فَصَلِّ عَلَینَا بِمَا فَتَحْتَ لَنَا مِنْ حُسْنِ الْقَوْلِ فِیهِمْ، إِنَّک جَوَادٌ کرِیمٌ.
ترجمه[۱]
دعای آن حضرت در طلب رحمت بر حاملان عرش و تمام فرشتگان مقرب:

(۱) بارالها و حاملان عرشت که از تسبیح تو سست نمی‏‌شوند و از تقدیست ملول نمی‏‌گردند و از عبادتت وا نمی‌‏مانند و در اجرای فرمانت کوتاهی بر کوشش را انتخاب نمی‏‌نمایند و از شیفتگی به سوی تو غافل نمی‌‏گردند،
(۲) و اسرافیل صاحب صور که چشم به راه اجازه و فرمان توست، تا در صور بدمد و بدین برنامه افتادگان به زندان گور را از خواب مرگ بیدار کند
(۳) و میکائیل که نزد تو بلندمرتبه و به خاطر طاعت تو دارای مکانی رفیع است و
(۴) جبرئیل امین وحی تو که در بین اهل آسمان‌های تو مورد اطاعت است و در پیشگاهت ارجمند و به درگاهت مقرّب،
(۵) و روح که بر فرشتگان حجب گمارده است،
(۶) و آن روح که از امر توست، پس بر همه آنان درود فرست و همچنین بر فرشتگانی که از نظر مقام پایین‏‌تر از ایشان‌اند از ساکنان آسمان‌هایت و امین بر پیام‌هایت
(۷) و آن فرشتگانی که از کوشش و کار ملول نمی‌‏شوند و از هیچ زحمتی وا مانده و سست نمی‌‏گردند، و خواسته‌‏ها ایشان را از تسبیح تو باز نمی‌‏دارد و سهو ناشی از غفلت‏‌ها آنان را از بزرگداشت تو جدا نمی‏‌کند،
(۸) دیدگان به خشوع فرو هشته‌‏اند، و اراده نگریستن به انوار جلالت نمی‏‌نمایند، سرها به زیر افکنده‌‏اند، آنان که عشق و شوقشان را به آنچه نزد توست پایانی نیست، شیفته یاد نعمت‌های تواند و در برابر بزرگی و جلال کبریائی‌ات متواضع‌اند،
(۹) و بر آن فرشتگان که چون دوزخ را بر گنهکاران خروشان ببینند می‌‏گویند:‌ای خدای منزه و پاکیزه، ما تو را چنان که سزاوار توست عبادت نکردیم،
(۱۰) پس بر همه آنان درود فرست، و نیز بر روحانیان از ملائکه‌‏ات، و اهل منزلت و قرب در پیشگاهت، و حاملان پیام غیب به سوی فرستادگانت، و امینان بر وحی‌ات،
(۱۱) و اصناف فرشتگانی که آنان را به خود اختصاص داده‌‏ای، و به وسیله تقدیس خود ایشان را از خوردنی و آشامیدنی بی‌نیاز نموده‌ای، و در اندرون طبقات آسمان‌هایت مسکن داده‌ای
(۱۲) و بر آن فرشتگان که چون فرمانت به انجام وعده‌ات صادر گردد بر اطراف آسمان‌ها گماشته شوند،
(۱۳) و بر خزانه‌داران باران و حرکت‌دهندگان ابر
(۱۴) و بر آن مَلَکی که از فریاد زجرش غرّش رعدها شنیده شود و چون ابر خروشان به وسیله او به شنا درآید، شعله‌‏های برق درخشیدن گیرد
(۱۵) و برفرشتگانی ‏که دانه‌های برف و تگرگ را بدرقه می‌کنند، و ملائکه‌ای که همراه قطرات باران فرود می‌آیند، و بر آنان که وکیل خزینه‌های بادند، و آنان که بر کوه‌ها گماشته شده‌اند تا از جا در نروند،
(۱۶) و بر آنان که وزن آبها و اندازه باران‌های سیل‌آسا و رگبارهای متراکم را به آنان آموخته‌ای،
(۱۷) و بر فرشتگانی که به‏ سوی اهل زمین گسیل می‏‌شوند و گرفتاری ناخوشایند و گشایش خوشایند برای آنان می‏‌آورند،
(۱۸) و بر سفیران بزرگوار نیکوکار، و فرشتگان بزرگواری که حافظ عمل مردم و نویسنده آن‌اند، و بر فرشته مرگ و یارانش، و منکر و نکیر، و بر رومان آزمایش‌کننده مردگان در گور، و بر طواف‌کنندگان بیت‏‌المعمور، و بر مالک، و بر خازنان دوزخ و بر رضوان، و خدمتگزاران بهشت،
(۱۹) و بر فرشتگانی که خدا را در آنچه امر می‏‌کند مخالفت نمی‏‌نمایند، و مأموریت خود را به نحو احسن انجام می‏‌دهند،
(۲۰) و بر فرشتگانی که به اهل بهشت می‏‌گویند: سلام بر شما به خاطر آنکه صبر کردید، پس نیکوسرایی است خانه آخرت برای شما،
(۲۱) و بر فرشتگان نگاهبان دوزخ که چون به آنان فرمان رسد: او را بگیرید و به زنجیر کشید سپس به آتش درافکنید، به سرعت دستگیرش کنند و به او مهلت ندهند،
(۲۲) و بر هر فرشته‏‌ای که نامش را یاد نکرده‏‌ایم، و از قدرش در پیشگاه تو خبر نداریم، و نمی‏‌دانیم او را به چه کاری گماشته‏‌ای،
(۲۳) و بر آن فرشتگانی که ساکن هوا و زمین و آبند، و به هر کدام از آنان که موکل آفریدگان‌اند،
(۲۴) پس بر همه آنان درود فرست در روزی که هرکس با دو فرشته یکی راننده و دیگری گواه می‌آید،
(۲۵) و بر ایشان درود فرست درودی که بر بزرگواری‌شان بیفزاید و بر طهارتشان طهارت اضافه کند
(۲۶) بارالها به وقتی که بر فرشتگانت و فرستادگانت درود می‌فرستی و درود ما را به آنان ابلاغ می‌کنی، به علت آن گفتار نیکو که در وصف آنان بر زبان و دل ما روان ساختی، بر ما نیز درود و رحمت فرست که تو بخشنده و بزرگواری.

پانویس

  1. ترجمه از شیخ حسین انصاریان.
  2. تحریم: ۶.
  3. رعد: ۲۴.
  4. حاقه: ۳۰ـ۳۱.
  5. ق: ۲۱.

منابع

  • انصاریان، حسین، دیار عاشقان: تفسیر جامع صحیفه سجادیه، چ۲، تهران: پیام آزادی، ۱۳۷۳ش.
  • جزائری، عزالدین، شرح الصحیفه السجادیه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۲ق.
  • حسینی مدنی، سید علیخان، ریاض السالکین فی شرح صحیفة سیدالساجدین، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۰۹ق.
  • خلجی، محمدتقی، اسرار خاموشان، قم: پرتو خورشید، ۱۳۸۳ش.
  • شفیع حسینی، محمدباقر، حل لغات الصحیفه السجادیه، مشهد: تاسوعا، ۱۴۲۰ق.
  • فضل‌الله، سید محمدحسین، آفاق الروح، ۲ج، بیروت: دارالمالک، ۱۴۲۰ق.
  • فهری، سیداحمد، شرح و ترجمه صحیفه سجادیه، تهران: اسوه، ۱۳۷۵ش.
  • فیض کاشانی، محمدبن مرتضی، تعلیقات علی الصحیفه السجادیه، تهران: مؤسسه البحوث و التحقیقات الثقافیه، ۱۴۰۷ق.
  • مغنیه، محمدجواد، فی ظلال الصحیفه السجادیه، چ۴، قم: دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۸ق.
  • ممدوحی کرمانشاهی، حسن، شهود و شناخت: ترجمه و شرح صحیفه سجادیه، با مقدمه آیت‌الله جوادی آملی، چ۲، قم: بوستان کتاب، ۱۳۸۵ش.

پیوند به بیرون