محمدتقی ستوده

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از محمد تقی ستوده)
پرش به: ناوبری، جستجو
محمدتقی ستوده
زادروز ۱۴ ذیحجه سال ۱۳۴۰ق
زادگاه اراک
درگذشت ۲۸ صفر ۱۴۲۰ق - قم
محل زندگی اراک قم
تحصیلات اجتهاد
استادان بروجردی، سید محمدرضا گلپایگانی
محقق داماد،سید احمد خوانساری
محمدعلی اراکی
شناخته‌شده برای حوزه علمیه قم
نقش‌های برجسته استاد نمونه حوزه علمیه قم

محمدتقی ستوده (۱۳۰۰-۱۳۷۸ش) از مدرسین حوزه علمیه قم که ۴۰ سال علوم حوزوی را تدریس و شاگردان زیادی تربیت کرد بسیاری از روحانیانی که در جمهوری اسلامی مسئولیت‌های حکومتی بر عهده گرفتند از شاگردان وی بودند. او ممتحن حوزه علميه قم از طرف آيت الله بروجردی بود.

زندگی‌نامه و تحصیلات

محمدتقی ستوده در ۱۴ ذی‌الحجه سال ۱۳۴۰ق. مطابق با سال ۱۳۰۰ ش. در سلطان‌آباد اراک به دنیا آمد. پدرش، شیخ رحمت اللّه ستوده، معروف به قاضی عراقی، از شاگردان میرزا محمدتقی شیرازی و جهانگیرخان قشقایی بود.در ۱۳ سالگی پدرش را از دست داد، برای تأمین مایحتاج زندگی حدود دو سال در نزد یکی از بستگان در بازار، مشغول خرید و فروش شد.

زمانی که در بازار مشغول کار بود دروس ادبیات عرب را پیش شیخ علی غفاری و شیخ ابوالقاسم موچانی می‌خواند. در سال ۱۳۲۰شمسی (در ۲۰ سالگی) به مدرسه علمیه حاج محمد ابراهیم وارد شد.

تا ابتدای سال ۱۳۲۶ در همین مدرسه به تحصیل و مباحثه ادامه داد. اساتید وی در این مدرسه عبارت بودند از: شیخ فضل اللّه نصیر الاسلامی، سید محمدباقر شهیدی گلپایگانی و شیخ محمد امامی خوانساری؛ نزد آنان مقداری شرح لمعه، قوانین و قسمتی از کفایه را خواند. همچنین در حضور حاج علیجان واعظی کَرَهْرودی، شرح لمعه را آموخت. در ضمن کتاب مطوّل و قسمتی از شرح لمعه را در نزد حاج علی میریحیایی فرا گرفت.[۱]

ورود به حوزه علمیه قم و استادان

در سال ۱۳۲۶ ش وارد حوزه علمیه قم شد. قسمتی از دروس سطح را که باقی مانده بود، را نزد شیخ مرتضی حائری، آمیرزا محمد مجاهدی تبریزی، آقا شیخ محمود علمی اراکی، آقا شیخ محمود عرب اراکی و حاج شیخ عبدالجواد جبل عاملی اصفهانی به پایان رساند. پس از آن در دروس خارج فقه و اصول حاضر شد. او به مدت ۱۳ سال در درس خارج فقه آیت الله بروجردی که عمدتاً بحث نماز بود شرکت کرد. همچنین مدتی بحث خمس، قضا و شهادات و مقداری از اصول فقه را نزد وی خواند.

او مدتی در درس خارج فقه سید احمد خوانساری در بحث قضاوت و شهادات حاضر شد و همچنین در ایام تعطیلی در چن سال شرح تجرید و شوارق را نزد ایشان فرا گرفت. ستوده همچنین مدت ۷ سال در درس خارج فقه سید محمدرضا گلپایگانی و درس‌های اصول فقه سید محمد محقق داماد و محمدعلی اراکی حضور داشت.[۲]

شیخ محمد تقی ستوده

تدریس

ستوده بیش از چهل سال در حوزه علمیه قم کرسی تدریس داشت. او تدریس را در اراک با سیوطی و مطوّل آغاز کرد و چنانچه که خود گفته است از سال۱۳۲۶ ش که وارد قم شده تا سال ۱۳۶۹ش به تدریس مشغول بوده است. او در این مدت کتاب‌های معالم الاصول، شرح لمعه، مکاسب، بخش‌هایی از قوانین را تدریس می کرده است. در سال ۱۳۷۶ش از سوی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه به عنوان استاد نمونه حوزه علمیه قم برگزیده شد.[۳]

شاگردان

  • یوسف صانعی
  • سید محمدعلی علوی گرگانی
  • محمد مهدی ربّانی املشی
  • محمد مؤمن
  • محمدعلی گرامی
  • هاشمی رفسنجانی
  • سید علی محقّق داماد
  • سید مصطفی محقّق داماد
  • سید جعفر شبیری زنجانی
  • ابوالحسن مصلحی اراكی
  • علی مصلحی
  • سید جواد گلپایگانی
  • سید باقر گلپایگانی
  • سید مهدی گلپایگانی
  • مجتبی تهرانی
  • محمدعلی شرعی
  • سید ابراهیم زنجانی
  • سید محسن خرّازی
  • رضا استادی
  • غلامرضا رضوانی خمینی
  • سید حسن طاهری خرّم آبادی
  • علی اكبر ناطق نوری
  • سید علی اكبر محتشمی
  • حسن صانعی
  • احمد احمدی
  • علی اكبر مسعودی خمینی
  • جلالی خمینی
  • مهدی كرّوبی
  • حسین محمدی گلپایگانی
  • محمد محمدی ری شهری
  • حسن معزّی
  • هادی معزّی
  • عبدالعلی معزّی
  • عبدالحسین معزّی
  • قربان‌علی درّی نجف آبادی
  • سید عبدالواحد موسوی لاری
  • سید كاظم نورمفیدی
  • عبدالعلی قرهی
  • محسن قرائتی
  • حسین ایرانی قمی
  • غلامرضا سلطانی اشتهاردی
  • حسین واعظی[۴]

تألیفات و تحقیقات

در مورد آثار قلمی و تحقیقات علمی او می توان به آثار زیر اشاره کرد:

  1. تقریرات درس فقه و اصول آیت اللّه بروجردی که اخیراً بخشی از این تقریرات، که پیرامون مسأله قبله است، با تحقیق و تصحیح شیخ مهدی ستوده، در مجلّه فقه اهل البیت (سال ۶، ش ۲۳) در ۷۳ صفحه چاپ و منتشر شد. آیت اللّه بروجردی این تقریرات را در تاریخ ۱۹ ذیعقده سال ۱۳۶۹ق تا ۲۴ ربیع الاول ۱۳۷۰ ه. ق. تدریس کرده است.
  2. تقریرات درس اصول آیت اللّه سید محمد محقق داماد.
  3. شرکت در تدوین کتاب «جامع احادیث الشیعه» تحت نظر آیت‌اللّه بروجردی[۵].

فعالیت سیاسی

گفته شده است که آیت الله ستوده از انقلاب مردم ایران در سال ۱۳۵۷ و رهبری آن امام خمینی حمایت مستقیم نکرد. او خود در مصاحبه‌ای گفته بود که «من دخالت مستقیم در مبازات نداشتم؛ وظیفه‌ام را درس و بحث و تدریس می‌دانستم و انجام وظیفه می‌کردم ولی به مبارزات ضربه نمی‌زدم.»

اما بسیاری از شاگردان او پس از پیروزی انقلاب اسلامی در مناصب حکومتی قرار گرفتند. امضای او نیز در برخی از اسناد انقلاب اسلامی و اعلامیه‌های مبارزاتی دیده می‌شود؛ از جمله در تلگرافی که جمعی از علمای حوزه علمیه قم در اعتراض به زندانی شدن امام خمینی به منصور (نخست وزیر وقت) در اسفند ۱۳۴۲ش نمودند. همچنین در تلگراف تسلیت مدرسین حوزه علمیه قم به امام خمینی در آبان ۱۳۵۶ش به مناسبت شهادت مصطفی خمینی و در اعلامیه اساتید حوزه علمیه قم به منظور محکوم کردن کشتار مردم قم در ۱۹ دی، که در ۲۲ دی ۱۳۵۶ صادر شده است.[۶]

روزنامه جمهوری در تاریخ ۲۹ خرداد ۱۳۷۸ش از ارادات وی به امام خمینی نوشت؛ بر اساس نوشته این روزنامه آیت الله ستوده از امام خمینی با تعبیر استاد یاد می‌کرد و نظرات او را هر چند به ندرت در درس خود بازگو می‌نمود.[۷]

درگذشت

ستوده در ۸۰ سالگی در روز یک شنبه ۲۸ صفر ۱۴۲۰ ق، (۲۳خرداد ۱۳۷۸ش) از دنیا رفت. پیکر وی، روز دوشنبه ۲۹صفر از مسجد امام حسن عسکری قم به سوی حرم حضرت معصومه (س) تشییع شد. آیت الله وحید خراسانی بر او نماز خواند و در حرم حضرت معصومه دفن گردید.[۸]

پانویس

منابع