مسجد حنانه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مسجد حنانه
مسجد حنانه 1.jpg
اطلاعات اوليه
کاربری: مسجد
مکان: نجف
وقایع مرتبط: حضور سر مقدس اباعبدالله در این مسجد
مشخصات
وضعیت: فعال
معماری

مسجد حَنّانه، مسجدی در شهر نجف که طبق نقل‌های تاریخی، زمین آن، دو بار در عزای ائمه(ع) ناله کرده است؛ یک بار در زمان تشییع امیرالمؤمنین(ع) و یک بار نیز بعد از واقعه کربلا. وجه تسمیه مسجد نیز همین است. این مسجد در محله حنانه، به فاصله ۲.۵ کیلومتری از حرم امیرالمؤمنین(ع)، سمت شمال نجف، و در نزدیکی مرقد کمیل بن زیاد نخعی واقع است. در سده‌های اخیر با گسترش شهر نجف، این مسجد جزو شهر نجف قرار گرفته است.

دو واقعه در محل این مسجد

بنا به نقل‌های تاریخی دو واقعه در این مکان رخ داده است:

طبق نقل‌ها هنگام انتقال کاروان کربلا به کوفه، سر امام حسین (ع) در مکان این مسجد به زمین گذاشته شده است

در این محل ستون (یا دیواری) قرار داشته است که هنگام تشییع شبانه امیرالمؤمنین (ع) از کوفه به نجف وقتی بدن مطهر آن حضرت (ع) را از کنار این مکان عبور می‌دادند، این ستون از حزن و تأسف خم شد.[۱] ظاهراً مسجد حنّانه، در جایگاه همان ستون بنا شده است. در روایتی آمده است که از امام صادق(ع) پرسیده شد این ستون که در راه نجف قرار دارد چیست؟
امام(ع) فرمود: «هنگامی که جنازه امیرالمؤمنین (ع) را از این‌جا عبور می‌دادند این ستون از اندوه بر درگذشت حضرتش خم شد، چنان‌که تخت ابرهه هنگام ورود عبدالمطلب بر او خم شد.»[۲]

سردر مسجد حنانه

دوم اینکه به هنگام حمل سرهای مبارک شهیدان کربلا به کوفه، سر مقدس اباعبدالله (ع) را بر زمین این مسجد گذاشتند. گفته‌اند در این هنگام صدایی شبیه به ناله بچه شتری (حنانه) که مادرش را گم کرده باشد بلند شد. نقل شده است که امام صادق(ع) هنگام سفر به کوفه و نجف، در سه مکان ایستادند و نماز گزاردند که یکی از آن‌ها در این محل بود. هنگامی که علّت را پرسیدند، فرمودند: «سر جدم حسین(ع) را در اینجا نهادند».[۳]

موضع رأس الحسین (علیه‌السلام)

وجه نام‌گذاری

در وجه نام‌گذاری این مسجد گفته‌اند حنانه (گریه‌کننده) نامیدن این مسجد به علت ناله آن ستون در زمان تشییع جنازه امام علی(ع) است. وجه دیگر را، ناله زمین این منطقه در زمان حضور سرهای شهدای کربلا دانسته‌اند. برخی نیز گفته‌اند نام این مسجد از «حنا»، نام دیر قدیمی مسیحیان که در این محل قرار داشته، گرفته شده است.[۴]

اعمال مستحب در این مسجد

اعمال وارده این مسجد زیارت امام حسین(ع) و نماز زیارت سیدالشهداء است،[۵] در روایات است که وقتی امام صادق(ع) وارد شهر نجف و کوفه شدند در سه جا از اسب پیاده شده، سلام داده و به نماز پرداختند، اولی مزار امام علی(ع)، دومی مسجد حنانه و موضع رأس الحسین(ع)، و سوم مقام امام زمان(عج) در وادی السلام.[۶]

پانویس

  1. طوسی، الامالی، ص۶۸۲
  2. مجلسی، بحار الأنوار، ج۹۷، ص۴۵۵
  3. طوسی، الامالی، ص۶۸۲؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۹۷، ص۴۵۴
  4. زمانی، سیری در سرزمین خاطره‌ها، ص۴۳۶
  5. شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان
  6. کلینی، الکافی ۴، ۵۷۱؛ ابن‌قولویه، کامل الزیارات، ص ۳۴

منابع

  • ابن‌قولویه، جعفر بن‌محمد، کامل الزیارات، نجف، المطبعه المرتضویه.
  • زمانی، احمد، سیری در سرزمین خاطره‌ها، تهران، مشعر، چاپ چهارم، ۱۳۹۲ش.
  • طوسی، محمد بن‌حسن، الامالی، قم، ۱۴۱۴ق.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان.
  • کلینی، محمد بن‌یعقوب، الکافی، مصحح محمد آخوندی، تصحیح و تعلیق علی‌اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
  • مجلسی، بحار الانوار، چاپ بیروت.