مؤسسه شیعه‌شناسی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مؤسسه شیعه‌شناسی
مؤسسه شیعه‌شناسی.jpg
اطلاعات اوليه
بنيانگذار: محمود تقی‌زاده داوری
تأسیس: ۱۳۸۰ش
کاربری: مؤسسه فرهنگی، آموزشی، پژوهشی • شناسایی شیعه در مسائل گوناگون
مکان: قم
مشخصات
وضعیت: فعال
امکانات: کتابخانه
معماری
وبگاه: http://shistu.org/


مؤسسه شیعه‌شناسی مجموعه‌ای فرهنگی، آموزشی، پژوهشی و غیرانتفاعی در قم که به مطالعه شیعه در مسائل گوناگون در کشورهای مختلف می‌پردازد. این مؤسسه با اهداف و انگیزه‌های شیعه‌شناختی آغاز به کار کرده و تلاش می‌کند تا فرهنگ شیعه از قبیل باورها، آیین‌ها، نمادها و ارزش‌ها را در روش‌های پژوهشی خود در عصر حاضر، مورد مطالعه قرار دهد. مؤسسه شیعه‌شناسی دارای بخش‌ها و مراکز مختلفی نظیر پژوهش، کتابخانه و انتشارات است.

تأسیس

مطالعات مربوط به شیعه‌شناسی در قالب دو رشته مستقل دانشگاهی (الهیات و علوم اجتماعی) از سال ۱۳۸۰ش وارد مرکز مطالعات و تحقیقات شیعه‌شناسی شد و اکنون با عنوان "مؤسسه شیعه‌شناسی" ادامه کار می‌دهد.[۱] هیأت امنای این مؤسسه متشکل از علی‌اکبر ولایتی، محمود تقی‌زاده داوری و احمد وحید است.[۲]

اهداف

دلایل متعددی در شکل‎گیری این مجموعه نقش داشته‌اند که می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • فقدان اطلاعات دقیق از اوضاع و احوال اجتماعی و فرهنگی جوامع شیعی در جهان.
  • کمبود منابع و کتاب‎های مستدل و منطقی در معرفی شیعیان جهان.
  • وجود استعدادهای قابل رشد در میان طلاب داخلی و خارجی در همکاری با مؤسسه شیعه‌شناسی.
  • تأسیس مراکز مستقل مطالعاتی شیعه‎شناسی در کشورهای آمریکا، انگلیس، فلسطین، ژاپن.
  • گسترش محسوس درس‌ها و کرسی‌های شیعه‌شناسی در دانشگاه‎های بزرگ دنیا پس از پیروزی جمهوری اسلامی ایران.
  • فقدان مراکز علمی تحقیقاتی در کشور پیرامون عرصه مطالعات شیعه‌شناختی.[۳]

بخش‌ها

مؤسسه شیعه‎شناسی دارای بخش‌های متعددی است که عبارتند از:

کتابخانه تخصصی

این بخش همزمان با شکل‌گیری مؤسسه ایجاد شد تا علاوه بر جمع‌آوری مجموعه آثار مکتوب شیعیان، نوشته‌های اسلام‌شناسان و مستشرقان درباره اسلام و تشیع را گرد آورد. مجموعه کتاب‌های کتابخانه در سه بخش انگلیسی، عربی و فارسی است و مجلات، فصل‌نامه‌ها و سال‌نامه‌های تخصصی نیز در این مکان وجود دارد.[۴][۵]

بخش ترجمه و نقد واژگان شیعی

این بخش از نخستین قسمت‌هایی است که با تأسیس مؤسسه فعالیت خویش را آغاز کرد. اعضای این بخش تلاش می‌کنند تا واژگان شیعی اعم از واژه‌های مربوط به آموزه‌ها و عقاید، اشخاص و اماکن، شهرها و سلسله‌ها، اشیاء و آیین‌های شیعیان را در دائرةالمعارف‌های بزرگ انگلیسی زبان ترجمه، بازبینی و نقد کنند تا هم عالمان و پژوهشگران شیعی از دیدگاه‌ مستشرقان آگاه شوند و هم نقد علمی آنان صورت گیرد.[۶]

بخش پژوهش

این بخش، پژوهش‌های میدانی را در عرصه جوامع شیعی دنبال می‌کند تا به اطلاعات آماری از کشورها و جماعات شیعی پراکنده در جهان (کمّی و کیفی)، مطالعه مؤسسات و نهادهای آنان، آداب، رسوم، شعائر، مناسک، آیین‌ها، باورها، نمادها، ارزش‌ها و هنجارهای آنان از اهداف این بخش است. برخی کتاب‌های منتشرشده در بخش پژوهش از این قرار است:

  • تصویر شیعه در دائرةالمعارف آمریکانا.
  • تصویر امامان شیعه در دائرةالمعارف اسلام.
  • تعدیل نابرابری‌های اجتماعی در دولت امام علی.
  • شکل‎گیری سازمان روحانیت شیعه.
  • سنت عزاداری و منقبت‌خوانی در تاریخ شیعه امامیه.
  • عالمان شیعه.
  • جغرافیای سیاسی شیعیان منطقه خلیج فارس.
  • تاریخ تشیع در آذربایجان.
  • جهاد شیعه در دوره اول عباسی.
  • جنبش حسنیان؛ ماهیت فکری و تکاپوهای سیاسی.[۷][۸]

راه‌اندازی رشته شیعه‌شناسی در دانشگاه‌ها

این بخش می‌کوشد تا سرفصل دروس رشته شیعه‌شناسی را در سه گرایش کلام، تاریخ و جامعه‎شناسی تهیه و تدریس نماید.[۹]

تهیه گزارش از مراکز شیعه‎شناسی جهان

در این بخش، سایت‌های دانشگاه‎ها و مراکز علمی و تحقیقاتی کشورهای مختلف جهان پیرامون عرصه شیعه‎شناختی بررسی می‌شود.[۱۰]

بخش رسانه‌های مکتوب و مجازی

  • پایگاه اطلاع‌رسانی مؤسسه شیعه‌شناسی که در سال ۱۳۸۴ش راه‌اندازی شد. در این پایگاه اطلاعات بخش‌های مختلف مؤسسه و نشریات آن قابل مشاهده است.
  • سایت اینترنتی جهان شیعه درباره اخبار مختص شیعیان جهان که در سال ۱۳۸۵ش راه‌اندازی گردید.
  • فصل‌نامه شیعه شناسی که در بهار ۱۳۸۲ش اولین شماره آن منتشر شد. این نشریه به منظور ارائه تحقیقات انجام شده در عرصه‌های گوناگون شیعه‌پژوهی منتشر می‌شود..
  • فصل‌نامه بانوان شیعه نشریه‌ای مستقل درباره مسائل مهم مربوط به زنان با رویکرد اسلامی شیعی. شماره اول این نشریه در پاییز ۱۳۸۳ش منتشر شد.
  • ماهنامه اخبار شیعیان که اخبار مربوط به وقایع، حوادث و رویدادهای مختلف جوامع شیعی و ارتقای آگاهی شیعیان از اوضاع داخلی خود و سیاست‌های دولت‌های غیر شیعی نسبت به شیعیان را دنبال می‌کند. شماره ابتدایی این نشریه در ۱۳۸۴ش انتشار یافته است.[۱۱][۱۲]

بخش انتشارات

آثار نخستین مؤسسه شیعه‌شناسی در انتشارات امیر کبیر صورت می‌گرفت اما در سال ۱۳۸۳ش فعالیت رسمی مؤسسه آغاز شد و تمام آثار خود را به چاپ می‌رساند. برخی از آثار چاپ‌شده در این بخش از این قرار است:

  • کاشان در مسیر تشیع
  • نیایش عارفان؛ شرح حکمت و معنویت شیعی در دعای کمیل
  • دوره شکل گیری تشیع دوازده امامی
  • تاریخ حدیث شیعه
  • ژئوپولوتیک شیعه و نگرانی غرب از انقلاب اسلامی.[۱۳][۱۴]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. آشنایی با مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۳ش.
  2. سایت مؤسسه شیعه‌شناسی.
  3. آشنایی با مؤسسه شیعه شناسی، ۱۳۸۳ش.
  4. حسینی، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۶ش.
  5. گزارشی در باب اهداف و فعالیت‌های مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۴ش.
  6. حسینی، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۶ش.
  7. حسینی، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۶ش.
  8. کتابخانه محقق طباطبایی.
  9. حسینی، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۶ش.
  10. حسینی، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۶ش.
  11. حسینی، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۶ش.
  12. گزارشی در باب اهداف و فعالیت‌های مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۴ش.
  13. حسینی، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۶ش.
  14. گزارشی در باب اهداف و فعالیت‌های مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۴ش.

منابع

  • آشنایی با مؤسسه شیعه شناسی، ضمیمه خردنامه همشهری، ۱۷ آذر ۱۳۸۳ش، شماره۳۶.
  • حسینی، علیرضا، معرفی مؤسسات پژوهشی: مؤسسه شیعه‌شناسی، کتاب ماه دین، دی و بهمن و اسفند ۱۳۸۶ش.
  • گزارشی در باب اهداف و فعالیت‌های مؤسسه شیعه‌شناسی، چشم‌انداز ارتباطات فرهنگی، اسفند ۱۳۸۴ش.
  • شناسه معرفی مراکز پژوهشی حوزه علمیه قم، قم، معاونت پژوهش‌های حوزه علمیه، ۱۳۹۱ش.