سکردو
 | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| کشور | پاکستان |
| استان | گلگت بلتستان |
| زبان | «بلتی» و «شینا» |
| نژاد | تبتی |
| ادیان | اسلام |
| مذهب | شیعه، نوربخشیه، اهل سنت و اسماعیلیه |
| اطلاعات تاریخی | |
| پیشینه اسلام | از قرن نهم قمری |
| پیشینه تشیع | قرن نهم قمری |
| اماکن | |
| قبرستانها | شبیه قتلگاه |
| مؤسسات | انجمن امامیه بلتستان، جامعه روحانیت بلتستان |
| مشاهیر | |
| مذهبی | میر سید علی همدانی، میر شمسالدین عراقی |
سکَردو شهر مرکزی ایالت بَلْتِسْتان در پاکستان است که اکثر ساکنانش پیرو مذهب شیعه امامی هستند. به گفته تاریخنگاران، گسترش تشیع در سکردو از قرن نهم قمری و با ورود مبلغانی همچون میر سید علی همدانی و میر شمسالدین عراقی آغاز شد. جامعه شیعه سکردو پیوندی شدید با حوزههای علمیه نجف و قم دارد و مرکز اصلی برگزاری آیینهای مذهبی شیعیان در شمال پاکستان است. به نقل از اسناد سیاسی، ساکنان سکردو علیرغم الحاق داوطلبانه به پاکستان در سال ۱۹۴۸م از حق رای در پارلمان فدرال محرومند و دولت پاکستان از قوانین ضد تروریسم برای محدود کردن رهبران مذهبی شیعه استفاده میکند. این منطقه را راهبردیترین نقطه شمال پاکستان و کانون تجارت و گردشگری این کشور میدانند؛ اما نگرانیهایی درباره سلب مالکیت املاک جامعه شیعه گزارش شده است.
معرفی
شهر سکردو مرکز ایالت بلتستان در شمال پاکستان است[۱] که اکثر ساکنانش پیرو مذهب شیعه امامی هستند.[۲] طبق اطلاعات مردمشناختی است که علاوه بر شیعیان امامی، اقلیتهایی از نوربخشیه، اهلسنت و اسماعیلیه نیز در این جغرافیا ساکناند.[۳] در پژوهشهای زبانشناختی ذکر شده است که زبان بَلتی مردم این منطقه، پس از ورود اسلام با واژگان وسیع فارسی و عربی ترکیب شده است.[۴]
این شهر با ارتفاع تقریبی ۲۵۰۰ متری از سطح دریا محصور در میان رشتهکوههای هیمالیا و قَراقروم قرار دارد.[۵] در گزارشهای اقتصادی آمده است که معیشت مردم سکردو به کشاورزی کوهستانی و استخراج معادن وابسته است.[۶] بر این اساس، پژوهشگران بر این باورند راهبردیترین نقطه شمال پاکستان[۷] و کانون تجارت و گردشگری کوهستانی این کشور است.[۸] بر اساس تحلیلهای راهبردی، عبور راهروی اقتصادی چین و پاکستان پتانسیلهای تجاری جدیدی را برای منطقه فراهم کرده است.[۹] با این حال، منابع محلی از نگرانی جامعه شیعه نسبت به سلب مالکیت زمینهای اجدادی در مسیر این پروژه خبر میدهند.[۱۰] در پژوهشهای توسعهای ذکر شده است که تقویت صنعت گردشگری مذهبی و طبیعتگردی میتواند به استقلال مالی این جامعه کمک کند.[۱۱]
سیر تحول از بودیسم به تشیع
به گفته تاریخنگاران، بلتستان تا قرن دوم قمری بخشی از امپراتوری تبت بود و آیین بودایی مذهب رسمی آن محسوب میشد.[۱۲] بر اساس شواهد باستانشناختی، آثاری همچون صخره بودای مانتال در نزدیکی سکردو گویای این میراث کهن است.[۱۳] در منابع تاریخی گزارش شده است که گسترش اسلام در سکردو از قرن نهم قمری و با ورود مبلغان صوفی آغاز گشت.[۱۴] طبق یافتههای پژوهشی، میر سید علی همدانی (۷۱۴-۷۸۶ق) از نخستین مبلغان تشیع در این منطقه بوده است.[۱۵] اولین مسجدی که در بلتستان ساخته شده بود، خانقاه گمبه سکردو کنونی است براساس منابعی تاریخی این خانگاه توسط سید علی همدانی ساخته شده است.[۱۶] به نقل از اسناد مذهبی، میر شمسالدین عراقی (۸۴۵-۹۳۲ق) در اواخر قرن دهم قمری نقشی کلیدی در تثبیت مذهب شیعه ایفا کرد.[۱۷]
ساختارهای مذهبی و نهادهای آموزشی
در پژوهشهای دینی قید شده است که جامعه شیعه سکردو پیوند ناگسستنی با حوزههای علمیه نجف و قم دارد.[۱۸] این روحانیون با تأسیس «جامعه الکوثر» و شبکه «مدارس اسوه»، تحولی در آموزش نوین منطقه ایجاد کردند.[۱۹] طبق یافتههای مردمشناختی، شهر سکوردو و بخشهای اطراف این شهر از جمله کچورا، کهرمنگ، شگر، خپلوو، روندو، حسینآباد و مهدیآباد مرکز اصلی برگزاری آیین «اسد عاشورا» در پاکستان است.[۲۰] این مراسم که هر ساله طی ۱۰ روز در روزهای پایانی تیر برای عزاداری امام حسین(ع) برگزار میشود[۲۱] فرصتی برای حضور روحانیون شیعه ساکن مشهد، قم و شهرهای مذهبی عراق در میان شیعیان سکوردو فراهم میسازد.[۲۲]
تحولات سیاسی و چالشهای حقوقی
در تحلیلهای حقوقی گزارش شده است که ایالت گلگت بلتستان از لحاظ قانون اساسی در وضعیت معلق (Constitutional Limbo) قرار دارد.[۲۳] به نقل از اسناد سیاسی، ساکنان سکردو علیرغم الحاق داوطلبانه به پاکستان در سال ۱۹۴۸م از حق رای در پارلمان فدرال محروم ماندهاند.[۲۴] گزارشهای حقوق بشری حاکی از آن است که دولت پاکستان از قوانین ضد تروریسم برای محدود کردن رهبران مذهبی شیعه استفاده میکند.[۲۵] پژوهشگران معتقدند سیاستهای اسلامیزاسیون (با گرایش سنی) در دهه ۱۹۸۰م منجر به بروز تنشهای فرقهای و تغییر ترکیب جمعیتی منطقه شده است.[۲۶] در مستندات امنیتی ذکر شده است که ترور شخصیتهایی همچون آقا ضیاءالدین رضوی، از عالمان شیعه بلستان، در سال ۲۰۰۵، منشأ ناآرامیهای گسترده در سکردو بوده است.[۲۷]
پانویس
- ↑ حسینآبادی، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م، ص۵.
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰؛ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۸.
- ↑ پَت اِمرسون و ریچارد امرسون، ج۱، ص۸۶ـ۸۸.
- ↑ حسینآبادی، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م، ص۶
- ↑ حسینآبادی، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م، ص۵
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵
- ↑ حسرت، بلتستان تهذیب و ثقافت، ۲۰۱۵م، ص۲۷.
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۱.
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۲.
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۱۰
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۱۱
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۱۴
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ حسین آبادی، محمد یوسف، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م، ص۳۴.
- ↑ شاهمرادی، «نقش تصوف در گسترش تشیع»، ۱۳۹۲ش، ص۶۳
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵
- ↑ Pakpedia, "Sheikh Mohsin Ali Najafi", 2017
- ↑ «اسد عاشورا، آیینی مذهبی در پاکستانبه یاد شهدای کربلا» شبکه الکوثر.
- ↑ * «اسد عاشورا، سنت عزاداری تابستانی در پاکستان»، سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «اسد عاشورا، آیینی مذهبی در پاکستانبه یاد شهدای کربلا» شبکه الکوثر.
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۶۰
- ↑ HRCP, "Gilgit-Baltistan: The long wait for a constitutional identity", 2022
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۱
منابع
- عابدی، محمد الیاس و همکاران، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، دوره ۱۱، ش ۲۸، ۱۴۰۴ش.
- حسینآبادی، محمدیوسف، تاریخ بلتستان، سکردو، بلتستان بک دپو، ۲۰۰۹م.
- حسرت، محمدحسن، بلتستان تهذیب و ثقافت، سکردو، بلتستان بک دپوایند پبلیکیشنر، ۲۰۱۵م.
- سعیدی شگری، فرمان علی، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، قم، دارالتهذیب، ۱۴۰۰ش.
- شاهمرادی، سید مسعود و اصغر منتظرالقائم، «نقش تصوف در گسترش تشیع در ایران و هند»، مجله جستارهای تاریخی، ش۲، ۱۳۹۲ش.
- دنیوری، غلام حسین انجم، اسلام گلگت مین، کراچی، اداره احیای تراث اسلامی، ۱۹۹۴م.
- «اسد عاشورا، آیینی مذهبی در پاکستانبه یاد شهدای کربلا» شبکه الکوثر، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «اسد عاشورا، سنت عزاداری تابستانی در پاکستان»، سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مرداد ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۱۰ دی ۱۴۰۲ش.
- HRCP (Human Rights Commission of Pakistan), Gilgit-Baltistan: The long wait for a constitutional identity, 2022.
- Pakpedia, Sheikh Mohsin Ali Najafi , 2017.
- youtube.com، «Jamia Masjid Skardu – A Marvel of Architecture»، 2023.
<nowiki>